Boek/Film Besprekingen

NIEUWE FILMS/NIEUWE TV-SERIES

(1) WILD ARABIA

Directie Chadden Hunter.
BBC Two, drie episodes, van vrijdag 22 februari 2013 af om 22:00 u onze tijd.
De BBC-natuurunit blijft maar nieuwe producties tonen. Deze gaat over “The Arabia you don’t know” : de landschappen, de natuur, dieren zoals de oryx en de Arabische luipaard maar ook walvishaaien en bultrugwalvissen. Twee jaar opnamewerk werd er voor gepresteerd.
(www.bbc.co.uk/wildarabia)

Het VRT-Canvaskanaal zendt deze documentaire uit van donderdag 28 maart (20:40 u) af !

 

(2) LICHTPUNT

De Vlaamse vrijzinnige omroep Lichtpunt zendt o.m. dit voorjaar op zondag (om de twee weken) een aantal opmerkelijke documentaires uit over actuele milieukwesties. De moeite om er naar te kijken !

BIG BOYS GONE BANANAS

Fredrik Gertten tegen de bananenmaffia.

Via Maleisische en Indische vrienden, o.m. Mohan Matthews van Madras, kwam Natuur 2000 begin de jaren 1980 in contact met het nieuwontstane Pesticides Action Network (PAN), een netwerk van organisaties en individuen die opkwamen tegen het misbruik van pesticiden en voor ecologisch aanvaardbare alternatieven.
Wij zijn de werking van PAN en van PAN Europe sindsdien blijven steunen.
Deze documentaire en zijn voorganger “Bananas” gaan over een concrete wantoestand op dit gebied : de Amerikaanse fruitmultinational Dole Food (www.dole.com) die tegen beter weten in op zijn bananenplantages in Nicaragua op grote schaal het al tientallen jaren verboden pesticide Nemagon ofte DBCP = 1,2-dibroom-3-chloorpropaan (geproduceerd door Dow Chemical, bekend van de Bhopaltragedie, dat Dole notabene het gebruik ervan afried !) bleef gebruiken, waardoor de plantagewerkers onvruchtbaar werden.
Er kwam een rechtszaak van die de getroffen plantagearbeiders in 2007 een schadevergoeding van 3,2 miljoen dollar toekende, maar Dole en Dow, geruggesteund door het Amerikaanse establishment en de Amerikaans pers (!) wilden niet betalen : zij ontketenden een gigantische beroepsprocedure en de Zweedse cineast Gertten die er een film over maakte werd vakkundig geboycot en geïntimideerd. Hij kreeg bvb de bekende joods-Amerikaanse rechtenprof David Ginsberg over zich, die “Bananas” vergeleek met “Der Ewige Jude” van Fritz Hippler uit 1940… De woordvoerder van Dole verrechtvaardigde dit als volgt : “Het is makkelijker om met een slecht geweten om te gaan dan met een slechte reputatie”.
De film doet dus meteen ook nadenken over de zgn.vrijheid van meningsuiting en over de persvrijheid in Amerika, wat evengoed al aan de orde kwam bij de invasies in Irak en Afghanistan, bij het bakzeilhalen van Obama t.a.v. Guantanamo etc.
Maar is het bij ons beter ?
Eén les is er alvast te trekken : voortaan alleen nog fairtrade-bananen kopen !

“Big Boys Gone Bananas” werd einde 2012 uitgezonden door de Nederlandse TV, de VRT doet het op 21 april 2013 via Lichtpunt. Lichtpunt zond in 2012 ook “Bananas” uit.

 

BOTTLED LIFE – THE TRUTH ABOUT NESTLéS BUSINESS WITH WATER

Een film van Urs Schnell/Res Gehriger. Wordt door Lichtpunt uitgezonden op 5 mei 2013.

Nestlé controleert 70% van alle flessenwatermerken ter wereld (Perrier, San Pellegrino, Vittel…). Om aan de nodige miljoenen en miljoenen m3 schaars wordend water te geraken, koopt Nestlé bvb in de VSA land en/of pomprechten op. Dat ‘bronwater’ wordt vooral verkocht in de VS zelf en in Europa. In de Derde Wereld gaat het om grondwater, verrijkt met mineralen. De corrupte regimes in die landen vertikken het al tientallen jaren om zich te bekommeren om publieke watervoorziening – wat er nog is dateert vaak nog uit de koloniale tijd. Op de duur moet iedereen er dus zwaar voor zijn flessenwater betalen : voor de rijkeren is “Pure Life” een statussymbool, voor het ‘gewone volk’ een serieuze dobber…
(http://en.bottledlife.tv)

 

LOVEMEATENDER

Documentaire van Manu Coeman over de wereld van het vlees. Wordt uitgezonden op 26 mei 2013.

Het verbruik van vlees stijgt krankzinnig. In dit land alleen worden elk jaar 285 miljoen dieren geslacht voor de vleesconsumptie. En voor de productie van 1 kg rundsvlees worden telkens 15.000 l water verbruikt… Voor 9 miljard mensen op aarde zouden zo tegen 2050 eventjes 36 miljard dieren nodig zijn. Met alle gevolgen vandien voor het leefmilieu maar ook voor de gezondheid. Overigens : als al die kosten echt zouden doorgerekend worden, zou een hamburger geen 4€ mogen kosten, maart wel 200 !
(www.AT-productions.com)

 

SILENT SNOW : THE INVISIBLE POISONING OF THE WORLD

Door Jan van den Berg en Pipaluk Knudsen-Ostermann (2011, 80 minuten). Wordt uitgezonden op 12 januari 2014.

De witte vlakten van Noordwest-Groenland lijken nog ongerepte natuur (ondanks de opwarming van de aarde en het smelten van de gletsjers), maar die wordt wel serieus bedreigd door een stille moordenaar. Pesticiden als DDT komen via de oceaanstromen en de wind naar hier en hebben ziekten en onvruchtbaarheid bij de Inuit tot gevolg : in de poolgebieden leven zij nu eenmaal aan het eind van de voedselketen. Een Inuit-vrouw gaat op zoek naar oplossingen…
(www.silentsnow.org)

 

(3) THE COVE

Uitgezonden door Canvas/VRT op donderdag 1 augustus 2013, net na middernacht.
Zie ook onze Nieuwsbrief 2010, blz 60 (www.natuur2000.be : algemeen/nieuwsbrief)

Een met een Oscar (2009) bekroonde film van oud-National Geographic-fotograaf Louie Psihoyos en bekeerde Flippertrainer Ric O’Barry, die over de hele wereld veel opschudding veroorzaakte. Een rauwe aanklacht tegen onnodig en wreed dolfijnenleed. In het Japanse Taiji (prefectuur Wakayama, Z.O.Japan) worden dolfijnen naar een verborgen inham (“The Cove”) gedreven en daar massaal en bloedig afgeslacht : het gaat om zo’n 13.000 per jaar en het is een bij-activiteit bij de jacht op dolfijnen voor dierentuinen en pretparken. De filmmakers werden door de Jappen en zelfs hun politie serieus bedreigd, ze moesten gebruik maken van gecamoufleerde camera’s en onderwatermicrofoons : het doet deze documentaire een beetje op een thriller lijken. En na het zien ervan heb je echt geen zin meer in de “instellingen” waar ze dolfijnen kunstjes en dgl laten uitvoeren…
(kijk ook eens naar www.opsociety.org)

 

(4) WILD BURMA : NATURE’S LOST KINGDOM

Productie Susanna Handslip.
Een ‘captivating’ documentaires-serie ( 3 delen van 60 minuten) die BBC Two uitzendt op 29/11, 6/12 en 13/12/2013.
Voor het eerst in 50 jaar kregen filmmakers terug toegang tot de Birmaanse jungle. Net op tijd om tegenover de op gang zijnde veranderingen in Birma nog een pleidooi te kunnen houden voor het behoud van de unieke en nauwelijks bekende reservoir-waarde van de Birmaanse (berg)wouden.Het gaat bvb om soorten die elders in Azië al aan het uitsterven zijn : de Aziatische olifant, de Aziatische goudkat, de Maleise beer, de nevelpanter en natuurlijk ook de tijger.

