Boek/Film Besprekingen

FILMS 2014

DOCVILLE 2014 : VIRUNGA

Het Docville-festival is vandaag het toonaangevend platform voor documentaire cinema in dit land. De tiende editie (mei 2014) bekroonde als beste documentaire in de categorie Weten & Geweten de Britse film Virunga van Orlando von Einsiedel, over de strijd van Emmanuel de Merode, directeur van het Virunga NP en het WWF tegen de gorilla-bedreigende plannen van het Britse oliebedrijf SOCO in Oost-Congo. Er achter steekt ook de vrijgevochten corruptie van de Congolese “bewindvoerders” die voor eventjes 85% van dit oudste natuurpark van Afrika olie-concessies toekenden…
(www.docville.be)
(http://virungamovie.com)
(www.socointernational.co.uk)

NIEUWE BOEKEN 2014 VOOR -12

BONES : DIEREN
(Vanaf 7 jaar)

Rob Colson. Oorspr.titel Bone Collection – Animals. Uitg.Tirion Uitgevers/Tirion Natuur, Utrecht, 2014 : 96 blz. Prijs 12.99 €. ISBN 9789052109350. NUR 223.

Dit is een skelettenboek : met uitleg bij een 20-tal geraamten van dieren met een ruggengraat, van de kabeljauw over de bruine kikker, de nijlkrokodil, het vogelbekdier, de vleerhond, de bever, de blauwe vinvis en de Afrikaanse olifant tot de gorilla en de mens. Interessante weetjes en als nawerk een geïllustreerd overzicht van de wetenschappelijke namen van de botten die er in het lijf van een gewerveld dier zitten.

NIEUWE BOEKEN 2014 VOOR 12+

Onderaan deze rubriek aankondiging van boeken die gepubliceerd werden in het kader van de herdenking van 1914 en die soms ook een link hebben met Fort Oelegem.

(0) FOTOGRAFIE

DE BESTE FOTOGRAFIE VAN LONELY PLANET : TIPS

Richard l’Anson. Oorspr.titel Lonely Planet’s Best Ever Photography Tips. Uitg. Kosmos Uitgevers, Utrecht/Antwerpen, 2014 : 128 blz. Prijs 9.99 €. ISBN 9789021557038. NUR 500,473.

Een geweldige foto = een interessant onderwerp + het beste licht + een mooie compositie + de juiste hoeveelheid licht op de sensor. Tien gulden regels + vijfenveertig tips, voor je professionele camera of voor je mobiele telefoon, voor je achtertuin of voor de andere kant van de wereld.

(1) BOEKEN NATUUR

(1.0) ALGEMEEN

BRODDELWETENSCHAP

Hans van Maanen. Uitg. Atlas Contact, Amsterdam/Antwerpen, 2014 : 192 blz. Prijs 19,99€. ISBN 9789045027937. NUR 740/757.

Meer dan vroeger duiken er de laatste tijd berichten op over “wetenschappelijk” onderzoek dat fake blijkt te zijn, waaraan geprutst is of dat nauwelijks of geen betekenis heeft. Wetenschapsjournalist van Maanen laat in dit boek zien dat niet alles wat blinkt in de wetenschap goud is, hoe vlijtig ook opgepoetst. Hij laat aan de hand van soms hilarische voorbeelden zien hoe broddelwetenschap via ronkende persberichten toch in de media en in het nieuws geraakt : o.m. in de wetenschapskaternen van Nederlandse kwaliteitskranten, maar ook in zgn. vakbladen, ondanks de “kwaliteitscontrole” die deze bladen beweren te hanteren…

ONWETENDHEID ALS DRIJFVEER VOOR DE WETENSCHAP

Stuart Firestein. Oorspr.titel : Ignorance : how it drives science. Uitg. Been Media, Amsterdam, 2014 : 228 blz. Prijs 19,99 €. ISBN 9789085714446.NUR 910.

Belangrijker dan kennis is je afvragen wat je nog niet weet. Dat onbekende is de drijvende kracht achter de wetenschap. Wetenschap gebeurt vaak in het wilde weg, maar wetenschappers weten onwetendheid te gebruiken om het beste uit hun onderzoek te halen.

DARWINS PEEPSHOW : WAT GESLACHTSDELEN ONTHULLEN OVER EVOLUTIE,BIODIVERSITEIT EN ONZELF

Menno Schilthuizen. Uitg. Atlas Contact, Amsterdam/Antwerpen, 2014 : 351 blz. Prijs 24,99 €. ISBN 9789045024493. NUR 410.

Naturalis is de nieuwe naam van het beroemde Nederlandse Rijksmuseum van Natuurlijke Historie in het oude centrum van Leiden. Schilthuizen is als evolutie-bioloog en evolutie-onderzoeker verbonden aan het Naturalis Biodiversity Center en hij is ook prof aan de Leidse unief.

(Boek nog in lezing, uitvoeriger aankondiging volgt)

(1.1) ASTRONOMIE

STERRENKUNDE VOOR IN BED, OP HET TOILET OF IN BAD

Sarah Brands. Uitg.BBNC Uitgevers, Amersfoort, 2014 : 160 blz. Prijs 9.95 €. ISBN 9789045315782. NUR 917/370.

De reputatie van de bed/toilet/bad-boekjes moet niet meer gemaakt worden. Brands is een enthousiaste sterrenkundige en wil dat enthousiasme doorgeven met 56 korte en begrijpelijke artikels over verschillende onderwerpen : het meten van afstanden in het heelal, het ontstaan van planeten, het verschil tussen een vallende ster en een komeet, zwarte gaten, de oerknal, zonnewind, het zoeken naar buitenaards leven… Elke dag staat er wel iets in de krant dat met sterrenkunde te maken heeft. Na lezing van dit boekje sla je die berichten niet meer over.

ODE AAN HET UNIVERSUM : STERRENKIJKEN ALS SPIRITUELE ERVARING

James Mullaney. Oorspr.titel Celebrating the Universe : The Spirituality & Science of Stargazing. Uitg. AnkhHermes/VBK Media, Utrecht, 2014 : 248 blz. Prijs : 22,99 €. ISBN 9789020210538. NUR 728.

“Kijken naar de sterren is ontzagwekkend, inspirerend en meditatief” : says James Mullaney, astronoom en schrijver van m.d. 1000 artikelen en 9 succesboeken over sterrenkijken, verbonden aan diverse planetaria.
Hij maakt duidelijk hoe je als nachtelijke sterrenkijker zelf onderdeel wordt van het kosmische schouwspel dat zich boven je hoofd afspeelt.

(1.2) GEOLOGIE : AARDE

DE AARDE VOOR IN BED, OP HET TOILET OF IN BAD

Gemma Venhuizen. Uitg.BBNC Uitgevers, Amersfoort, 2014 : 160 blz. Prijs 9,99 €. ISBN 9789045315911. NUR 933.

