Milieu

AUTO’S : DE QUANT EN DE NANOFLOWCELL-TECHNOLOGIE

Aan milieuvriendelijkere “auto’s van de toekomst” wordt er al tientallen jaren gewerkt. Tijdens de Duitse bezetting van Parijs ontwierp Paul Arzens daar anno 1942 bvb “L’Oeuf Electrique” ofte het “Elektrisch Ei”, een voertuig van aluminium en flexiglas dat 60-70 km/u haalde.
Over recent ontwikkelde hybride en elektrische auto’s (cfr bvb de Tesla) hadden we het al enkele keren in deze Milieurubriek. Ook over de bijna-tegenwerking die ze in dit land ondervinden vanwege politiek en overheid. I.v.m. een Richtlijn die het gebruik van alternatieve brandstoffen moet opkrikken stelde de Europese Commissie onlangs voor dat er in België 207.000 oplaadpunten zouden komen, waarvan 21.000 publieke. Di Rupo & Cie slaagden er echter in dat voorstel niet verplichtend te maken, er komt dus niets van in huis. Waarom ?
Een nieuwe richting wordt nu misschien ingeslagen met de Quant E-Sportlimousine, op 4 maart 2014 voorgesteld op het Geneefse Autosalon door een in Liechtenstein gevestigde Nanoflowcell AG. Deze elektische wagen haalt zijn energie uit nanoflowbatterijen, een NASA-technologie die als brandstof zout water gebruikt en waarbij 4 elektrische motoren elk één wiel aandrijven. De Quant zou volgens de fabrikant 370 km/u kunnen halen …
(www.nanoflowcell.com)

NATUURVRIENDELIJK GEBOER : NATUURDERIJ KEIZERSRANDE, DIEPENVEEN (NL)

Natuurderij Keizersrande is een biodynamisch melkveebedrijf in de uiterwaarden van Diepenveen, grenzend aan Deventer, waarvan het bedrijfsvoering is gebaseerd op het beheersconcept “Boeren voor Natuur”. De rood-witte koeien worden biologisch gehouden en krijgen alleen voer van eigen land. Het gras- en bouwland is een natuurgebied, met bossen en wandelpaden. Hier wordt bewezen dat het mogelijk is een modern boerenbedrijf te vervlechten met een mooi landschap en het bovendien natuurvriendelijk te runnen.
Bezoek aangeraden als je eens in de buurt geraakt, zeker aan een hoop landschap- en milieuverloederende boeren van bij ons…
Keizersrande, IJsseldijk 35, Diepenveen.
(www.keizersrande.nl)

BONT KOMT TERUG

Het Vlaamse Canvas-tvkanaal zond op 30 december 2014 een Duitse reportage uit die duidelijk maakt hoe de bontverkoop in Europa en Noord-Amerika terug een miljardenbusiness geworden is. Men durft het niet meer aan complete bontjassen op de markt te brengen, men werkt nu met bontmutsen, bontkragen en dgl. De consument, die in het ongewisse gelaten over de soort pels en de herkomst of die daarover belogen wordt, slikt het allemaal. Veel komt uit China, waar elk jaar 70 miljoen (!) dieren gedood worden voor hun pels, o.m. wasbeerhonden die bij ons voor wasberen moeten doorgaan. In Chongfu alleen staan er eventjes 1000 “verwerkingsfabrieken” waar bij het looien en verven kwistig met chroom-3-nitraat, het bij ons verboden nonylfenol e.a. chemicaliën wordt omgesprongen : met alle gevolgen vandien voor de arbeiders (in China bestaan er geen regels of controle), het milieu en de gezondheid van de koper-consument. Frappant in dat opzicht is de manier van werken van de Canadese fabriek Canada Goose (1 C.G. jas = 700 €) die beweert 100% Canadees te zijn, maar die haar coyotevellen laat looien in Azië…

VERSTANDIG ENERGIEBELEID = INZETTEN OP HERNIEUWBARE ENERGIE

Het Belgisch energiebeleid anno 2014 chaotisch noemen is een understatement. In 2003 besloot de toenmalige regering om uit de kernenergie te stappen en dat was goed. Maar sindsdien heeft men veel te weinig geïnvesteerd in alternatieven. Het gaat hier om langetermijnplanning en er is op dit vlak schandelijk veel tijd verloren. Een en ander werd einde augustus (toen de dreiging van het “uitvallende licht” in de media kwam) terecht gehekeld door prof.dr.Aviel Verbruggen (energie en milieu-economie, universiteit Antwerpen). Volgens hem moet ons land nu echt voor 100% gaan inzetten op hernieuwbare energie : zonne- en windenergie, aangevuld met biogas. Als dat goed uitgebouwd wordt zoals in Duitsland, kan dit aan alle noden tegemoet komen. Verbruggen ziet geen heil in kolen- of gascentrales of de nieuwe generatie kernreactoren. De prof is een internationaal gereputeerde wetenschapper op het terrein van energie, die zich sinds altijd liet kennen als objectief milieubezorgd. Hij gaat geen eerlijke stellingnamen uit de weg waar anderen zwijgen of gebakken lucht verkopen zoals N-VA Kamerlid Bert Wollants die namens de grootste partij van Vlaanderen zonder serieuze argumenten (want die zijn er ook niet) maar met veel omhaal van woorden mag pleiten voor het bouwen van nieuwe kerncentrales…
(www.avielverbruggen.be)