 

(5) ONE LIFE

Uitgezonden door Nederland 1 op woensdag 1 januari 2014 om 20u20.
Directie Michael Gunton en Martha Holmes. Verteller Daniel Craig.

Weer een superdocumentaire van BBC Earth (2011), vier jaar na het wereldwijde bioscoopsucces van ‘Earth’ gerealiseerd.
Thema : overleving in de natuur.
Opnieuw indrukwekkende opnamen afkomstig van alle uithoeken van de wereld.

 

NIEUWE BOEKEN 2013 !

 

(1) NIEUWE BOEKEN 2013 VOOR 8 TOT 12

OVER DINO’S
LEVENSGROTE DINO’S

Darren Naish. Oorspr.titel Dinosaurs Life Size. Uitg. Tirion Natuur, Utrecht, 2013 : 80 blz 30,5 cm x 23,5 cm, incl 4 uitklappers. Prijs 12.95 €. ISBN 9789052108957. NUR 223.

Voor beginnende dinofreakjes maar ook voor freaks die er nog niet alles van weten is dit redelijk betaalbare boek met leuke prenten gerust aan te raden. Het focust o.m. op de grootte van de beschreven beesten maar het geeft natuurlijk ook andere info : waar leefden ze, hoe zagen ze eruit, wat zeggen hun botten ? Het begint met een uitklap-tijdlijn van het mesozoïcum, het geologisch tijdvak (met Trias, Jura, Krijt) van 250 tot 65 miljoen jaar geleden waarin de dinosaurussen leefden en dat met een wereldramp eindigde. Het boek vertelt overigens niet alleen over de typische dino-soorten uit het mesozoïcum maar ook over de pterosaurussen en de plesiosaurussen. In deze Wat Hebben We Geleerd-tijd mocht een dino-quiz op het einde natuurlijk niet ontbreken : Wie had de gevaarlijkste staart, de sterkste beet ? (JS)

SLAPEN GIRAFFEN STAAND ?
ALLES OVER DIERENBABY’S EN HUN FAMILIES

Anita van Saan. Oorspr.titel Von Mamas & Papas, Tierkinder und ihre Familien. Uitg.Tirion Natuur, Utrecht, 2013 : 96 blz. Prijs 14.95 €. ISBN 9789052109039. NUR 223.

Een rare Nederlandse vertaaltitel (Giraffen slapen overigens bijna niet, ze rusten in een soort waaktoestand), want dit boekje vertelt vooral over het geboren worden en opgroeien van jongen in 38 verschillende dieren-“families”: 22 zoogdiersoorten, 7 vogels en enkele reptielen/amfibieën, vissen e.a. ongewervelden. Elke soort heeft een fiche en een “Wist je dit al”, ook de giraf… (JS)

 

(2) NIEUWE BOEKEN 2013 VOOR 12+

 

(2.2) ALGEMEEN

KABINETTEN, GALERIJEN EN MUSEA : HET VERZAMELEN EN PRESENTEREN VAN NATURALIA EN KUNST VAN 1500 TOT HEDEN

Dit boek verscheen als handboek bij de gelijknamige cursus van de Open Universiteit.
Projectcoördinatie en eindredactie Mieke Rijnders.
Een uitgave van de Open Universiteit, Heerlen en WBOOKS,Zwolle, 2013 : 503 blz. Prijs 49,50 €. ISBN 9789066303553. NUR 694,657.
In Vlaanderen verdeeld door Davidsfonds Uitgeverij, Leuven.

Wie into natuurstudie is krijgt te maken met verzamelen, collecties, musea. Dat doen natuurfreaks al jaar en dag en ook kunstfreaks. Dit boek (een licht gewijzigde herdruk van gelijknamige boeken uit 2005 en 1993)gaat daarover. Waarom en hoe mensen begonnen met het aanleggen van verzamelingen. Eerst de zgn. encyclopedische verzamelingen, die een “totale kennis” van de wereld moesten dienen. Later de meer gespecialiseerde en openbare (!) afleidingen : de vaak nationale natuurhistorische musea, de kunstmusea.

(Verdere bespreking volgt)

DE GROTE WETENSCHAPPERS : 500 JAAR REVOLUTIONAIRE ONTDEKKINGEN

Eindredactie Andrew Robinson. Oorspr.titel The Scientists : An Epic of Discovery. Uitg. Fontaine Uitgevers, Hilversum, 22.08.2013 : 304 blz. Prijs 29.95 €. ISBN 9789059564831.

Over wetenschap in de praktijk, de wetenschap van het grote en van het kleine. Via een veertigtal levensverhalen : Copernicus en Humboldt, Mendelejew, Niels Bohr en Linus Pauling, Linnaeus en Darwin, Vesalius en de Leakeys, enz. Harde werkers die wilden weten hoe het allemaal in elkaar stak, zoekers naar het waarom. Dit boek maakt duidelijk hoe betrouwbare wetenschappelijke kennis is ontstaan als het resultaat van de gezamenlijke of concurrerende inzet van veel nieuwsgierige mensen…

BIOLOGIE VOOR IN BED, OP HET TOILET OF IN BAD

Stephan van Duin cs. Uitg. BBNC Uitgevers, Amersfoort, 2013 : 160 blz. Prijs 9.95 €. ISBN 9789045315003.

Iets meer dan 100 door een slimme bioloog vlotgeschreven en alfabetisch gerangschikte infostukjes over diverse aspecten van het alomtegenwoordige en eindeloze onderwerp dat biologie is. De kaft toont een prent van Charles Darwin boven een wc-pot en het boekje gaat inderdaad ook over hem, maar evengoed over Alfred Wallace die zo weer een stukje eer bijkrijgt die hij misschien meer verdient dan CD. De overige stukjes gaan over een reeks andere wetenschappers, over individuele planten- en dierensoorten, over verschillende biologische concepten en vraagstellingen : bvb von Humboldt, Desmond Morris en Linnaeus, het Instortende Kolonie Syndroom bij bijen, Bladval, Exoten, Fruitvliegen, GGO’s, de kwetsbaarheid van koraalriffen, de vuurvastheid van sequoia’s, het ontstaan van het leven en onsterfelijkheid, Trade-off, enz. In feite zijn het inleidinkjes, die willen aanzetten om meer te weten te komen. In onze Nieuwsbrief 2011 wordt een soortgelijk boekje over Wetenschap gesignaleerd, dat ook nog altijd bij de boekhandels beschikbaar is. (JS)

IGNORING NATURE NO MORE : THE CASE FOR COMPASSIONATE CONSERVATION

Marc Bekoff. Uitg.The University of Chicago Press, Chicago, 2013 : 419 blz. Prijs USD 40.00. ISBN 9780226925356.

(Bespreking volgt)

DE VIS DIE AAN LAND KROOP : DE EVOLUTIE VAN GEWERVELDE DIEREN IN VOGELVLUCHT.

Jelle Reumer. Historische Uitgeverij, Groningen, 2013 : 212 blz. Prijs 25 €. ISBN 9789065540393. NUR 922.