Een nieuw deel in de In Bed-reeks, je hebt er ook boekjes over sterrenkunde, biologie, het weer en wetenschap in, leuk om als cadeau te geven. Hier wordt de aarde samengevat in 80 artikeltjes, met op het einde telkens een reistip. Om een Jules Vernereis te maken door woestijnen, langs fjorden en over oceanen. Tegelijk kan je ook zappen op items als pingo’s (remember de Hoge Venen), de golfstroom, het ontstaan van diamant, asbest, de Baptistinameteoriet die mogelijk de dino’s deed uitsterven, enz.

(1.3) PALEO

AFRIKA : DE BRON VAN ONS BESTAAN

Martin Meredith. Oorspr. titel Born in Africa: The Quest for the Origins of Human Life. Uitg. Omniboek, Utrecht, 2014 : 253 blz. Prijd 12.50 €. ISBN 9789059777798. NUR 680.

Waar komt de mens vandaan ? Voor Darwin was Afrika de geboorteplaats van de mensheid, omdat Afrika het thuisland was van gorilla’s en chimpansees, de apensoorten die hij als onze meest nabije, levende verwanten beschouwde. Mensen en apen hadden voor Darwin in Afrika een gemeenschappelijke voorouder. Een eeuw van onderzoek deed het bewijs van de menselijke evolutie groeien, maar het raadsel is ook complexer geworden. Dit boek is gewijd aan de pogingen om de geheimen van de menselijke oorsprong te achterhalen. Een verhaal van grote ontdekkingen (m.d. 20 soorten uitgestorven mensachtigen tot 7 miljoen jaar terug), maar ook van rivaliteit en kleinmenselijkheid. Een tweede deel start bij de vroegste oorsprong tot het ontstaan van de Homo sapiens en de geleidelijke exodus naar de rest van de aarde. Wat daarbij duidelijk wordt is de uitgestrektheid van het braakliggend terrein dat nog ontdekt moet worden.

(1.4) FLORA : PADDENSTOELEN

EETBARE EN GIFTIGE PADDENSTOELEN : EENVOUDIG HERKENNEN EN ONDERSCHEIDEN

Hans E. Laux. Oorspr.titel Essbare Pilze und ihre giftigen Doppelgänger. Uitg. Kosmos Uitgevers, Utrecht/antwerpen, 2014 : 191 blz. Prijs 16,99 €. ISBN 9789052109732. NUR 420.

Een beschrijving en vergelijking van 175 eetbare paddenstoelen met oneetbare of giftige dubbelgangers. Je vindt bvb de Kastanjeboleet, Xerocomus (vroeger Boletus) badius, naast de Boletus reticulatus ofte Vroeg eekhoorntjesbrood, het Gewoon Eekhoorntjesbrood, Boletus edulis naast de Tylopilus felleus, de Bittere boleet. Niet alle getoonde soorten zijn van bij ons (het gaat om een iets meer oostelijk geschreven werkje), terwijl eetbare soorten van bij ons zoals de Sponszwam (zie Artikel 3 in deze Nieuwsbrief) niet aan de beurt komen…

(1.5) BACTERIËN

DE BEESTJES IN ONS : HET BELANG VAN BACTERIËN

Martin Blaser. Oorspr.titel Missing Microbes. Uitg. Atlas Contact, Amsterdam/Antwerpen, 2014 : 367 blz. Prijs 24.99 €. ISBN 9789045027296. NUR 922.

Meer mensen dan we denken liggen wakker van ons menselijk microbioom (de verzameling micro-organismen in en op ons lichaam : prokaryoten, eukaryoten, 10 x zoveel bacteriële cellen als menselijke) en van de beschadiging ervan door een overmatig gebruik van antibiotica. Dat merken we aan de vragen die aan ons documentatiecentrum gesteld worden. Dr.med. M.Blaser leidt het Human Microbiome Program van de New York University en verdiept zich al ruim 30 jaar in de betrokkenheid van bacteriën bij menselijke ziekten. Dit boek gaat dus over microben, over de gevolgen van het uitsterven van bepaalde soorten (een hoop chronische ziekten !), over hoe we daar iets aan kunnen doen : dat is ieders verantwoordelijkheid, wacht dus even met een amoxillinekuur tegen het eerste het beste hoestje, weeg eens af of je je tandarts zomaar antibiotica laat geven. De schade die antibiotica veroorzaken is nooit fatsoenlijk ingeschat en artsen/tandartsen zijn er in het verleden veel te vlot mee omgesprongen…

(1.6) INSECTEN : LIBELLEN

LIBELLEN VAN EUROPA : VELDGIDS MET ALLE LIBELLEN TUSSEN NOORDPOOL EN SAHARA

Klaas-Douwe B. Dijkstra. Illustraties van Richard Lewington. Oorspr.titel Field Guide to the Dragonflies of Britain and Europe. Tweede druk. Uitg. Tirion Uitgevers, Utrecht, 2014 : 320 blz. Prijs 29.99 €. ISBN 9789052107004. NUR 432.

De tijd dat we ons in eigen land moesten behelpen met de libellentabel van de Jeugdbondsuitgeverij en in het buitenland met een stel Franse, Duitse, Engelse, Italiaanse en zelfs Roemeense boeken ligt ver achter ons. Zes jaar na de eerste Nederlandstalige editie van deze libellengids is er nu al een tweede druk. Dr. Dijkstra, bekend van o.m. zijn werk op Afrikaanse libellen is verbonden aan het Naturalis Biodiversity Center te Leiden (www.naturalis.nl). Het initiatief voor deze gids kwam wel van Lewington die het plan had om alle libellen van Europa te tekenen. Zijn illustraties doen denken aan het destijds spectaculair bevonden werk van Cyril Hammond in diens “Dragonflies of Great Britain and Ireland” (1977). Deze tweede druk is zo goed als identiek aan de eerste, alleen wijst Dijkstra in een voorwoord op blz.4 op naamswijzigingen: Lestes viridis zou bvb in een eigen geslacht Chalcolestes dienen geplaatst … (JS)

INSECTEN : VLINDERS

VLINDERS,RUPSEN EN WAARDPLANTEN

Heiko Bellmann. Oorspr.titel Der Neue Kosmos Schmetterlingsführer. Vertaling en bewerking door de Vlinderstichting. Uitg. Tirion Uitgevers, Utrecht, vierde druk 2014 : 445 blz. Prijs 29.99 €. ISBN 9789052109633. NUR 432.