GIFTIGE KLEREN

Stoer. Tegen 2020 wil Lidl alle chemicaliën bannen uit het textiel dat de discounter verkoopt. Die beslissing kwam er na druk van de Detox-campagne van Greenpeace e.a. milieuorganisaties die ook al andere modegiganten als Adidas, C&A, Nike, Puma en Zara overstag deed gaan. Lidl rolde al een heus stappenplan uit. Tegen 2016 mogen leveranciers bvb geen watervervuilend alkylfenolethoxylaat (APE) meer gebruiken en tegen 2017 geen stoffen meer die ons immuunsysteem en onze voortplanting schaden. Lidl is de op 3 na grootste retailer wereldwijd, het verkoopt jaarlijks voor m.d. 1 miljard euro aan textiel. Wanneer volgen Aldi, Penny, Tesco, Carrefour, Walmart ? Randbemerking : wat kregen mensen tot deze jaren niet al binnen via niet-ontgifte kleren, terwijl politiek en ambtenarij de andere richting uitkeken ?

KLIMAAT IN DE STAD : OPWARMING STEDEN

We hadden het in onze Nieuwsbrief al eens over groen als middel om de vooral ’s zomers oplopende temperatuur in steden naar beneden te halen. Een onderzoek van het VITO (Vlaams Instituut voor Technologisch Onderzoek) in de Antwerpse binnenstad bevestgt dat. Tijdens de zomermaanden wordt het in Antwerpen tot 8°C warmer dan op het platteland. Door de te verwachten opwarming van de aarde kunnen daar binnenkort bij gebrek aan maatregelen nog 2°C bijkomen. In andere steden, zoals Gent, bestaat hetzelfde probleem. De gemeentebesturen zijn daar meestal te weinig mee bezig. Het ontbreekt nochtans niet aan goede expertenraad. De Nederlandse landschapsarchitecte Sanda Lenzholzer van de unief Wageningen schreef een boek “Het weer in de stad” (NAi010 Uitgevers, Rotterdam) en zij kwam ook een kijkje nemen te Antwerpen. Ze pleitte er voor meer slim aangelegde struiken en bomen, groene muren bij nieuwe stadsprojecten, groene onderbrekingen op grote pleinen, lichtere bouwmaterialen waar mogelijk : al die beton stockeert de warmte en masse. Antwerpen heeft verder behoefte aan een grondige analyse van de wind. De hoogbouw die overal niet altijd even doordacht toegelaten wordt zorgt voor enorme tochtgaten : bvb bij het gloednieuwe Museum aan de Stroom met het totaal verkeerd aangelegde, ongezellige Luc Tuymans-plein. Nochtans is er al sinds jaar en dag het slechte voorbeeld van de kathedraal. De verantwoordelijke beleidsmakers zijn blijkbaar weinig thuis op het gebied van microklimaat. Hierover aangepakt beloofde de Antwerpse leefmilieu-schepen Nabila Ait Daoud van de N-VA eens te zullen nagaan “of er relevante bepalingen kunnen komen in de Antwerpse bouwcode” (De Morgen, 01.02.2014) …

Zie ook Dirk Lauwaet cs : Opmaak van een hittekaart en analyse van het stedelijk hitte-eiland effect voor Antwerpen. Vito-rapport 2013/RMA/R/352, december 2013.