Reumer is directeur van het Natuurhistorisch Museum in Rotterdam en prof vertebratenpaleontologie aan de unief van Utrecht. Met dit boek schreef hij een reisgids naar onze oorsprong, dat in een “evolutieboekenkast” een plaats verdient naast bvb “Honderdvijftig jaar na Darwin” (Stephen Jay Gould, 2009) en “Darwin, Wallace en de anderen? Evolutie volgens Redmond O’Hanlon” (Alexander Reeuwijk, 2011). Alles vertrekt bij de vissen die aan land konden kruipen, 385-365 miljoen jaar geleden, zoals de Tiktaalik rosae. En kroon op de evolutie van de gewervelde dieren is volgens Reumer de kolibrie, die dinosaurus van enkele grammen die, fladderend met zijn voorpootjes (de vleugels) in de lucht stilstaat om nectar uit bloemen te zuigen : vogels hebben nog altijd hetzelfde beendergestel als de oervogel, de dinosaurus Archaeopteryx…

HET LIED VAN DE DODO : EILANDBIOGEOGRAFIE IN EEN EEUW VAN EXTINCTIES

David Quammen. Oorspr.titel Song of the Dodo. Island Biogeography in an Age of Extinctions. Uitg.Olympus/Atlas Contact, Amsterdam, 4de druk, 2013 : 736 blz. Prijs 17.50 €. ISBN 9789046703953. NUR 410. H.

Wie eilanden bestudeert, bestudeert de evolutie op zijn snelst en spectaculairst. Eilanden brengen unieke diersoorten voort, maar de isolatie maakt ze ook kwetsbaar. Nu de mens evengoed op de continenten het landschap versnipperde, geldt die kwetsbaarheid voor de hele aarde. Hoe houden we de rafelrestanten natuur in leven ? Een epos over exotische diersoorten en fascinerende landschappen.

(Bespreking volgt)

HEELAL ZONDER WOORDEN : DE WISKUNDIGE BESCHRIJVING VAN HET UNIVERSUM

Dana Mackenzie. Oorspr.titel The Universe in Zero Words. Uitg. Veen Media, Diemen, 2013 : 224 blz. Prijs 34.95 €. ISBN 9789085713098. NUR 918.

(Bespreking volgt)

UFO’S BESTAAN GEWOON : EEN WETENSCHAPPELIJKE VISIE

Coen Vermeeren. Uitg.AnkhHermes, 2013 : 202 blz. Prijs 19.95 €. ISBN 9789020208993. NUR 910.

(Bespreking volgt)

SURVIVALGIDS VOOR DE TOEKOMST : OVER DE WERELD VAN MORGEN MET DE KENNIS VAN NU

Martijn van Calmthout. Uitg.Lias, 2013 : 191 blz. Prijs 12,50 €. ISBN 9789088030291. NUR 400,910.

(Bespreking volgt)

HET NATUUR QUIZBOEK : 1000 VRAGEN VOOR HET HELE GEZIN

Jan Pedersen en Susanna Huldt. Oorspr.titel Mitt i Naturen. Uitg. Tirion Natuur, Utrecht, 2013 : 159 blz. Prijs 24.95 €. ISBN 9789052109084. NUR 410.

Dit niet goedkope boek wordt gepromoot door het IVN, het Nederlandse Instituut voor Natuureducatie (de inspiratiebron voor het Vlaamse CVN), uit bezorgdheid over het feit dat kinderen tegenwoordig meer binnen spelen dan buiten en zo alle zin voor natuurbeleving verliezen, al is dat reeds mogelijk van in de eigen achtertuin of van op je balkon : dixit de directeur, in het voorwoord. Voor de rest staan er in dit boek effectief 1000 multiple choice vragen en een paar “lees meer”-bladzijden, zo leerrijk als quizvragen kunnen zijn. De antwoorden op de vragen staan achterin, maar er is ook een module op horlogebatterijen die bijhoudt hoeveel vragen er door de speler(s) zijn beantwoord en hoeveel er goed waren. Natuuravonturier Pedersen heeft meer op zijn actief staan, hij werkte bvb samen met Lars Svensson aan “Vogelzang”, aangekondigd in een vorige editie van onze Nieuwsbrief. Zijn meest recente boek is Fagelresor (Vogelreizen). Het Zweedse origineel laat wel zijn sporen na, vanuit een Scandinavische achtergrond worden er hier en daar ook vragen gesteld die ik zelf in een Nederlandse bewerking zou vervangen hebben… (JS

(2.3) NATUUR

(2.3.0) BOMEN

INHEEMSE BOMEN EN STRUIKEN IN NEDERLAND EN VLAANDEREN : HERKENNING, VERSPREIDING, GESCHIEDENIS EN GEBRUIK.

Redactie Bert Maes. Uitg.Boom/Boom Uitgevers, Amsterdam, 2013 : 432 blz. Prijs 39.90 €. ISBN 9789089531421. NUR 429.

De eerste en enige volledige inventarisatie van de 44 bomen- en struikensoorten en de 10 dwergstruiken die van oudsher in Nederland en Vlanderen voorkomen (minder dan 5% van onze bomen en struiken zijn autochtoon !) : het resultaat van 15 jaar onderzoek.

(Verdere bespreking volgt)

(2.3.1) KWALLEN

STUNG ! ON JELLYFISH BLOOMS AND THE FUTURE OF THE OCEAN

Lisa-ann Gershwin. The University of Chicago Press, 2013 : 384 p. Price $27.50. ISBN 9780226020105

“An enthusiastic guide to the story of jellyfish, a group that dominated the world oceans of 550 millions years ago and in present form may come to do so again if we don’t curb the rising tide of human damage to the sea” (Callum Roberts, author of The Ocean of Life)

Growing toxicity and rising temperatures coupled with overfishing have led many marine species to the brink of collapse. And yet there is one creature that is thriving in the seasick environment : the now incredibly numerous jellyfish. Oceans that are less favorable to fish are more favorable to jellyfish. Despite their role as harbingers of marine destruction, jellyfish are truly enthralling creatures in their own right and in this book expert Gershwin (director of the Australian Marine Stinger Advisory Services) tells stories of jellyfish both attractive and deadly while illuminating many interesting and unusual facts about their behaviors and environmental adaptations. She takes readers back to the Proterozoic era, when jellyfish were the top predator in the marine ecosystem – at a time when there were no fish, no mammals, no turtles; and she explores the role jellies have as middlemen of destruction, moving swiftly into vulnerable ecosystems. The story of the jellyfish is also the story of the world’s oceans, and Stung ! provides a look at their inseparable histories and future.

(2.3.2) SCHELPDIEREN

SCHELPDIEREN VAN HET NEDERLANDSE NOORDZEEGEBIED : ECOLOGISCHE ATLAS VAN DE MARIENE WEEKDIEREN (MOLLUSCA)

Bruyne, R.H. de, S.J.van Leeuwen, A.W. Gmelig Meyling & R.Daan (red.). Uitg. Tirion Natuur, Utrecht en Stichting ANEMOON, Lisse, 2013 : 414 blz (30.5 cm x 23.5 cm). Prijs 49.95 €. ISBN 9789052108216. NUR 430.