Bellmann wou naast de vele reeds bestaande vlinderboeken een boek maken met zowel de vlinders als zoveel mogelijk ook hun rupsen en de belangrijkste waardplanten, met gebruik van de nu bekende systematiek. Je vindt er de belangrijkste vertegenwoordigers van de inheemse vlinderfamilies, aangevuld met enkele bijzondere soorten uit het Middellandse Zeegebied. Aan de grote opvallende soorten zoals de dagvlinders en de beervlinders wordt meer aandacht besteed dan aan de kleine, onopvallende. Getest op Gentiaanblauwtje bvb : vooraan in het boek vind je wat algemene kenmerken van de Blauwtjes; in de rubriek zelf foto’s van de boven- en onderzijde van het mannetje, van de rups en van een klokjesgentiaan met witte eitjes op knop en stengel – verder tekst over de vlinder, de rups, de waardplant, het voorkomen en wetenswaardigheden (symbiose met de bossteekmier) en in het waardplantengedeelte achteraan in het boek nog eens kenmerken, voorkomen en wetenswaardigheden over de klokjesgentiaan.

INSECTEN: EEN LEZENSWAARDIG BOEK OVER HOMMELS

EEN VERHAAL MET EEN ANGEL

Dave Goulson. Oorspr.titel A Sting in the Tale. Uitg. Atlas Contact, Amsterdam/Antwerpen, 2014 : 317 blz. Prijs 24.99 €. ISBN 9789045026404. NUR 922.

Een jeugdige fascinatie zette de schrijver, prof aan de University of Sussex (School of Life Sciences, Falmer/Brighton) en stichter van de Bumblebee Conservation Trust, aan tot jarenlang onderzoek naar deze charismatische en bedreigde “tijgers van de insectenwereld”. Goulson is ook een man van de Citizen Science projecten, om zoveel mogelijk mensen aan de natuurstudie en de natuurbescherming te krijgen en zo tegelijk op grotere schaal gegevens te verzamelen. Dit informatief èn humoristisch boek (zijn eersteling, een sequel is in de maak) past perfect in dat opzet. Het is ook nodig : van alle bestuivingen door insecten in het VK nemen bvb honingbijen 1/3 voor hun rekening; wilde bijen, waaronder hommels, zijn verantwoordelijk voor het grootste deel van de andere 2/3…

(1.7) VISSEN

EEN VIS UIT ANDERE TIJDEN : DE ZOEKTOCHT NAAR DE COELACANTH

Samantha Weinberg. Oorspr.titel A Fish out of Time. Uitg. Atlas Contact, Amsterdam/Antwerpen, 2014 : 240 blz. Prijs 21.99 €. ISBN 9789045027449. NUR 410.

We hadden het in onze Nieuwsbrief al eens over het avontuur van Marjorie Coutenay-Latimer van het Oos-Londen Museum (Zuid-Afrika) die net voor Kerstmis 1938 op de trawler Nerine van trawlerkapitein Hendrik Goosen de mooiste vis vond die ze ooit had gezien : een staalblauwe glansschubbige kanjer van 60kg, met lichtgevende ogen en vinnen die op ledematen leken, op 70 m diepte opgehaald bij de monding van de Chalumna. Zij zou later haar naam geven aan de Latimeria chalumnae, de coelacvanth : een vissoort waarvan de wetenschap dacht dat die 400 miljoen jaar geleden, tegelijk met de dinosauriërs, was uitgestorven. Latimer’s vondst zette aan om op zoek te gaan naar intacte exemplaren. Dat werd het levenswerk van amateur-ichtyoloog dr.J.L.B. Smith, scheikundedocent aan de Rhodes University in Grahamstown : een 14 jaar durende queeste die culmineerde in een spectaculair staaltje internationale piraterij. Een verhaal dat journaliste Weinberg fascineerde en dat zij in dit boek kundig uit de doeken doet.

(1.8) VOGELS

DE ROTGANS

Barwolt Ebbinge. Uitg. Atlas Contact, Amsterdam/Antwerpen, 2014 : 363 blz. Prijs 34.99 €. ISBN 9789045091600. NUR 435.

Wie iets over rotganzen wil weten trekt naar dr.Bart Ebbinge (°1949) bij Alterra, Wageningen : 40 jaar bezig met ganzen, 30 met rotganzen en 20 jaar dit boek aan het plannen. Ebbinge heeft als ornitholoog altijd veel geluk gehad. Zijn rotganzenonderzoek kon hij op het juiste moment starten. Na een lange periode van serieus slabakken met een dieptepunt in de jaren 1960 kende de rotgans in Nederland tien jaar later een totaal onverwachte ‘wederopstanding’. En midden in zijn carrière als ganzenonderzoeker viel het Ijzeren Gordijn en kreeg hij de gelegenheid om in de broedgebieden van de rotgans in Noord-Siberië te gaan werken : 12 poolzomers bracht hij door op het Taimyr-schiereiland, er werd een documentaire over gedraaid die het succesnummer was op een N2-congres. Dit in menselijke taal geschreven boek is het resultaat van al dat onderzoek, het geeft ook antwoorden op vele vragen die natuurliefhebbers over de rotgans hadden. Geen goedkoop werk, maar wel value for money. Uitgeverij Atlas Contact publiceerde nog een paar andere interessante vogelboeken : Mijn Roofvogels van Rob Bijlsma en De Gierzwaluw van Remco Daalder.

DE GIERZWALUW

Remco Daalder. Uitg. Atlas Contact, Amsterdam/Antwerpen, 2014 : 205 blz. Prijs 21.95 €. ISBN 9789045022239. NUR 435.

Zowat sedert Aristoteles letten Europese mensen in april op de terugkeer van de gierzwaluwen. In deze 3-delige verhalenbundel van een Amsterdamse stadsbioloog die van de gierzwaluw zijn studieobject maakte komt dat natuurlijk direct aan bod. Hij zag ze in Windhoek evengoed als bij ons op hun “menselijke” broedplekken, tot schaarste aan bladluizen en vliegende mieren ze terug doet vertrekken. Hij beseft ook dat de gierzwaluw in onze steden achteruit gaat als de beschermers hun activiteiten zouden staken. Dat zou jammer zijn want in dit boek legt Daalder precies uit waarom de gierzwaluw echt veel moeite waard is.

HAYMAN’S NIEUWE ZAKGIDS VOGELS

Peter Hayman. Oorspr.titel The Birdwatcher’s Pocket Guide to Britain and Europe. Tirion Natuur. Uitg.Tirion Uitgevers, Utrecht, vijfde druk 2014 : 320 blz. Prijs 10 €. ISBN 9789052109572. NUR 435.

Een van de grote vogelgidsen (in zakformaat), dank zij de prachtige illustraties van Hayman : tekst en beeld bij broedvogels, standvogels, doortrekkers en dwaalgasten van Knobbelzwaan tot Sneeuwgors. Pictogrammen geven o.m. de status aan, wel alleen voor Nederland: bizar, omdat Natuurpunt op de achterflap blijkbaar ook prat gaat op zijn “samenwerking”… Alles bijeen voor 10 € wel value for money.