KWIK IN DE OCEAAN : X 3

Door menselijke activiteiten zoals mijnbouw en de verbranding van fossiele fuels (incl. steenkool) is de kwikconcentratie in de oceanen verdrievoudigd sedert de industriële revolutie, ca.1850. En dat zal nog toenemen. Verwacht wordt dat “de mensheid” de komende 50 jaar evenveel kwik gaat uitstoten als in de voorbije 150 jaar. Dat kwik komt dan in allerlei zeeorganismen terecht, vooral in dieren bovenaan de voedselketen : de hoeveelheid kwik in een blauwvintonijn is bvb 10 miljoen keer hoger dan die in het zeewater … Tot onlangs toe kon de omvang van het probleem niet goed ingeschat worden, maar nu heeft een internationaal team van wetenschappers de hoeveelheid kwik in verschillende oceanen op verschillende diepten in kaart kunnen brengen. Tijdens het onderzoek is gebleken dat tweederde van het kwik in de bovenste kilometer water zit, waar ook het meeste leven te vinden is. De vervuiling is ook niet overal even heftig. Vooral in de noordelijke Atlantische Oceaan is er veel kwik. Dat heeft ook met fysische omstandigheden te maken : in het hoge noorden zinkt het kwik met het kouder en zwaarder wordende zeewater van de Golfstroom naar de bodem, waarna het diep in de Atlantische Oceaan terugstroomt naar het zuiden. Maar dat gaat zo langzaam dat je de kwikvervuiling op het zuidelijk halfrond nu nog niet kunt meten…

Carl H. Lamborg et al. A global ocean inventory of anthropogenic mercury based on water column measurements.
Nature 512, 65-68 (07 August 2014) | doi : 10.1038/nature13563

LUCHTVERVUILING : AARDBEIEN METEN FIJN STOF

O.l.v. prof. Roeland Samson en doctoraatsstudent Jelle Hofman (Bio-Ingenieurswetenschappen) lanceerde de Universiteit Antwerpen begin maart 2014 het project AIRbezen, waarbij 1000 Antwerpenaars, verspreid over het volledige grondgebied van de stad Antwerpen, een “gestandaardiseerd” aardbeiplantje voor hun vensterraam plaatsten en verzorgden. Begin mei moesten ze 5 blaadjes in een papieren zakje stoppen en dat terugbezorgen : 720 deden dat, 697 inzendingen konden uiteindelijk geanalyseerd worden. Terwijl het fijn stof vroeger op amper 3 plaatsen in de stad gemeten werd, werd er zo een massa kleine fijn stof-meetstations gerealiseerd die via het fijn stof op de bladeren een beter beeld zouden geven van de Antwerpse luchtkwaliteit. Uitgegaan wordt van het gegeven dat fossiele brandstoffen bij verbranding naast fijn stof ook metaalpartikels vrijgeven : door het blad te magnetiseren en vervolgens met inzet van een electronenmicroscoop een meting te doen krijgt men een indicatie van het door het verkeer ter plaatse uitgestoten fijn stof dat zich op enkele maanden afzette op de blaadjes. Hoe hoger het magnetisch signaal, hoe meer fijn stof. Het was de eerste keer dat een dergelijke biomonitoring op zulke schaal werd uitgevoerd. De eerste resultaten geven aan dat verkeersgerelateerd fijn stof over het gehele stadsgebied terug te vinden is. Een paar straten verwijderd van een drukke verkeersas of in de achtertuin is er wel al een beduidend verschil. De blootstelling aan fijn stofpartikels vermindert ook met de hoogte. Voor BOS+ wijzen deze eerste resultaten alvast weer eens op de nood aan meer bomen en groen in onze steden en aan een serieus bomenplan voor heel Vlaanderen…
(roeland.samson@uantwerpen.be)
(jelle.hofman@uantwerpen.be)

LUCHTVERVUILING : FIJN STOF EN HARTAANDOENINGEN

In BMJ – tot 1988 British Medical Journal – van 21 januari 2014 (BMJ2014;348:f7412) publiceerden Giulia Cesaroni cs een rapport dat nog maar eens de impact van langdurige klein stof-luchtvervuiling op het hart duidelijk maakt. Tussen 1997 en 2007 werden m.d. 100.000 mensen gedurende 11,5 jaar gevolgd. Gemeten werd de concentratie aan partikels rond de woning van de proefpersonen. Vaststelling : een stijging van de hoeveelheid PM2,5-partikels met 5 µg/m³ verhoogt het risico op coronaire accidenten met 13% en een stijging van de hoeveelheid PM10-partikels met 10 µg/m³ verhoogt dat risico met 12%. Strengere normen inzake fijn stof zijn echt dringend nodig. In de EU is de limietdiameter voor partikels vastgelegd op 2,5 micron (dat zijn de zgn PM2,5-partikels) en hun maximale concentratie op 25 µg/m³. Dat is een stuk hoger dan de Amerikaanse limiet (12 µg/m³) en dan de Wereldgezondheidsorganisatie-limiet (10 µg/m³) ! De EU-limiet voor PM10 is 40 µg/m³.
(Gesignaleerd in Artsenkrant nr 2349 van 07.02.2014)

OCEANEN PLASTICVRIJ ?