Weer een topwerk, dat alle in weekdieren geïnteresseerden (van strandwandelaars tot wetenschappers) erg blij gaat maken. Het geeft een zo compleet mogelijk overzicht van de verspreidingsgegevens en beschikbare kennis over de 255 soorten weekdieren waarvan vast staat dat ze leven of vanaf 1900 geleefd hebben in de Nederlandse zoute en brakke wateren, inclusief het Nederlandse gedeelte van de Noordzee (het Nederlands Continentaal Plat) : schelpdragende soorten als de tweekleppigen en huisjesslakken, maar ook zeenaaktslakken en inktvissen. Honderdduizenden waarnemingsgegevens afkomstig van professionele onderzoeksinstituten en musea en van honderden vrijwilligers – die laatsten sedert 1993 ondersteund door de Stichting ANEMOON – liggen ten grondslag aan deze atlas. Behalve beschrijvingen van uiterlijk, leefwijze, voedsel, voortplanting en habitat, zijn kaarten opgenomen waarop de verspreiding van dicht onder de kust tot ver in de Noordzee levende soorten wordt geïllustreerd. Ook veranderingen die in de loop der tijden zijn opgetreden staan aangegeven. Eventuele trends en seizoenspatronen zijn samengevat in grafieken en ook aan bedreigingen en bescherming van weekdieren is aandacht besteed. We hebben het boek even getest op enkele populaire soorten van onze Schouwen- en Schierkampen destijds : bvb Muiltje (Crepidula fornicata) of Noordkromp (Arctica islandica, die doet ook het voorwoord); het klopt allemaal ! Wijlen dr.Frank Redant zou er tevreden over zijn… (JS)

(2.3.3) INSECTEN : LIBELLEN, VLINDERS

DER KOSMOS LIBELLEN FÜHRER : ALLE ARTEN MITTELEUROPAS
EXTRA : SÜDEUROPÄISCHE ARTEN

Heiko Bellmann. Uitg.Franckh-Kosmos Verlags-GmbH & Co.KG, Stuttgart, 2013 : 319 blz. Prijs 29,99 €. ISBN 9783440135167.

Binnen N2000 startte de libellenstudie rond 1974, onder impuls van Koen Martens en Marc Tailly. In die tijd was de determinatieliteratuur nog erg schaars, vandaag is dat anders. Bellmann is entomoloog aan de unief van Ulm en natuurfotograaf, hij publiceerde voor Kosmos al een reeks insecten- en spinnengidsen. In deze gids presenteert hij na de gebruikelijke inleidingsinfo en determinatietabellen – ook voor de larven – 96 soorten die hij middeneuropees/Duits noemt, maar hij verklaart zijn gids ook bruikbaar voor de Benelux, Noord-Frankrijk, Zwitserland en Oostenrijk en in een overzicht geeft hij zelfs aanduidingen over het voorkomen van de Baltische Staten tot Bulgarije. De beschrijvingen lijken ok, vertrekkend van de wetenschappelijke Latijnse namen tot de foto’s (die er beter door kunnen dan in sommige andere gidsen). Speciaal is een hoofdstuk Ausgewählte Libellenbiotope Mittel-und Südeuropas : over enkele leuke libellengebieden van Zwitserland tot Spanje… Ook een goeie bibliografie voor dit soort gidsen : zelfs de ouwe Robert van 1959 en de Aguesse van 1968 staan er in. (JS)

VLINDERS : TREFZEKER HERKENNEN IN DRIE STAPPEN

Josef H. Reichholf. 1-2-3 Natuurgidsen. Oorspr.titel Schmetterlinge : Treffsicher bestimmen in drei Schritte. Uitg.Tirion Natuur, Utrecht, herziene druk 2013 : 240 blz. Prijs 16.95 €. ISBN 9789052108988. NUR 432.

De Duitse uitgeverij BLV (München) bracht de laatste jaren een reeks natuurgidsen uit op basis van een “3-er Check”. De Nederlandse uitgeverij Tirion zorgde voor de vertaling, in samenwerking met Natuurmonumenten en De Vlinderstichting. Ook dit boekje, van de hand van een Beierse natuurkenner, hanteert het 3-stappensysteem waarbij drie belangrijke kenmerken van een soort beschreven worden, vergezeld van detailfoto’s. Het determinatiedeel is onderverdeeld in 13 hoofdgroepen, die telkens door een kleur en een symbool aangegeven worden : dat moet je wel even door krijgen voor je er mee begint te werken. In het totaal worden er een 180 dag- en nachtvlinders beschreven, naast 92 rupsen. Raar dat op de kaft Einhard Bezzel wordt vermeld als auteur (zie de 1-2-3 gids over Vogels van hem, besproken in onze Nieuwsbrief 2012, hij publiceerde ook wel een boekje over vlinders), op blz. 3 lees je wie echt de schrijver is… (JS)

DAGVLINDERS IN VLAANDEREN : NIEUWE KENNIS VOOR BETERE ACTIE

Dirk Maes, Wouter Vanreusel, Hans Van Dijck. Uitg.Lannoo, Tielt, 2013 : 542 blz. Prijs 39.99 €. ISBN 9789401407908. NUR 432,942. H.

Het nieuwe standaardwerk over dagvlinders, geïllustreerd met foto’s van gerenommeerde natuurfotografen : tien jaar na het eerste standaardwerk van dezelfde auteurs.

(Bespreking volgt)

(2.3.4) VISSEN

MEERESFISCHE EUROPAS : NORDSEE,OSTSEE UND ATLANTIK

Bent Muus/Korgen Nielsen. Oorspr.titel Havfisk og fiskeri i Nordvesteuropa. Uitg. Franckh-Kosmos Verlag, Stuttgart, 2013 : 340 blz. Prijs 29,99 €. ISBN 9783440135150.

In 1999 publiceerde de uitgeverij Schuyt & Co een Nederlandse vertaling van dit boek over 273 soorten vissen van de continentale ( = ondiepe) Noordzee en het aangrenzend stuk Atlantische oceaan. Samen met de KNNV-veldgids Zeevissen van Nijssen was het goede determinatieliteratuur, maar helaas uitverkocht : in tweedehands betaal je er vandaag tot tegen de 100 € voor. Deze nieuwe Duitse editie is een geschikt alternatief. Alles is grondig aangepakt. Eigenlijk gaat het om een bewerkte uitgave van Collins Guide to the Sea Fishes of Britain and North-Western Europe van Muus en Dahlstrom (1985). Bente Olesen Nyström zorgde voor 101 extra-tekeningen en er zijn ook een nieuwe determinatiesleutels. Voor de systematiek werd Nelson, Fishes of the World (1994) gevolgd, voor de wetenschappelijke namen Whitehead e.a., Fishes of the North-Eastern Atlantic and the Mediterranean (1984). Bij de beschrijvingen horen ook de nodige verspreidingskaartjes en als extra vind je op het einde bijdragen over de zeevisserij, de visserijmethoden etc (JS)

(2.3.5) VOGELS

(2.3.5.1) VOGELS ALGEMEEN

PETERSONS VOGELGIDS VAN ALLE EUROPESE VOGELS

R.T.Peterson, G.Mountfort, P.A.D. Hollom. Oorspr.titel Field Guide to the Birds of Britain and Europe. Oorspr.Ned.titel Vogelgids voor alle in ons land en overig Europa voorkomende vogelsoorten. Negenentwintigste druk. Uitg. Tirion Natuur, Utrecht, 2013 : 261 blz. + 47 blz verspreidingskaartjes + 14 blz register. Prijs 34.95 €. ISBN 9789052109114. NUR 435. H.