(1.9) TAXIDERMIE

SCHEDELS : MEER DAN 300 VERSCHILLENDE DIERENSCHEDELS VAN AMFIBIEËN, VOGELS, VISSEN, ZOOGDIEREN EN REPTIELEN.

Simon Winchester : De schedelverzameling van Alan Dudley. Oorspr.titel Skulls. Uitg. Tirion Uitgevers, Utrecht, 2014 : 256 blz. Prijs 29.99 €. ISBN 9789052109503. NUR 411.

“Stripboeken” zijn in. Recentelijk kregen we bvb in handen : “Bones – Dieren” en “De Ontvederde Vogel” (zie elders in deze rubriek). Schedels zijn bij natuurfreaks ook altijd in geweest. Hoeveel op excursies gevonden schedels sleepten we niet naar het bondssecretariaat om te laten verzorgen door ex-opzetters van de Zoo (bvb Walschaerts in de Korte Leemstraat, met zijn unieke collectie Afrikaanse beeldjes) of om zelf te prepareren ? Zoiets kan leiden tot verzamelwoede en daar lijdt/leed verzamelaar/taxidermist/handelaar Alan Dudley zeker aan : in 2008 werd hij veroordeeld tot 50 weken voorwaardelijke gevangenisstraf wegens 7 overtredingen van de CITES-wetgeving. Maar ondertussen is ie daar in Coventry wel de eigenaar van de grootste en meest complete particuliere collectie van schedels in de wereld : meer dan 2000. En misschien ook de best verzorgde. Hij weekt een gevonden schedel eerst enkele weken of maanden in een emmer koud (!)water. De botten die dat aankunnen worden daarna gewassen, gebleekt met waterstofperoxide en tenslotte licht gelakt… Met prachtige foto’s van Dudley’s schedels en de nodige achtergrondinfo probeerde Winchester de lezer een dwarsdoorsnede te geven van alle gewervelde dieren. Hier en daar vulde hij aan met foto’s van schedels die Dudley niet had, zoals die van de beroemde dodo van Oxford. Bij de vleermuisschedels vind je die van de gewone vampier (Desmodus rotundus) terug, met de tanden oneveredig groot en vlijmscherp : beide voortanden komen samen en dringen als één snijtand de huid binnen. En btw, die dodo-schedel vind je ook terug op www.skullsite.com.

(1.10) NATUURGEBIEDEN / EXCURSIES / REIZEN

WAT DAWID WIST : OP TOCHT MET DRIE GENERATIES BOSJESMANNEN

Patricia Glynn, vertaling Karl Symons. Oorspr.titel What Dawid knew, a Journey with the Kruipers. Uitg. Van Halewyck, Leuven, januari 2014 : 296 blz. Prijs 22.95 €. ISBN 9789461312044. NUR 402/680.

Het verslag van een reis door de Kalahariwoestijn in zuidelijk Afrika, naar de plaatsen die de oude Bosjesman Dawid Kruiper en zijn voorouders eeuwenlang voor zich alleen hadden gehad. Ook een verhaal van de onmetelijke pijn die de Bosjesmannen met zich meedragen na eeuwen van genocide, vooroordelen en uitdrijving, tot op de dag van vandaag toe.

IN HET SPOOR VAN DE GROTE ONTDEKKERS : O’HANLONS HELDEN

Marc Argeloo, Emile Brugman en Alexander Reeuwijk. Uitg. Atlas Contact, Amsterdam/Antwerpen, 2014 : 288 blz. Prijs 39.99 €. ISBN 9789045027176. NUR 410.

O’Hanlon voorstellen hoeft eigenlijk niet, hij is zelf een ‘held’ (we signaleerden in deze rubriek al meerdere boeken van of over hem) en in 2013 was hij nog eens bezig in de interessante VPRO-TV-serie O’Hanlons Helden. Maar toch. Dit boek kwam tot stand in aansluiting op die serie en het begint met een forse inleiding op O’Hanlon zelf en de figuren die hem tot natuurstudie dreven. O.m. Gilbert White die met zijn natuurbeschrijvingen uit 1789 (!) in Groot-Brittannië een ware natuurstudie-rage ontketende. Daarna komen 13 negentiendeeuwse natuuronderzoekers aan de beurt. Ooit gehoord van Steller, die deelnam aan de Kamtsjatka-expeditie van Bering en diens leven redde ? Naar hem zijn o.m. de Stellers zeekoe en de Stellers eidereend vernoemd. Verder o.m. door O’Hanlon over heel de wereld nagereisd : Darwin en Wallace, gorillaman Du Chailliu, luitenent-generaal Nikolaj Przjevalski die zijn spionagereizen combineerde met het ontdekken van een onbekende paardensoort, de chaotische Haagse freule Alexine Tinne die zich overmoedig in een Noord-Afrikaans ontdekkingsavontuur stortte en daar door Arabische kamelendrijvers gruwelijk vermoord werd. Een boek over grote ontdekkingsreizigers, over wat ze ontdekten en over hun drijfveren.

P.S. Over Du Chailliu schreef Monte Reel in 2013 het interessante boek “Between Man and Beast” (Uitg.Doubleday, New York, 13 $ via Amazon)

WADDENEILANDEN

Geert-Jan Bron. Uitg. Wat & Hoe/Kosmos Uitgevers, Utrecht/Antwerpen; vierde herziene druk, 2014 : 206 blz. Prijs 16.99 €. ISBN 9789021556185. NUR 511.

Door Waddenkampen en dito weekends zijn de Nederlandse Waddeneilanden populair geworden onder N2’ers en oudleden. Voor wie er op eigen houtje (nog) eens heen wil is dit boekje van 20cm x 11cm handig. De vijf grote eilanden (Texel, Vlieland, Terschelling, Ameland, Schiermonnikoog) komen aan bod : wat er ‘toeristisch’ te ontdekken valt – incl. de natuurcentra en enkele natuurgebieden, bvb de Westerplas op Schier, de Boschplaat op Terschelling, de Slufter op Texel – plus wandel- en fietstrips. Daarbuiten de gebruikelijke algemene weetjes (‘Op de Wadden meer zon en minder regen’, de lopende eilanden en het lopen naar de eilanden) en de praktische (hoe er geraken, waar overnachten, wat doen met kwallenbeten…). Dat het al aan zijn vierde druk toe is zegt wat.

43 WADDENEILANDEN :
NEDERLANDSE, DUITSE EN DEENSE PARELS IN DE NOORDZEE

Marina Goudsblom & Ruud Koot. Uitg. Kosmos Uitgevers, Utrecht/Antwerpen; 3de druk, maart 2014 : 160 blz. Prijs 19.99 €. ISBN 9789021556178. NUR 500,510,511.

