Milieu

ACRYLONITRIL IN WETTEREN :
BIOMONITORING

Bij de treinramp in Wetteren werden mensen dus blootgesteld aan acrylnitril (zie google : acrylonitril). Tegen de veiligheidsvoorschriften in kieperden de blussers het goedje in de riolen, met alvast een dode tot gevolg. Acrylnitril staat bekend als mogelijk kankerverwekkend, maar over de blootstelling van mensen er aan bestaat weinig wetenschappelijke literatuur. Om toch een idee te krijgen van wat er in Wetteren gebeurde door toedoen van het spul, pakten de FOD Volksgezondheid en het Wetenschappelijk Instituut Volksgezondheid (WIV) een aantal betrokken mensengroepen aan : de mensen die na de ramp gehospitaliseerd werden, de inwoners uit de 250 m-zone rond de trein, de leden van de interventieteams en zowat 1 op 10 van de andere geëvacueerden. Een gespecialiseerde analyse van de bloedstalen (min. 10ml) is hier te lande niet mogelijk, na voorbehandeling moeten ze naar labs in Duitsland die dat wel kunnen. Het is de bedoeling om de hoeveelheid N-2-cyanoethylvaline (CEV) te meten in de hemoglobine van rode bloedcellen die vooraf uit de bloedstalen werden geïsoleerd : CEV is een metaboliet van acrylnitril, die zich vastzet op de rode bloedcellen. Deze metaboliet heeft een halfwaardetijd van 74 dagen, de mate van blootstelling aan acrylnitril kan dus tot meerdere maanden na de blootstelling worden vastgesteld. In Duitsland kunnen er zo’n 50 stalen per week worden verwerkt, het zal dus nog wel een vier maanden duren om een zicht te krijgen op de resultaten. De vraag blijft of een eenmalige en kortstondige blootstelling binnen de Wetterse gemeenschap op termijn een toename aan kankers kan veroorzaken…
P.S. Acrylonitril komt ook voor in tabaksrook.
(cfr Artsenkrant 2320 : 31 mei 2013)

ELEKTRISCHE AUTO’S :
PROBLEMEN

Het is duidelijk dat alternatieve auto-aandrijving op termijn onontkoombaar is. Maar voorlopig worden nog te veel mensen tegengehouden in hun interesse voor elektrische auto’s : hoge prijs, beperkte actieradius (max.150 km), omvang en gewicht van de batterij (300 kg), tekort aan oplaadmogelijkheden…Hun “ecoscore” hangt verder ook af van de manier waarop de stroom wordt opgewekt : steenkoolcentrales of windturbines/waterkrachtcentrales ? Toch blijven mensen ondertussen aan de weg timmeren. In Denemarken werken er bvb al 19 “Better Place”- switch stations, waar je je lege accu kan wisselen voor een volle, zonder tijdverlies (anders tot 8 u) of je handen vuil te maken. Elektrische auto’s zijn in Denemarken dan ook vrijgesteld van belastingen, betalen 40% minder verzekering, mogen gratis gereserveerd parkeren (een gereserveerde parkeerplaats in het centrum van Kopenhagen kost anders 600 €/maand). Er wordt daar door de elektrische auto-fans ook gewerkt met het Oscar-navigatiesysteem, dat je op de hoogte houdt van de stroomvoorraad in je accu en van waar er in je buurt o.m. oplaadpalen staan…
(Bron : Jasper Jansens in Artsenkrant 2316, 3 mei 2013)

P.S. In contrast met onze buurlanden waar de verkoop van elektrische wagens met 40 % stijgt dankzij een ondersteunend overheidsbeleid, stuikt de markt bij ons dan weer ineen. In het eerste kwartaal van 2013 werden amper 96 elektrische wagens ingeschreven, een terugval van 60 %. Door de schuld van Di Rupo & de partijen aan de macht die de belastingvermindering gewoon schrapten…

ENERGIEBELEID SHELL :
GAS

Peter Voser, (ontslagnemend) Zwitserse topman van Royal Dutch Shell, lichtte onlangs de actuele energiepolitiek van Shell toe. Onder zijn bewind won Shell voor het eerst evenveel aardgas als aardolie. Vandaag richt het bedrijf zich meer en meer op gas, biobrandstoffen, CO2-opslag en energiebesparing. Gas kan in de energievoorziening goed worden gecombineerd met zon en wind, omdat je gascentrales snel kan aanzetten. Voser : aardgas genereert ook maar half zoveel CO2 als steenkool. Als we alle kolen vervangen door gas zijn we reeds een heel eind ver. Wat hernieuwbare energie betreft een minder optimistisch geluid : er wordt nog lang niet genoeg opgewekt. Het aandeel zal groeien, maar de fossiele brandstoffen blijven een grote rol spelen. Er kan ondertussen wel veel bespaard worden; bvb liever de dieselmotor optimaliseren dan overstappen op de elektrische auto, waarvoor de stroom uit kolen- of kernenergiecentrales moet komen. Voser vindt de temperatuursstijging zorgwekkend, maar wil anderzijds de oliewinning niet zomaar uitschakelen. Zogezegd omwille van de welvaart van de mensen en ook omdat olie een bouwsteen is voor veel chemische producten waarvoor nog geen alternatieven bestaan… Objectief bekeken blijft voor Shell financieel gewin duidelijk het eerste objectief, wat Voser ook beweert. Het momenteel lopende Europees onderzoek naar manipulatie van de olieprijzen wijst ook in die richting.
(De Volkskrant, 15 juni 2013)

KLIMAATSVERANDERING :
EEN ANDER ZOEKEN NAAR DE OORZAKEN – HET WERK VAN HENRIK SVENSMARK

Zie ook www.thecloudmystery.com.