Weer een Peterson, gedrukt in Hong Kong : er zijn nu zowat 200.000 exemplaren van verkocht in het Nederlandse taalgebied (in de wereld : 1 miljoen). In 1954 was dit de eerste van de ‘serieuze’ vogelgidsen, destijds vertaald door J.Kist en uitgegeven door Elsevier. Er werd info gegeven over 452 “gewone” soorten en 101 “dwaalgasten”. Deze 29ste druk, die maar een kopie is van de herziene 21ste druk, behandelt 526 soorten die meer dan 20x in Europa zijn gezien (ze staan ook op de kleurplaten) en 170 voor Europa zeldzame soorten worden in het kort beschreven in het hoofdstuk Dwaalgasten. De beschrijvingen draaien vooral rond de veldkenmerken (let daarvoor ook op de streepjes op de kleurplaten), het geluid en het voorkomen. Die laatste rubriek houdt rekening met gegevens t/m 1995, voor het vermelden van nieuwe soorten gaat men tot 1998… Wat de naamgeving betreft wordt ook weinig of geen rekening gehouden met de opinie van systematische commissies die vinden dat sommige ondersoorten als aparte soorten dienen gezien te worden, bvb Fluitzwaan t.o.v. Kleine Zwaan, in vroegere edities was daar zelfs nog geen sprake van. In die vroegere edities stonden de prachtige platen van Peterson over de hele gids verspreid, zoals ook de verspreidingskaartjes in de buurt van de soorten in kwestie stonden. Van een aantal drukken geleden af zijn die platen en kaartjes nu geconcentreerd in het midden, resp. op het einde van het boek : wel minder handig bij het gebruik. Dat het hier louter om de zoveelste herdruk gaat blijkt ook uit wat kleinere details : op de kaart met het in de gids beschreven geografisch gebied staan de grenzen van de DDR nog aangeduid (dat was dan weer niet het geval in de editie van 1962). Nog een laatste vergelijking : voor een Peterson uit de eerste jaren van Natuur 2000 betaalden we (omgerekend) 8.50 € … (JS)

WELCHER VOGEL IST DAS ? ALLE VÖGEL EUROPAS/1400 FARBFOTOS

Detlef Singer. Aktualisierte Ausgabe. Uitg.Franckh-Kosmos Verlags, Stuttgart, 2013 : 431 blz. Prijs 19.99 €. ISBN 9783440112595.

De “Singer” verdient zijn plaats in de rij grote vogelgidsen die destijds begon met de “Peterson”, in Duitsland blijkt het boek overigens de meest populaire vogelgids en het werd al in meerdere talen vertaald. Hier gaat het dus om het geactualiseerde “origineel”. Direct opvallend zijn de 1400 uitmuntende foto’s van niet de eerste de beste vogelfotografen (het ontcijferen van die foto’s vraagt soms wat extra aandacht) en de ook kleurrijke “Verbreitungskarten” die al meteen de bedoeling weergeven : alle belangrijke broed- en gastvogelsoorten leren kennen die regelmatig in Europa te zien zijn, geordend volgens de zgn. Oude Systematiek. Na de gebruikelijke inleiding is er een “Familienschlüssel” met silhouetten en dan komen de soorten aan bod met de eveneens gebruikelijke informatie, van kenmerken en geluiden over voorkomen tot voeding, behoorlijk volledig. Een beetje speciaal zijn de 7 “Schnellschlüssel” voor “unerfahrene Beobachter” op de omslagflappen met “eerstgeziene” kenmerken, of die veel gebruikt gaan worden is wel de vraag. (JS)

VOGELS : TREFZEKER HERKENNEN IN DRIE STAPPEN

E.Bezzel. 1-2-3 Natuurgidsen. Oorspr.titel Vögel. Uitg.Tirion Natuur, Utrecht en Natuurmonumenten/Vogelbescherming Nederland. Herziene druk 2013 : 239 blz. Prijs 16.95 €. ISBN 0789052108971.

Dr.Einhard Bezzel (°1934) is ook niet de eerste de beste veldvogelexpert in Duitsland, een paar decenniën lang was hij redacteur van het beroemde Journal für Ornithologie van de even gereputeerde Deutsche Ornithologen-Gesellschaft (D.O.G). Deze vogelgids deelt een 200-tal meest voorkomende vogels in in 18 hoofdgroepen met een eigen kleur en wil “iedere vogelsoort door een combinatie van max. 3 kenmerken van iedere andere soort leren onderscheiden”. Voor de ijsvogel wordt dat bvb : (1) bovenzijde turkooisblauw/onderzijde oranjebruin/lange dolksnavel (2) witte halsvlek (3) rug en stuit lichtste blauw. Elk van die ” kenmerken krijgt er dan een afbeelding bij en gecombineerd met het geluid moet dat alles in veel gevallen tot een zekerdere determinatie leiden. Beginnende vogelaars gaan er duidelijk meer aan hebben dan aan de boekjes waarmee een beginner het jaren terug moest doen… Het boek start met een 25 bladzijden inleiding, die de vertaler en de uitgeverij weer eens helemaal op Nederland hebben gefocust, zoals ook ten dele het geval is voor de rubriek “Voorkomen” bij de soortbeschrijving. Typisch, maar niet verstandig als je ook in Vlaanderen kopers zoekt. (JS)

HERKEN DE VOGEL

Lars Gejl. Oorspr.titel Kend fuglen. Uitg.Tirion Natuur, Utrecht, 2013 : 167 blz. Prijs 19.95 €. ISBN 9789052109053. NUR 435.

“De ultieme gids voor de beginnende vogelaar” staat er op de achterflap. Gejl noemt het zijn idee van een boek voor beginners na 35 jaar vogels kijken. Het boek focust nogal op het herkennen van silhouetten (van m.d.400 Europese soorten) : dat helpt voor een stuk, want daar moet je het in eerste instantie vaak mee doen. Daarnaast zijn er ook de details en daarvoor word je naar de beschrijvingen verwezen. Hier is de gebruikelijke systematische orde wel behoorlijk door elkaar gehaald, de zangvogels voorop, maar wat zal het een beginner voorlopig kunnen schelen. Voor de zang en roep van de specifieke soorten moet je dan weer met QR kunnen omgaan ! De auteur raadt overigens aan om Herken de Vogel aan te vullen met een goede veldgids, bvb zijn Handboek Vogels (zie onze Nieuwsbrief 2012, rubriek Boekbesprekingen !) en dat zal in tweede instantie zeker nodig zijn. Er is ook geen index. (JS)

(2.3.5.2) VOGELS, PER FAMILIE OF SOORT

DUDELJO !

Hans Dorrestijn. Uitg. Nijgh & Van Ditmar, Amsterdam, 2013 : 240 blz. Prijs 17.50 €. ISBN 9789038896229. NUR 301.

Van alle zangvogels is de Wielewaal ongetwijfeld de meest bezongene… Bijzondere vertellingen over vogelexcursies tot in Bulgarije en Georgië toe.

(Bespreking volgt)

(2.3.6) EXOTEN

VELDGIDS EXOTEN

Rob Leewis cs. Uitg. KNNV Uitgeverij, Zeist, 2013 : 224 blz. Prijs 34,95 €. ISBN 9789050114332. NUR 429. H.

Van Nijlgans tot Amerikaanse Vogelkers : beschrijvingen van 150 invasieve soorten die ten onzent schade veroorzaken. Ook info over de herkomst.

Het aantal “introducties” van niet-inheemse planten- en dierensoorten in de Lage Landen is nog nauwelijks bij te houden. Hoe komen ze hier ? Er zijn soorten die hun areaal uitbreiden als gevolg van de klimaatverandering, maar er wordt door mensen ook meer gereisd en “gemigreerd”, met alle gevolgen vandien. Deze indringers kunnen een bedreiging vormen voor de biodiversiteit en de voedselwebstructuur, ze kunnen ook een gevaar vormen voor de volksgezondheid, de veiligheid, de economie enz. Meer waarnemingsinspanningen zijn dus wenselijk en dit boekje is er een eerste resultaat van. Nuttig voor o.m. natuurbeheerders. Wanneer we zelf aan bvb Fort Oelegem denken, vinden we hier te lezen over o.m. de robinia, de schildpadden, de Canadese gans, de Nijlgans, de graskarper…

P.S. Over de Amerikaanse Vogelkers publiceerden Bart Nyssen cs in mei 2013, ook bij de KNNV-Uitgeverij, een leuk boek. Het staat al in de (goede) literatuuropgave.

(2.4) LEEFMILIEU

ONZE TOEKOMST :
ZES KRACHTEN DIE ONZE WERELD VERANDEREN

Al Gore. Oorspr.titel : The Future – Six Drivers of Global Change. Uitg. Unieboek/Het Spectrum, Houten, 2013 : 560 blz. Prijs 29.99 €. ISBN 9789000325443.