Een overzicht van alle Waddeneilanden, met hun veelzijdigheden en eigenheden. Zelfs enige aandacht voor onbewoonde “eilanden” zoals de Engelsmanplaat en Rottumeroog…

CADEAUTIP !
DE ATLAS VAN AFGELEGEN EILANDEN

Judith Schalansky. Oorspr.titel : Atlas der abgelegene Inseln. Uitg.Signatuur, Utrecht, 2014 : 144 blz. Prijs 39.95 €. ISBN 9789056724900. NUR 302.

Het eilandgevoel. Wat dat is hoef je niet uit te leggen aan wie ooit meedeed aan een N2-kamp op Schiermonnikoog. Er zijn reisschrijvers geweest die dieper ingingen op dat gevoel, zoals de fantast en “islomaan” Boudewijn Büch (+ 2002), om Daniel Defoes Robinson Crusoe niet te vergeten. Schalansky weet er ook iets van, voor haar was haar vroeg ontwaakte eilandinteresse een escape uit haar DDR-“gevangenzitten”. Na de Wende cultiveerde zij haar eilandliefde verder en in deze mooi zelfverzorgde Atlas (pastelblauwe kaft, oranje op snee : ze kreeg een prijs voor het best vormgegeven Duitse boek) biedt zij op een bijna poëtische manier verhalen en wetenswaardigheden over 50 eilanden die ze nooit bezocht en ook nooit bezoeken zal. Van Ostrov Uyedineniya (Eenzaamheidseiland) in de Arctische Oceaan tot Ostrov Petra I (Peter I-eiland) in de Antarctische. En van Tromelin in de Indische Oceaan tot St.Helena in de Atlantische.

REISVERHALEN SCHRIJVEN

Jan Donkers. Uitg. Atlas Contact, Antwerpen/Amsterdam, tweede druk 2014 : 111 blz. Prijs 12.99 €. ISBN 9789045705972. NUR 624.

Er is en wordt door N2’ers nogal wat rondgereisd door de natuur in Europa en de rest van de wereld. Graag ontvangt de Natuur 2000-redactie daar aantekeningen, verslagen en verhalen over. Soms vinden we die ook op persoonlijke weblogs, reisverhalensites of zelfs in reisbladen. Nu kan je moeilijk verwachten om meteen concurrenten van Redmond O’Hanlon of Bruce Chatwin tegen te komen en we zijn natuurlijk ook even nieuwsgierig naar waarnemingen als naar verhalen, maar er blijft toch een verschil tussen een saai en een boeiend verslag. Dit boekje geeft aanzetten en technieken om tot boeiende reportages te komen, Donkers heeft daar ervaring mee en hij las blijkbaar ook nogal wat reisschrijvers (O’Hanlon staat wel niet bij zijn bronnen). In een laatste hoofdstuk geeft hij tips waar je met een goed verhaal verder terecht kan dan bij ons…

AMSTERDAMSE GRACHTENTUINEN : HET VERBORGEN GROEN VAN DE STAD

Saskia Albrecht/Tonko Grever. Uitg.WBooks, Zwolle, herziene druk 2014 : 71 blz. Prijs 9.95 €. ISBN 9789462580138. NUR 425,693.

Het derde weekend van juni is het weer Opentuinendag in Amsterdam met vertrek in o.m. de symmetrische tuin van het prachtige Museum Van Loon aan de Keizersgracht (cfr. onze rubriek Agenda 2014). Een goede tijd voor de publicatie van deze herziene druk, over “wat er verborgen ligt achter de eeuwenoude patriciërshuizen aan de Amsterdamse grachten”. Dit boekje geeft een mooi geïllustreerde inleiding op het evenement en in een laatste hoofdstuk ook info over negen musea met grachtentuinen die niet alleen tijdens de Open Tuinen Dagen en de Amsterdamse Tulpen Dagen te bezichtigen zijn. Onnodig te vermelden dat nogal wat van deze panden (zoals zo vaak in Amsterdam) connecties hebben met de Vlaamse geloofsvluchtelingen uit het einde van de jaren 1500, die mede de Hollandse Gouden Eeuw mogelijk maakten.

WANDELGIDS GREBBELINIEPAD : OCHTEN – RHENEN – SPAKENBURG

Bert Rietberg. Uitg. WBooks, Zwolle, tweede herziene druk 2014 : 120 blz. Prijs 13.95 €. ISBN 9789462580152. NUR 502.

De Grebbelinie is één van de grote waterlinies in Nederland, die het westen moest beschermen tegen vijanden uit het oosten. In mei 1940 hielden 50.000 soldaten daar 3 dagen stand, tot ze zich moesten terugtrekken op de Nieuwe Hollandse Waterlinie. Bij de noorderburen heeft het woord een magische klank en het landschap is dat ook ! Overal liggen sporen van 200 jaar vestinggeschiedenis verborgen in het groen. Er langsheen loopt een wandelroute van 91 km en deze erg volledige gids, geschreven door een kenner, begeleidt wie het Grebbeliniepad of stukken ervan wil bewandelen : met o.m. voor elk van de 14 stukken (3,5 km tot 10 km) een kaart, een routebeschrijving, info over bezienswaardigheden van plaatsen zoals Veenendaal (remember Gilbert van Schoonbeke), Amersfoort enz. Een deel van de route kan ook met de kano worden afgelegd en tussen Amersfoort en Spakenburg vaart in het seizoen de fietsboot Eemlijn (www.eemlijn.nl).

WAAR EEN WIL IS, IS GEEN WEG : VERDWALEN IN NEDERLAND

John Jansen van Galen. Uitg. Atlas Contact, Amsterdam/Antwerpen, 2014 : 191 blz. Prijs 16,99 €. ISBN 9789045026305. NUR 410.

Overal waar je in Nederland wandelt, ben je in de greep van een organisatie. “Wandelchroniqueur” Jansen van Galen had daar genoeg van en verkende de mogelijkheden om je nog vrij en aan jezelf overgelaten te voelen. En niet alleen op het wad of op de eilanden.

EEN ONVOLTOOIDE REIS : VAN DE IJZEREN POORT TOT DE BERG ATHOS

Patrick Leigh Fermor. Oorspr.titel The Broken Road. Uitg. Atles Contact, Amsterdam/Antwerpen, 2014 : 368 blz. Prijs 29,99 €. ISBN 9789045026923. NUR 508.

Leigh Fermor (1915-2011) was een van de grootste reisschrijvers van onze tijd. Hij werd o.m. beroemd door zijn boeken Een voettocht langs Rijn en Donau en Tussen wouden en water, het verslag van een voettocht die hij tussen de twee laatste Wereldoorlogen als 18-jarige met bijna geen geld maakte van Hoek van Holland naar Constantinopel ! Met dit boek wilde hij een trilogie afsluiten maar hij overleed te vroeg. Het begint waar Tussen wouden en water ophield : bij de Ijzeren Poort, een kloofdal van de Donau bij de grens van Roemenië. Met de hulp van reisschrijver Thubron en biograaf Cooper werd het toch weer een indrukwekkend reisverslag van een tocht door Bulgarije en Roemenië naar de kusten van de Zwarte Zee.