De toespraak van Obama op 25.06.2013 in de Georgetown University te Washington (zie rubriek Actualiteit) zette nog eens CO2 in beeld als voornaamste oorzaak van de opwarming van de atmosfeer. Maar er bestaan ook andere benaderingen van het probleem. De “politiek correcten ” (daar horen ook de redacties van de meeste wetenschappelijke tijdschriften bij) zijn er rap bij om die andere opinies onder de tafel te vegen, maar ze beseffen daarbij precies niet dat deze “afwijkende” theorieën wel eens een aanvulling van de bestaande inzichten kunnen geven. Zo is er het werk van de Deense natuurkundige Henrik Svensmark (°1958), werkzaam bij het Center for Sun-Climate Researtch van het Danish National Space Center te Kopenhagen. Svensmark gaat uit van het heelal : van de kosmische straling vanuit ons melkwegstelsel naar de aarde toe en die invloed heeft op het ontstaan van lage bewolking (lage bewolking die op haar beurt een afkoelend effect heeft). Die straling wordt echter gecontroleerd door het magnetisch veld van de zon. Doordat de zonneactiviteit de laatste 100 jaar beduidend is toegenomen (zonnevlekken !) is dat magnetisch veld ook sterker geworden en bereikt minder kosmische straling het aardoppervlak. Gevolg : minder wolken en een stijging van de gemiddelde temperatuur… In het CLOUD-project van het CERN (bij Genève) wordt Svensmark’s hypothese deze jaren getest, meerbepaald wordt onderzocht hoe kosmische deeltjes via aerosolen waterdruppels kunnen laten ontstaan en zo onze lage wolken. Tot op heden waren er nog geen echt spectaculaire bevindingen.

(Henrik Svensmark. The Chilling Stars : A Cosmic View of Climate Change. Uitg.Icon Books, Thriplow, 2008. ISBN978184048151)

VERKEERSLAWAAI EN HARTZIEKTEN

Cardioloog Marc Goethals van de bekende OLV-kliniek te Aalst maakt zich al langer bezorgd over het effect van verkeerslawaai, afkomstig van bvb snelwegen maar vooral van vliegtuigen, op onze gezondheid. Zijn bezorgdheid wordt gesteund door recent Brits en Amerikaans wetenschappelijk onderzoek op grote populaties, dat gesignaleerd wordt door de Artsenkrant van 11/10/2013. Een en ander staat te lezen in een artikel van Andrew W.Correia cs : Residential exposure to aircraft noise and hospital admissions for cardiovascular diseases, op 8 oktober 2013 gepubliceerd in het British Medical Journal (BMJ 2013;347 : f5561).
Het artikel heeft het over een significant verhoogd risico op beroerten e.a. hartaandoeningen. Terwijl het lawaai bij luchthavens minimaal 45 à 55 decibel blijkt te bedragen, reageert een menselijk lichaam reageert al autonoom (!) op lawaai vanaf 32 dB met verhoging van de bloeddruk, vrijstelling van stresshormoon etc. De schade toegebracht door lawaai en luchtvervuiling blijkt zich ook op te stapelen. Er is dus weinig reden om minimaliserend te doen over “wat hinder” of “wat verminderde nachtrust”. Inzake de lawaaiproblemen in eigen land en met name rond Zaventem betreft komt het er dan ook dringend op aan, de geluidsoverlast te spreiden. De Brusselse Ring-oplossing die de politiekers ervoor bedachten is gewoon immoreel, gezien de verkeershinder die daar al bestaat…

LUCHTVERONTREINIGING & VERKEER (1) :
VRACHTWAGENS VERWOESTEN ONZE GEZONDHEID

Het Europese Milieuagentschap (EEA) meldde begin 2013 dat elk jaar 350.000 Europeanen vroegtijdig sterven door de uitstoot van fijn stof en stikstof. Aan gezondheidskosten kost de vervuiling door vrachtwagens aan Europa jaarlijks 46 miljard euro, aan België 1,3 miljard. België scoort daarmee weer erg slecht en dat komt o.m. door de dichte bevolkingsgraad. De grote boosdoener is dat veel vrachtwagens op diesel rijden. Volgens het EEA zouden de lidstaten van de EU de kosten moeten doorrekenen via de verkeersbelasting. Een Europese Richtlijn maakt dat al sinds 2011 mogelijk.
(www.ademloos.be/nieuws)