In de Openers van onze Nieuwsbrief 2012 hadden we het over de kanteling der tijden, de te verwachten klimaat- e.a. oorlogen .
De 45ste vice-VSA-president, Vredes-Nobelprijswinnaar en milieu-activist Al Gore liet het van zijn kant ook al eerder verstaan in “An Inconvenient Truth” (Een Ongemakkelijke Waarheid, 2006) over de gevolgen van het broeikaseffect voor de komende 50 jaar en in “Our Choice” (Onze Keuze – Een Actieplan om het Klimaat te Redden, 2009) : we staan echt voor revolutionaire veranderingen.
In “The Future” wijst hij naar 6 krachten die bezig zijn onze wereld te hervormen :
(1) de economische globalisering,
(2) de digitale communicatie,
(3) de machtsverschuiving van het Westen naar nieuwe machtscentra,
(4) de wildgroeiende wereldbevolking,
(5) de veranderingen in wetenschap/geneeskunde/landbouwkunde/biotechnologie,
(6)de ontwrichting van de relatie tussen de mens en de ecosystemen van de aarde.
Je kan het i.p.v. krachten ook bedreigingen noemen : aanduidingen dat de mensen, de politieke leiders hun vat op de ontwikkelingen verloren hebben.
De nauwelijks iets ontziende menselijke activiteiten maken de natuurlijke systemen op deze planeet kapot en zetten ons voortbestaan op het spel.
En een noodzakelijke ‘regulering’ blijft uit door de te grote invloed van een kleine groep op voornoemde politiekers, de democratie wordt lamgelegd…
Een belangrijk boek dat soms de indruk wekt een van de vele onheilsprofetieën te zijn die vandaag opgeld maken, maar dat helaas voor ons veel meer is dan dat.

TIEN MILJARD : DE AARDE IS BIJNA VOL

Stephen Emmott. Oorspr.titel Ten Billion. Uitg. Atlas Contact, Amsterdam, 2013 : 144 blz. Prijs 9,99 €. ISBN 9789045024608. NUR 949.

(Bespreking volgt)

DUURZAME ECONOMIE : EEN WARM PLEIDOOI VOOR KAPITALISME

Caroline Ven. Uitg.Davidsfonds Uitgeverij, Leuven, 2013 : 107 blz. Prijs 14.95 €. ISBN 9789058269416. NUR 780.

(Bespreking volgt)

(2.5) NATUURGEBIEDEN, EXCURSIES, REIZEN

WANDEL JE WIJZER : STAD EN NATUUR ALS COACH.

Aat van der Harst. Uitg.Ten Have, Utrecht, 2013 : 208 blz. Prijs 19.95 €. ISBN 9789025902155. NUR 728.

(Bespreking volgt)

WANDELINGEN DER NEEDERLANDEN : HEDENDAAGSE VOETREIZEN DOOR HISTORISCH NEDERLAND

Kester Freriks, Joyce Roodnat en Erik van Zuylen. Uitg.Athenaeum-Polak & Van Gennep, Amsterdam, 2013 : 239 blz. Prijs 29.95 €. ISBN 9789025300944. NUR 320.

In 1813 deed onze latere koning Willem I een negendelige verzamel-Atlas der Neederlanden ( = het huidige Nederland, België en Luxemburg alsmede Nederlands Indië, Nederlands Guyana enz) realiseren . Een 600 schitterend ingekleurde kaarten uit de 17de, 18de en vroege 19de eeuw toonden de pracht van landschap en geschiedenis. Tweehonderd jaar later doorwandelden de auteurs Nederland met deze kaarten als inspiratiebron : de sporen van vroeger zijn nog vaak terug te vinden. Een leuk boek om oud en nieuw te vergelijken, zeker in de landschappen die we met Natuur 2000 al eens bezoeken zoals Terschelling, de Veluwe, de Alblasserwaard, de omgeving van Zierikzee en Axel…

P.S. Van 18 oktober 2013 tot 19 februari loopt er op de Amsterdamse unief (“Bijzondere Collecties”, Oude Turfmarkt 129) een kaartenexpositie met de Atles als middelpunt, zie www.bijzonderecollecties.uva.nl. De uitgeverij Asia Maior/Atlas Maior te Voorburg zorgde ook voor een facsimilie-editie van de Atlas in 100 exemplaren, kostprijs 7000 € !

OUDE BOSSEN VAN DE ANTWERPSE KEMPEN

Sara Adriaenssens, Kris Verheyen. Uitg.Davidsfonds Uitgeverij, Leuven, 2013 : 252 blz. Prijs 39.95 €. ISBN 9789058268655. NUR 412, 930, 940.

(Bespreking volgt)

STRIJD OM DE STROOM : EEN POLITIEKE GESCHIEDENIS VAN DE SCHELDE

Eric Van Hooydonck. Uitg.Davidsfonds Uitgeverij, Leuven, 2013 : 392 blz. Prijs 34,95 €. ISBN 9789058269508. NUR-codes 680, 685, 686, 696.

Een bijzonder boek. Uitgegeven n.a.v. de 150ste verjaardag van de afkoop van de Scheldetol in 1863 en “georganiseerd” rond 150 sleuteljaren, van 57 v.C. tot 2113 (!) n.C., in een indrukwekkende geschiedenis van m.d. 2000 jaar lokale, nationale en internationale politieke strijd rond deze toch maar 350 km lange rivier. Van de tijd van de Oude Belgen tot aan de eenmaking van de Nederlanden onder de Bourgondische hertogen was de Schelde (onder soms andere namen, zeker in het mondingsgebied) een heuse grens. Na de val van Antwerpen in 1585 en tot de Franse bezetting anno 1792 werd de rivier twee eeuwen lang door de onafhankelijke Noord-Nederlandse Republiek geblokkeerd. Daarna moest er gestreden worden om de vrijheid van scheepvaart (de Scheldetol na de Belgische Revolutie) en om aanpassingen van de rivierbedding. De laatste decennia moest er ook voortdurend opgekomen worden voor natuur en milieu : remember bvb het onzalige Baalhoekkanaal-project dat Saaftinge wou kapot maken – met Natuur 2000 trokken we toen naar de hearings – en het recente gedoe rond de Hedwigepolder. De speciale opbouw, de vele kaarten, nostalgische beelden en andere illustratie maken dit lezenswaardige boek echt aantrekkelijk. (JS)

CROWN JEWELS : FIVE GREAT NATIONAL PARKS AROUND THE WORLD AND THE CHALLENGES THEY FACE

Edited by Randolph Delehanty.The AAM Press of the American Alliance of Museums, Washington D.C., 2013 : 157 pp. ISBN 9781933253732. Price $ 49.95.

The national park idea first emerged in the U.S. with the establishment of Yellowstone in 1872. Today there are about 7000 national parks in 140 countries. But all face growing challenges from rapid environmental change, economic recession and political pressures. Delehanty : National Parks are the canaries in the coal mine of this world. They are an irreplacable resource with an uncertain future. “Crown Jewels” presents portraits of parks in the USA, Tibet (Chang Tang), Tanzania (Serengeti), Italy (ARcheological Parks of Pompeii, Herculaneum, Stabiae), Amazonia (Alto Orinoco-Casiquiare, Yanomami Territory), and Australia (Great Barrier Reef).

BUTCHER’S CROSSING

John Williams. Lebowski Publishers, Amsterdam, 2013. Prijs 19,95 €. ISBN 9789048816743. NUR 302.

Amerika, 1870. Een Harvard-student trekt naar het ‘wilde westen’ : met name Butcher’s Crossing, Kansas en de bisonjacht.