DRIE UNIVERSELE LEVENSLESSEN

Jimmy Nelson. Oorspr. titel Before They Pass Away. Uitg.Business Contact, Amsterdam, 2014 : 80 blz. Prijs 8.99 €. ISBN 9789047007791. NUR 802.

Fotograaf Nelson reisde naar afgelegen oorden over de hele wereld op zoek naar stammen die met uitsterven worden bedreigd. Hij legde ze vast op de gevoelige plaat en kreeg een onverwachte bonus : hij ontdekte ook zichzelf. Schitterende foto’s en doordringende inzichten : uitdagingen om verder te kijken dan de mooie plaatjes.

IJSLAND

Mirjam de Waarde en Edwin Zamen. Dominicus Landengidsen. Uitg.J.H.Gottmer/H.J.W.Becht, Haarlem, negentiende druk 2014 : 387 blz. Prijs 19.95 €. ISBN 9789025758745. NUR 512.

De natuur en geologie van IJsland zijn woest en weerbarstig en voor veel mensen ligt hier de ware ziel en schoonheid van het land. Het landschap is zeer afwisselend maar er zijn weinig bomen, waardoor je gevoel voor afstand en dimensies verandert. voor vogelliefhebbers is IJsland een paradijs, de vele watertjes bieden voedsel voor talrijke trekvogels. Verder heb je ook kans op het watchen van een tiental soorten walvisachtigen. Naast de overweldigende natuur heeft IJsland ook een doorleefde geschiedenis. Dit boek geeft de gebruikelijke inleidingen en focust daarna op de beroemde Ringweg en op het binnenland.

BEROEMDE REIZEN : VAN ROUTE 66 TOT DE ORIËNT-EXPRESS

Oorspr.uitgever Piers Pickard. Oorspr.titel Great Journeys. Uitg.Lonely Planet Publications, Footscray en Roularta Books, Roeselare, 2011/2014 : 312 blz. Prijs 29,99 €. ISBN 9789021550282.

Weer een boek over beroemde reizen, maar het mag er zijn. Een beschrijving van 70 “grote” reizen, naar bestvermogen geordend. Er zijn vooreerst de legendarische overlandreizen, die vandaag soms moeilijker uitvallen dan ooit : bvb de Londen-Delhi Hippie Trail of de Caïro-Kaapstad-trip of de Istanbul-Caïro-reis… Verder de klassieke spoorreizen in landen als Zwitserland, Rusland, Thailand, Australië of in treinen als de Oriënt-Express, de Californian Zephyr, de Blauwe Trein. Je kan ook in de sporen willen treden van grote reizigers als Marco Polo, Magellaan, Cook. Je kan de loop van water willen volgen als de Nijl, de Mississipi, de Amazone, de Jangtsekiang, de Noorse fjordenkust of de Noordwestelijke Doorvaart. Er zijn de oude handelsroutes : de zijderoute natuurlijk, maar evengoed de kruiden- en wierookroutes, de barnsteenroute. Literatoren maakten en/of schreven over speciale reizen : Theroux, Homeros, Che Guevara, Jules Verne, Conrad, Twain, Stevenson enz. En tenslotte mogen in een boek als dit de beroemde wegen en trektochten niet ontbreken : van Route 66 over IJslands Ringweg, de Kaaproute, het Incapad naar Macchu Picchu, de Camino de Santiagpo, de Shikoku-pelgrimstocht. Teveel voor één mens en dan kom je toch wat aan je trekken met beschrijvingen. Die omvatten zowel algemene uitleg met niet te missen items als mogelijkheden tot inkorting en uitbreiding plus voorbereidende literatuur. Op het einde staat een bruikbaar register.

(1.11) TUIN, NATUURVOEDING

GROENTEN IN DE HOOFDROL : VOEDSEL KWEKEN VOOR DE TOEKOMST

Peter Bauwens. Tirion Natuur. Uitg.Tirion Uitgevers, Utrecht, 2014 : 140 blz. Prijs 24,99 €. ISBN 978905219374. NUR 423.

Peter Bauwens, een man die reeds een serieuze bibliografie produceerde, werkt in zijn kwekerij De Nieuwe Tuin al 25 jaar aan de selectie van eetbare planten voor een nieuwe
generatie moestuinliefhebbers : mensen die hun tijd willen nemen en die op het ritme van de natuur willen leven. Voedsel speelt daar een rol bij, het voedsel dat we nu eten en
ons voedsel in de toekomst. Bauwens zet eerst zijn gedachten daarover uiteen (meer plantaardig, meer lokaal, minder en anders, biodivers), in het tweede deel van het boek wordt ingegaan op een tiental projecten (stadstuinieren !) en wordt een tiental groepen groenten beschreven (edamame, bladmosterd, kiemen, quinoa, radijs…). Ze vormen een selectie van heel verschillende initiatieven en planten die elk op zich iets met de toekomst-theorieën van Bauwens te maken hebben.

(2) BOEKEN LEEFMILIEU

(2.1) ECONOMIE : DEELECONOMIE

SHARE : WAAROM DE DEELECONOMIE DE TOEKOMST HEEFT

Pieter Van de Glind & Harmen Van Sprang. Uitg. Business Contact, Amsterdam, 2014 : 224 blz. Prijs 24.99 €. NUR 801,740.

Delen is efficiënter dan eigen bezit. Waarom een auto kopen als die van de buren 90% van de tijd stilstaat ? Dit boek schetst de ontwikkeling van de deeleconomie aan de hand van onderzoek en cases. Het laat zien hoe nieuwe initiatieven bestaande markten uitdagen en hoe het reguliere bedrijfsleven hierop kan inspelen.

(2.2) ENERGIE : SCHALIEGAS

SCHALIEGAS, PIEKOLIE & ONZE TOEKOMST

Richard Heinberg. Oorspr.titel “Snake Oil : How Fracking’s False Promise of Plenty imperils Our Future”. Uitg. Jan van Arkel (Ekologische Uitgeverij), Utrecht, 2014 : 208 blz. Prijs 17.95 €. ISBN 9789062245291.

De milieu-keuzes van Uitgeverij van Arkel (°1974) zijn nog altijd even relevant als toen wij haar leerden kennen in de Strohalmtijd. Aktie Strohalm heet sinds 2007 STRO ofte Social Trade Organisation btw.
Op dit moment is in de VSA de aanvankelijke schaliegas-euforie al aan het wegebben : overschatte voorraden, onderschatte milieurisico’s, boortorens die niet uit de kosten komen.
De Amerikaanse milieujournalist Heinberg geeft in dit boek de feiten m.b.t. de schaliewinning (fracking), op het einde van het tijdperk van de goedkope olie. Hij maakt duidelijk dat de energiepolitiek fundamenteel dient aangepast.