LUCHTVERONTREINIGING & VERKEER (2) :
BELGIË HEEFT DE MEEST KANKERVERWEKKENDE WAGENVLOOT VAN EUROPA

In vorige Nieuwsbrieven verwezen we al eens naar sportarts Christophe Depaemelaere (Wingene) en zijn onderzoek naar het verband tussen hoge kankerscores in dit land en het politieke non-beleid inzake dieselverkeer. De politiekers proberen hun puntjes te halen op de verkeersongevallen maar ze blijven graag blind voor het feit dat de verkeersuitstoot 10 keer meer doden veroorzaakt dan alle verkeersongevallen samen. Nochtans zou dat in een land als België met een massa bedrijfswagens fiscaal snel kunnen worden bijgestuurd maar de overheid en met name minister Laurette Onkelinx dwingt bijna tot de aanschaf van dieselwagens : door benzine, goedkoper dan diesel op de internationale markt, fiscaal duurder te maken aan aan de pomp.
Het resultaat is dat we hier bij ons met de meest kankerverwekkende wagenvloot van Europa zitten, met topscores voor borstkanker (53 % boven het EU-gemiddelde !), longkanker, prostaatkanker enz. Diesel staat nl. in voor 96,8 % van de stikstofdioxides, uitgestoten door het verkeer en het doet ook de kankerverwekkende polycyclische aromatische koolwaterstoffen (PAKs)in de lucht enorm stijgen. Dieselroet zorgt overigens ook voor 1 tot 3 keer meer hart- en vaatziekten, meer fertiliteitsproblemen etc….
(cfr Depaemelaere in Artsenkrant 2332, 20 september 2013)

STRALING

Door de vooruitgang binnen de CT-technologie (computer-tomografie) is de hoeveelheid radiologische straling waaraan de mensen hier te lande worden blootgesteld de laatste 20 jaar ook zowat verdubbeld. Jaarlijks vinden bij ons zo’n 2 miljoen medische scans plaats. Gemiddeld krijgt iedereen hier 2 microsievert (mSv) per jaar binnen, vanaf 20 mSv per jaar loop je echt ’n risico : wie bvb 1 à 2 CT-scans per jaar ondergaat verlaat daarmee de veilige zone van stralingsblootstelling. De WHO, de Wereldgezondheidsorganisatie, zette X-stralen al officieel op de lijst van kankerverwekkers. Radiologische straling kan nl. blijvende veranderingen in de cellen tweegbrengen. Anderzijds kan bij een te lage stralingsdosis de beeldkwaliteit onvoldoende zijn. In de mate van het mogelijke zouden CT-scans met ioniserende stralen moeten vervangen worden door alternatieven zoals echografie en MRI’s (Magnetic Resonance Imaging). Er wordt hoe dan ook gewerkt aan aanpassing van de instellingen van de scanners, wat de stralingsdosis bij een CT-hersenscan met bijna de helft naar beneden kan brengen. Een nieuwe techniek, “iteratieve beeldreconstructietechniek” geheten kan ook beeldruis maskeren, waardoor de beeldkwaliteit bij lagere stralingsdosis verbetert : dit reduceert die dosis eveneens met 40%. En met een nieuw softwareprogramma Dosewatch houdt men rekening met eerder uitgevoerde onderzoeken, om te kunnen waarschuwen voor een af te raden volgende scan bvb : meerdere onderzoeken in de loop van jaren geven nl een cumulatief effect, met mogelijk nefaste gevolgen… In medische kringen wordt er al langer gepleit voor een soort centraal dosisregister : omdat de gegevens over een patiënt onvoldoende worden uitgewisseld zijn er nog te veel herhalingsonderzoeken.
(Artsenkrant 2336, 18 oktober 2013)

WATERVERVUILING DOOR LOODVERLIES SPORTVISSERS

In Nederland berekende men dat sportvissers op het zoete water alleen een 250.000 kg lood per jaar verliezen. Voor het zoute water lopen de schattingen naar de 450.000 kg ! Vislood is zo een van de grootste verontreinigingsbronnen in ons oppervlaktewater… Het verlies van verzwaringsmateriaal lijkt onlosmakelijk met de sport verbonden. De vislijnen geraken vast of breken. De huidige gewichten zijn van lood, door corrosie komen de giftige loodverbindingen vrij in het ecosysteem, een proces dat nog generaties lang zal doorgaan ! Daarnaast zijn er de bekende kleine loodballetjes van de vaste hengelvissers die aan de waterkant vallen en die daar door vogels als voedsel of steentje worden aangezien, met loodvergiftiging als gevolg. In het VK en in de natuurparken van de VS is dit soort klein lood verboden. Ook bij de feedervisserij, de karpervisserij het vissen op zout water vanaf de wal, en vooral het vissen op wrakken in de Noordzee komt veel lood te pas. Nochtans zijn er milieuvriendelijke alternatieven te koop voor vislood, tegen dezelfde prijs. In onze buurt bvb bij Jurgers in Bergen op Zoom, bij Hamelink in Biervliet, bij Van der Poel in Yerseke…
(Wantij, april 2013)