(Bespreking volgt)

VÖGEL BEOBACHTEN IN OSTDEUTSCHLAND : DIE BESTEN BEOBACHTUNGSGEBIETE ZWISCHEN RÜGEN UND THÜRINGER WALD

Christian Wagner/Christoph Moning. Aktualisierte Ausgabe. Uitg. Kosmos Verlag, Stuttgart, 2013 : 424 blz. Prijs 29,99 €. ISBN 9783440111581.

Zie ook Nieuwsbrief 2012, rubriek Boekbesprekingen. Aan bod komen 103 vogelgebieden uit het vroegere Mitteldeutschland, éénmaal gaat men de Poolse grens over naar het vroegere Oost-Duitsland : het nationale park de Warthemonding (een paar jaar geleden waren we daar nog met een N2-Polenreis, we overnachtten toen in Slonsk-Sonnenburg). Dit bruikbare boek geeft per gebied o.m. een overzicht van de interessante soorten, vertelt hoe je er geraakt, waar wat te zien valt (met een gekleurd nummerkaartje), hoe je aan meer info komt (ook via internet), enz. Deze uitgave is dus geactualiseerd, incl.GPS-coördinaten : dit stuk Duitsland, waar de tijd even was blijven stilstaan, verandert helaas “in einem rasanten Tempo”… (JS)

REIZEN TUSSEN DE LIJNEN : DWARS DOOR INDONESIË MET ALFRED RUSSEL WALLACE

Alexander Reeuwijk. Uitg. Atlas Contact, Amsterdam, 2013 : 288 blz. ISBN 9789045021805. NUR 320/508.

(Bespreking volgt)

EILANDEN : VAN ANDOYA TOT VUURLAND

Albert Beintema. Uitg. Atlas Contact, Amsterdam, 2013 : 368 blz. Prijs 24.95 €. ISBN 9789045022284. NUR 508.

Van een of meer eilanden te bezoeken kan je soms nesofiel of eilandgek worden. Nesofielen schrijven soms ook boeken over de objecten van hun gekte. Denk aan de leuke ‘Atlas of Remote Islands’ van Judith Schalansky (ooit nog gesignaleerd in onze boekenrubriek) en aan de eilandenboeken van Boudewijn Büch, een beroepsnesofiel. Büch bezocht met zijn tv-ploeg wel alleen eilanden waar je snel met een vliegtuig naartoe kon, bij Beintema ligt dat anders : voor zijn favoriete eilanden, zoals Tristan da Cunha, moet je dagenlang varen om er te komen… Beintema is ecoloog van achtergrond. Hij zat een jaar in de Herdershut (RU Groningen) op Schiermonnikoog om er o.m. te achterhalen dat bergeenden hun jongen van Schier over de Waddenzee meenemen om ze te laten opgroeien aan de Groninger kust. Zoals sommige N2000’ers op vaarkamp kwam hij ook al eens een dag op Rottumerplaat en Rottumeroog. En met de andere Waddeneilanden ontwikkelde hij ook banden, misschien groeide zo, zoals bij ons, zijn eilandeninteresse. Met grotere en kleinere groepen N2’ers hebben wijzelf toch ook wel op heel wat eilanden aan natuurverkenning gedaan : bvb van Runde, Noorwegen, over Helgoland en de Wadddeneilanden tot Pulau Peucang bij Ujung Kulon (Indonesië), Fraser Island (Australië), Nieuw Zeeland, Rangiroa (Polynesië) : een aantal ervan en nog veel meer vinden we wat ze noemen ‘onderhoudend’ en leesbaar beschreven in Beintema’s boek. Aanbevolen aanvulling bij de reeds bestaande literatuur ! (JS)

AFRIKA : OOG IN OOG MET HET ONBEKENDE

Michael Bright. Oorspr.titel Africa, eye to eye with the unknown. Uitg.Tirion Natuur, 2013 : 336 blz. Prijs 29.95 €. ISBN 9789052109077. NUR 410.

Het boek bij de BBC-serie “Africa” zie vooraan in de rubriek Boek/filmaankondigingen van onze Nieuwsbrief 2012 : remember de nu al beroemde nachtelijke rhino-opnamen, het giraffengevecht, de miljoenen palmvleerhonden van Kasanka, de kleine flamingo’s van het Bogoriameer, de gnoes in de Mara, het nijlpaard in de branding bij Loango, de kaalkopkraaien in het West-Afrikaanse regenwoud, de Namaqualandbloei, de waterreservoirs onder de Kalahari en de Sahara… Aan bod komen de Kalahari, de Savanne, Kongo, de Kaap, de Sahara. Hoofdstuk 6 gaat over de toekomst van de unieke Afrikaanse natuur (de oorlogen, de Chinezen ?), hoofdstuk 8 geeft de mooiste plekken van Afrika voor natuurliefhebbers. Via symbolen bij een aantal afbeeldingen en de gratis QuercusEye app kan je op je smartphone of tablet met een internetverbinding beelden oproepen uit de BBC One-reeks. David Attenborough zorgde voor een Voorwoord. (JS)

(2.7) TUIN

HET LEKKERSTE TERRAS : KWEEK ZELF JE GROENTEN EN KRUIDEN IN POTTEN

Angelo Dorny. Uitg. Davidsfonds Uitgeverij, 2013 : 136 blz. ISBN 9789058269348. NUR 423,424.

(zie rubriek 2.8 !)

PUUR TUINIEREN : ALLE INGREDIËNTEN VOOR EEN BIOLOGISCHE MOESTUIN

Jennifer Stackhouse/Debbie McDonald. Oorspr.titezl The Organic Guide to Edible Gardens. Uitg.Tirion Natuur, Utrecht, 2013 : 208 blz. Prijs 21.95 €. ISBN 9789052109046. NUR 423.

Groenten en fruit uit je tuin halen zonder dat er pesticiden of kunstmest bij te pas komen. De auteurs hebben beide biologische moestuinen die “werken”, buiten Sydney en in de stad. En ze vinden dat tuinieren leuk, lonend en milieuvriendelijk moet zijn, via bvb permacultuur of bio-dynamisch tuinieren. Hun raadgevingen steken redelijk logisch in elkaar : bodemonderzoek, composteren, aanleg (zonder te spitten), een teeltplan maken, bemesten en onderhouden, plagen en ziekten bestrijden … Er is ook een hoofdstuk over het kweken van productiegewassen in kleine ruimten en potten (“Biologisch in de stad”). En nogal wat na-informatie : o.m. leveranciers van biologische zaden en tuinproducten, van bij ons kennen de Nederlandse vertalers/bewerkers minstens VELT en Ecoflora.

DE TUINDOKTER : GENEES ZELF JE PLANTEN

Stefaan Bingé. Uitg. Davidsfonds Uitgeverij, Leuven, 2013 : 240 blz. Prijs 24.95 €. ISBN 9789058269409. NUR 424,426.

Voor tuinproblemen heeft landschaps- en tuinarchitect Bingé (“Tuinieren om te delen”) een website www.detuindokter.be. Daarmee helpt hij evenwicht te vinden in een tuin. Dat doet hij ook in dit boek. Hij toont aan dat planten spreken (bladeren laten hangen, gele randjes…), hij heeft het over oorzaak, gevolg en oplossing. Belangrijk is natuurlijk kennis van de bodem, van de behoeften van je tuinplanten, van de dieren onder en boven de grond : wie belaagt, wie beschermt ? De tweede helft van het boek leert gazon, bomen, hagen en struiken en eventueel een vijver gezond te houden. Via de index achteraan geraak je in haastige situaties redelijk vlug bij een oplossing van een aantal problemen. Er bestaat overigens ook nog een Tuindokter-DVD. (JS)

(2.8) VOEDING


HET LEKKERSTE TERRAS : KWEEK ZELF JE GROENTEN EN KRUIDEN IN POTTEN

Angelo Dorny. Uitg.Davidsfonds, Leuven, 2013 : 136 blz. Prijs 19.95 €. ISBN 9789058269348. NUR 423,424.