(2.3) ONS VOEDSEL

DE SUPERMARKTLEUGEN – BOERENBEDROG EN VERKOOPTRUCS

Jörg Zipprick/Will Jansen. Oorspr. titel Die Supermarkt Lüge. Uitg. Bouillon Culinaire Journalistiek, Bilthoven, 2014 : 160 blz. Prijs 12.50 €. ISBN 9077788417.

De vele en weinig propere trucs van de supermarkten : die van de foor zijn er niks tegen. Het effect : de meeste mensen kopen altijd stomweg meer dan er op hun boodschappenlijstje staat, kopen dingen die ze niet nodig hebben. En als ze dan nog wisten wat er in al dit gekocht spul zit, als ze dan nog wisten dat veel producten minder vers zijn dan ze lijken, dat ze veel minder gezond en ambachtelijk zijn dan de fabrikanten je doen geloven. Dit boekje geeft geldbesparende tips om de supermarktleugens te weerstaan, verder legt het bloot hoe er door de fabrikanten met de kwaliteit van ons voedsel wordt gesjoemeld. Af en toe is het redelijk verbijsterend. Een voorbeeld : aan de binnenkant van de meeste blikken zit nog altijd een epoxy-harscoating die de hormonenverstoorder bisfenol A bevat : schadelijk voor de voortplanting, hersenstructuren (beïnvloedt het leervermogen) enz. In Frankrijk kordaat verboden, bij ons zien politiekers en ambtenaren er geen graten in, tenzij het de voedingsverpakkingen voor kinderen tot 3 jaar betreft. Onze “overheid” trekt alle registers open om het relatief beperkt aantal slachtoffers van tabaksmisbruik te reduceren, maar wil of durft niets te ondernemen tegen de voedingsmiddelenmaffia’s (incl. een biomaffia) die ontelbare kankerdoden op hun geweten blijven hebben…

HET VOEDSELLABYRINT : EEN WEG UIT DE DOOLHOF VAN EETADVIEZEN EN -TRENDS

Jaap Seidell & Jutka Halberstadt. Uitg.Atlas-Contact, Amsterdam/Antwerpen, 2014 : 208 blz. Prijs 17.99 €. ISBN 9789045027159. NUR 440/860.

Het is al meer aangeklaagd : er is te veel tegenstrijdige informatie over gezond worden en blijven. Eetadvies alleen geeft onvoldoende houvast voor een gezondere levensstijl. Dit boek geeft een breder perspectief, weliswaar beginnend bij een inzicht in de oorzaken van ons (eet)gedrag en met aanbevelingen voor gezonder en duurzamer eten.

(3) UIT DE TIJDSCHRIFTEN

LONELY PLANET TRAVELLER, MARCH 2014

Treinreizen naar en door de natuur van Noorwegen, Turkije, Eritrea, Canada, Servië, Birma, Wales, Marokko, Vietnam, Siberië, Zuid-Afrika. De Atacamawoestijn in Noord-Chili. De Serra de Tramuntana op Mallorca.

LONELY PLANET TRAVELLER, JUNE 2014

20 “Natuuravonturen” : Californië, Jordanië, Sri Lanka, Cayman Islands, Montana, Dalmatië, Namibië, Australië, Corsica, Canada, Nieuw-Zeeland, Noorwegen, Kenia, Vietnam, Wales, Schotland, Zuid-Afrika, Cuba, China, Indië. Verder 10 “Easy Trips” in Europa, artikelen over Kentucky, Ethiopië, de Theems en Mini Guides voor een 5-tal steden, w.o. Antwerpen by night (met verwijzingen naar de Kulminator, de Muze en de Red & Blue …).

(4) “WO1-” EN FORTENBOEKEN

De Eerste Wereldoorlog kostte aan ca. 10 miljoen mensen het leven en leverde ongeveer 20 miljoen gewonden en verminkten op. Logisch dat de betrokken landen achteraf de schuld aan een ander probeerden door te geven en de verliezers waren daar het makkelijkste doelwit voor. Zo gebeurde het ook in de vredesdictaten van Versailles en Trianon anno 1919-1920 die de kiemen van een nieuwe oorlog in zich droegen en die door de verontwaardigde grote Engelse econoom Keynes als Carthaagse wraakvredes werden gebrandmerkt.
Alle schuld op de losers proberen te laden, dat deden ook de meeste Angeslsaksische en Franse historici en zo bewezen ze dat geschiedschrijving zeker geen exacte wetenschap is. Erg is dat ze ook nieuwe generaties “geschiedkundigen” besmetten zoals bvb onze omstreden Sophie De Schaepdrijver, die er zich niet voor schaamde op de tv te verklaren dat het maar goed was dat België aan die massaslachting van jonge mannen had meegedaan… Gelukkig zijn er de laatste tijd ook een paar meer nuchtere geschiedschrijvers in the picture gekomen, die na gedegen en niet vooringenomen onderzoek een meer objectieve kijk bieden op W01, de oorzaken ervan en de schuldvraag. Het zijn niet de eerste de besten, hieronder vermelden we drie boeken die terzake echt het lezen waard zijn. Daarna volgen nog vier redelijk interessante werken over de Antwerpse forten, o.m. Fort Oelegem, door de militairen als oninneembaar en de enorme geldinvestering waard geprezen, maar die het na enkele dagen al af lieten weten…

WO1

HISTORICI EN HUN HARDNEKKIGE MYTHES OVER DE EERSTE WERELDOORLOG

J.H.J. Andriessen. UItg. Aspekt, Soesterberg, 2013 : 148 blz. Prijs 19,95 €. ISBN 9789461532848. NUR 680.

Andriessen is een top-historicus, die veel waardering krijgt. Zijn hoofdwerk over WO1 “De Eerste Wereldoorlog” haalde een oplage van 150.000 exemplaren, het werd vertaald in 8 talen. Hij is ook de redacteur van de indrukwekkende boekenserie “De Grote Oorlog – Kroniek 1914-1918”. Andriessen heeft het niet met slordige of/en partijdige collega’s die het niet zo nauw nemen met de feiten of gewoon voorgangers afschrijven zoals sommige “auteurs” dat al eeuwen doen. Bvb de beruchte en arrogante Maarten van Rossem die in Nederland soms gevraagd wordt om het “Slimste Mens”- teeveeprogramma te jureren (bij ons doet Philip Geubels dat) en die ook al eens schrijft in het Historisch Nieuwsblad.

DE ANDERE WAARHEID : EEN ANDERE VISIE OP HET ONTSTAAN VAN DE EERSTE WERELDOORLOG.