Een enthousiaste gast van 22 schreef een praktisch boek over het kweken van groenten en kruiden in een ‘pottentuin’ op je appartement, je kot e.a. beperkte ruimten. Met tips (soms wat beperkt) i.v.m. potgrond, water geven, bemesting, beestjes, de te kweken gewassen, enz. Op het einde van het boek staan ook wat recepten en voor 20 € kortingsbonnen van Aveve … (JS)

ZONDER SUIKER : STOP DE VERSLAVING, WORD GEZONDER

Anne Marie Reuzenaar.Uitg.Kosmos Uitgevers, Utrecht/Antwerpen, 2013 : 232 blz. Prijs 16.95 €. ISBN 9789021553313. NUR 443.

Dit boek wil laten zien hoe je ‘slechte’ geraffineerde suikers op een gezonde manier kan vervangen. Onze voeding is de laatste 50 jaar veel te zoet geworden, per persoon per jaar wordt ons tegenwoordig, vaak met drogredenen, eventjes 40 kg suiker of fructose opgedrongen. Het kan ver gaan : in een glas cola zit meer fructose dan je lever in een hele dag kan afbreken. De gevolgen zijn vandien. Maar Reuzenaar toont dat het roer kan omgegooid worden, hoe je kan ontwennen en ontgiften en daarna vervangen. De helft van haar boek wordt dan ook ingenomen door gezondere recepten, tot voor warme chocomelk toe. (JS)

(2.9) GEZONDHEID

LYME : NATUURLIJK GENEZEN

Willem Jacobs. Uitg.AnkhHermes (VBK), Utrecht, 2013 : 127 blz. Ankertjesserie nr 349. Prijs 9.90 €. ISBN 9789020208412. NUR 860. H.

Jacobs vertaalde eerder “De ziekte van Lyme, alternatieve therapieën” door Wolf-Dieter Storl, zie de boekenrubriek in onze Nieuwsbrief 2012 en ook de website www.lymenatuurlijkgenezen.nl. In dit boekje wijst hij er op dat één op de vier teken besmet is met Lyme. Als je pech hebt na een tekensteek kan Lyme chronisch worden, een multisysteemziekte. Lyme is een moeilijk te herkennen en moeilijk te behandelen ziekte. Dit Ankertje zet op een rij waar het om gaat. Hoe krijg je Lyme, hoe herken je het (welke test is betrouwbaar ?) ? En hoe kom je er vanaf ? Gewoonlijk wordt een antibioticumkuur voorgeschreven, maar die kan falen : dan zit je met een Post Lyme Syndroom (PLS) en ga je best maar vlug naar bvb prof Luc De Clerck in het UZA (luc.de.clerck@uza.be), voor een zgn.reguliere behandeling. Maar soms werkt ook dat niet en dan gaat men op zoek naar alternatieve, natuurlijke behandelingsmogelijkheden. Daar gaat zowat de helft van het boek over, want er zijn veel soorten alternatieve geneeswijzen, klassieke en moderne. Jacobs passeert hierbij bvb nog eens langs de kaardeboltherapie uit het boek van Storl. Interessant om er allemaal kennis van te nemen, maar ook verwarrend : zonder bekwame begeleiding van een therapeut begin je er m.i. beter niet aan. Op het einde van het boek geeft Jacobs nog wat randraadgevingen en dito opmerkingen ten beste. Hij stipt daarbij aan dat de natuur-dieren nooit ziek worden van Lyme, huisdieren wel; bij herten stimuleert de borrelia-spirocheetbacterie die de teek overbrengt zelfs de groei van het gewei… (JS)

(2.10) TEKENEN

HET REISSCHETSBOEK

Trudy Beekman. Uitg. Tirion Uitgevers, Utrecht, 2013 : 111 blz. Prijs 19.95 €. ISBN 9789043915342. NUR 476. H.

Haal het schetsboek uit de bijgevoegde cassette of koop een dummy bij de Slegte of de Hema. Geen dure, want die durf je niet direct te verprutsen. En dan aan de slag : bij de waterkant, in de berm, in de zoo, in een museum… Beekman leert kijken en vastleggen, het gaat niet om de perfecte tekening maar om de waardevolle herinnering. Probeer het eens op een volgende excursie, een volgende reis. (JS)

WILDE DIEREN TEKENEN EN SCHILDEREN

Vic Bearcroft. Oorspr.titel Drawing & Painting Wild Animals. Uitg.Tirion Art, Utrecht, 2013 : 128 blz. Prijs 19.95 €. ISBN 9789043915670. NUR 476. H.

In Nieuwsbrief 2012 (Boekbesprekingen) mochten we nog een ander boek hierover aankondigen, van Felix Lorenzi. Beide werken vullen elkaar aan. Dit boek start met een beknopte uitleg over teken- en schildermaterialen en de eerste schetsen. Daarna wordt met basisvormen en aandacht voor de onderscheidende kenmerken gefocust op de grote katachtigen, de hoefdieren, de beren, de dikhuiden, de mensapen en de hondachtigen : van tijger tot wolf. Tussendoor overal “Tips van Vic”. (JS)

DE KUNST VAN WILDE DIEREN TEKENEN

Giovanni Civardi. Oorspr.titel Animali selvaggi. Uitg. Tirion Art, Utrecht, 2013 : 64 blz. Prijs 12.95 €. ISBN 9789043915878. NUR 476. H.

Het tekenen van wilde dieren is geen sinecure. Het is vrijwel noodzakelijk om foto’s of filmopnamen te raadplegen. Om ze nauwkeurig genoeg, van dichtbij en op je gemak te kunnen bestuderen zijn ook bezoeken aan natuurmusea en dierentuinen aan te raden. Een schetsboek bijhouden is een goeie oefening om meer vaardigheid te krijgen. Altijd blijft de werkwijze : kijken en daarna pas tekenen. Civardi gaat daar op in, vooraf geeft hij wat lessen in perspectief, anatomie, het weergeven van de basisvorm-het intekenen van volume-het opdelen in ‘vlakken’. Daarna komt het tekenen aan bod : giraf, zebra, bruine beer, tijger, leeuw, jaguar, stokstaartje, witte en zwarte neushoorn, Afrikaanse en Aziatische olifant, kangoeroe, chimpansee. (JS)

(2.11) SCHRIJVEN

WRITING SCIENCE IN PLAIN ENGLISH

Anne E. Greene. The University of Chicago Press, 2013 : 124 pp. Price 13.00 US$. ISBN 139780226026374.

Scientific writing is too often dry, wordy, difficult to understand. Bad writing can confuse readers, muddle results, turn potential audiences from reading scientific literature. Anne Green (teacher of scientific writing) shows that writers can make their prose clearer and more concise by mastering 12 principles. Instead of focusing on WHAT to write, she looks at WHY science writing is hard and HOW to improve it. Real-life writing examples illustrate each principle, while exercises allow readers to immediately apply the advice. Inspired by Strunk and White’s classic guide (The Elements of Style), “Writing Science in Plain English” is the perfect companion for all who seek to write science clearly and effectively.

P.S. De Chicago Press gaf ook nog andere werken uit op dit gebied, bvb Kate Turabian, A Manual for Writers of Research Papers, Theses and Dissertations. Een interessante aanvulling van bovenstaand bruikbaar boekje is een soortgelijk werk van Björn Gustavii, gepubliceerd door Cambridge University Press : How to Write and Illustrate a Scientific Paper …