J.H.J. Andriessen. Uitg. Aspekt, Soesterberg, 2007 : 402 blz. Prijs 24,95 €. ISBN 9789059114999. NUR 680.

Derde en herziene druk. In een voorwoord pleit Luitenant-Generaal Prof.W.Loos al voor een nuancering van de schuldvraag. Of het politiek verstandig was om in 1914 de Belgische neutraliteit te schenden is een vraag, maar voor de Duitse legerleiding was het onontkoombaar geworden… Andriessen zelf brengt uitgebreid de rol van de Franse, Britse, Russische, Servische, Oostenrijks-Hongaarse en Duitse deelnemers aan het wereldconflict ter sprake waarbij nieuwe en veelal onbekende of verzwegen feiten een ander licht werpen op de “versie van Versailles”.

SLAAPWANDELAARS : HOE EUROPA IN 1914 TEN OORLOG TROK

Christopher Clark. Oorspr.titel The Sleepwalkers. Uitg.De Bezige Bij Antwerpen, Antwerpen, 2013 : 749 blz. Prijs 24,99 €. ISBN 9789085425380. NUR 680.

Het omslagbeeld is het uniformjasje dat aartshertog Franz Ferdinand droeg toen hij op 28 juni 1914 met medeweten van de Servische regering vermoord werd door de student-terrorist Princip. Clark toont hoe die moord escaleerde tot de totale catastrofe . De Groote Oorlog was het noodlottige gevolg van politieke ententes en de fouten van beleidsmakers.

DE FORTEN

WANDELEN LANGS DE STELLING VAN ANTWERPEN

Joost Vermeulen. Uitg. Gegarandeerd Onregelmatig, Raalte, februari 2014 : 112 blz. Prijs 14.95 €. ISBN 9789078641322.

De uitgeverij G.O. gaf al meer wandelgidsen uit, deze werd gepubliceerd i.s.m. Toerisme Vlaanderen en Simon Stevin. De auteur en de fotografe kwamen eerder op bezoek in Fort Oelegem en pleegden ook al een artikel daarover in enkele toeristische magazines. Wandelen langs de Stelling van A. voert je in 7 etappen van Stabroek naar Branst. Tussen etappenbeschrijvingen staan artikeltjes over de forten en schansen die je passeert en over andere interessante objecten zoals de Antitankgracht. Het verhaal over Fort Oelegem is niet altijd even exact, ze hadden ons de ontwerptekst beter even vooraf laten nalezen…

REISGIDS NAAR DE EERSTE WERELDOORLOG IN BELGIË

Sam Van Clemen. Reisgids naar de Eerste Wereldoorlog in België. Uitg. Manteau/WPG Uitgevers, Antwerpen, 2de herziene editie 2014 : 432 blz. Prijs 24.99 €. ISBN 9789022329627. NUR 686.

Meer uitvoerig en degelijker, geschreven door een historicus gespecialiseerd in oorlogsgeschiedenis. Op het einde de gebruikelijke bibliografie, die zelfs onze “Geschiedenis van Fort Oelegem” vermeldt… Lezenswaardige en alfabetisch gelocaliseerde, gedetailleerde “reisinfo” over de Duitse inval, de bezetting, het IJzerfront, de geallieerde frontsector rond Ieper, het bevrijdingsoffensief en de nasleep van de vier oorlogsjaren. Info ook over alles wat daar nog aan herinnert en voor het publiek toegankelijk is : monumenten, forten, bunkers, oorlogskerkhoven, musea… Wanneer je bvb via het register van plaatsnamen bij Fort Oelegem terechtkomt (blz.99-100) vind je een foto van de keelcaponnière, een luchtfoto, correcte uitleg, praktische info, een bibliografie en onze twee websites. Michelin zou het niet beter doen.

ANTWERPEN 1914 : BOLWERK VAN BELGIË TIJDENS DE EERSTE WERELDOORLOG
MET “DE VAL VAN ANTWERPEN” DOOR JOZEF MULS

Thomas G. Maes. Uitg.Houtekiet, Antwerpen, 2013 : 279 blz. Prijs 22,95 €.ISBN 9789089242419. NUR 680.

Een goede idee om in dit boek ook “De Val van Antwerpen” op te nemen, al valt dat persoonlijk relaas van Antwerpenaar en bevoorrecht getuige Muls ook te lezen op internet (Gutenberg Ebook-project). Muls was griffier bij het krijgsauditoraat, kon zo in augustus 1914 met een auto de omgeving van Antwerpen verkennen en zag bvb de verwoestingen die het Belgisch leger voor de verdediging van de stad aanrichtte, ook in de omgeving van de forten. Maes zet het gehele verhaal van de belegering en de val van Antwerpen in een breder perspectief. Ook hier duiken de forten natuurlijk op. Interessant voor ons is de story van de vertegenwoordigers van het stadsbestuur die finaal op 8-9 oktober 1914 in volle Duits bombardement de onderhandelingen over de overgave van de stad moesten voeren (La Convention de Contich), terwijl de in de stad gelegerde Belgische militairen gewoon de plaat hadden gepoetst. Onderhandelaar Louis Franck vraagt in de nacht van 9 oktober aan de bevelhebbers van de forten hun bemanningen in veiligheid te brengen. De bevelhebber van Fort Schoten, graaf de Lannoy, gaat daarop in en trekt met zijn mannen naar Nederland. De bevelhebber van Fort Oelegem weigert echter, zijn mannen worden de volgende dag krijgsgevangen genomen…

ANTWERPSE FORTEN 1914

Robert Gils. Uitg. Lannoo, Tielt, 2014 : 240 blz (25 cm x 29 cm). Prijs 39.99 €. ISBN 9789401417419. NUR 688/689.

Enigszins misleidende titel : na een stevige inleiding in de aard van deze die wij zelf gewoonlijk geven aan onze fortbezoekers (van de opeenvolgende defensieconcepten en de uitrusting van de versterkingen tot de belegering van Antwerpen en de latere transformaties) komen uitsluitend de elf forten en schansen aan bod die “beschoten” werden. Over Fort Oelegem amper twee korte vermeldingen : de beschieting van Fort Kessel en van Fort Broechem. Over de “elf” en hun rol in de Slag om Antwerpen des te meer, op basis van de oorspronkelijke Duitse registraties van hun uitschakeling enz. De feitelijke inhoud van het boek is correct (van Gils verwacht je ook niet anders) maar in zijn geheel viel het onze eigen fortenfreaks wel wat tegen. Over de foto’s wordt hoog opgegeven maar in feite zijn ze niet zo bijzonder, de foto-onderschriften zijn niet altijd volledig, de plannetjes zijn vooroorlogs en weinig opgekuist en de schrijfstijl bevindt zich op het niveau van de wat minder ontwikkelde Vlaming. Dit boek moest precies wat te snel gerealiseerd worden…