De Nederlands-Delftse luchtvaart- en ruimtevaarttechniekstudent Boyan Slat (19) kwam zoals meer mensen bij het duiken eerder plastic zakken dan vissen tegen. Hij startte daarom met The Ocean Cleanup : een ontwerp dat gebruik maakt van de natuurlijke waterstromen in de oceanen, een 100 km lange barrière van drijvers om het plastic, dat vooral in de bovenste 3 meter van de waterkolom drijft, tegen te houden – terwijl zeedieren er makkelijk uit of onderdoor kunnen zwemmen. Het concept wordt massaal gedeeld via de sociale media en door middel van crowdfunding wist Slat voldoende geld op te halen voor een haalbaarheidsstudie. Een nieuwe crowdfunding-campagne is inmiddels gestart om het project op grote schaal te kunnen testen. Slat hoopt dat een en ander de mensen motiveert om de oceanen voortaan ook schoon te houden.
(www.boyanslat.com)

PLASTIC : DE LOOM-GEKTE

Teruggrijpend naar jeugdervaringen ontwierp Cheong Choon Ng, een Maleisiër van Chinese afkomst uit Michigan (VS) die als werktuigbouwkundige voor Nissan werkte, in 2012 een plankje waarmee je met behulp van gekleurde elastiekjes o.m. plastic armbandjes kan maken. Mits een investering van 10.000 € maakte hij daar een bedrijf voor met de naam Rainbow Loom : dat zet nu 50 miljoen $ per jaar om en de plankjes werden in de VSA (en in de rest van de wereld) Toy of the Year 2014. Ook beroemdheden worden ermee gespot en dat doet de verkoop extra stijgen. Cheong Coon Ng noemde het in interviews een droom die uitkomt. Maar er zijn ook donkere kanten aan dit succesverhaal. Wanneer de gekte over gaat, worden bergen loom-plastic gewoon afval en de gebruikte plastic is niet recycleerbaar. Een gedeelte van het weggeworpene kan ook zwerfafval worden en uiteindelijk (in stukjes) in zee terechtkomen…
P.S. Ondertussen verwijderde de Britse speelgoedgigant The Entertainer alle loombandjes uit zijn 92 winkels : in de goedkope versies van het populaire spul bleken voor 40% ftalaten te zitten, gebruikt om plastic zachter te maken. En die zijn kankerverwekkend, de EU duldt maar 0,1 %.

DE PLASTIC ZAKJES

De inwoners van de EU zouden per jaar zo’n 200 plastic zakjes gebruiken. In het totaal 100 miljard. Jeweetwel : die rollen in de supermarkt bvb. Het Europees Parlement en de meeste lidstaten willen dat al langer terugdringen en op termijn zelfs verbieden. Maar de nieuwe (Nederlandse) Eurocommissaris Betere Regelgeving Frans Timmermans wou dat allemaal afvoeren als overbodige onzin. De man is niet de enige in de Eurocommissie met een bedenkelijke visie op milieu en duurzaamheid. Teruggefloten door het Parlement leek hij uiteindelijk zijn verzet te staken op basis van een compromis. Alleen de gratis wegwerpzakjes dunner dan 50 micrometer zouden gebannen worden. Bedenkelijk. Het risico bestaat nu nl dat veel winkels zullen overgaan tot het verstrekken van dikkere zakjes en tasjes…

RUIMTELIJKE ORDENING : VLAANDEREN WORDT KAPOT GEBOUWD

Ruimte Vlaanderen (een departement van de Vlaamse overheid) liet het Vlaams Instituut voor Technologisch Onderzoek ofte VITO de evolutie van het ruimtebeslag in Vlaanderen tussen 1985 en 2013 analyseren. Vooral de laatste 30 jaar is dat ruimtebeslag nl. erg toegenomen. In 1985 waren er 157.000 ha of 11,6 % van het land bebouwd. In 2013 was dat 253.000 ha of 18,7 %. Vandaag is de situatie ongeveer zo dat elke dag 6 ha open ruimte (grasland, velden …) verdwijnt. In de plaats daarvan komen woningen (4 ha per dag) en andere gebouwen : die 6 ha ruimte worden sowieso ingenomen door functies die minstens een gedeeltelijke verharding teweegbrengen. Tegen de verwachtingen in lijkt er niet direct een statistisch verband te zijn tussen het ruimtebeslag en demografische factoren. Toch pleiten de auteurs van de studie voor een nadere analyse van de vestigingspatronen van buitenlandse migranten (een stijgend buitenlands migratiesaldo leidde tot een sterke bevolkingsgroei vanaf 2002) en over de interne verschuivingen die hierdoor teweeggebracht worden : die analyse zou kunnen uitwijzen of de evolutie van het ruimtebeslag te maken heeft met dat migratiesaldo. Door de verstening van Vlaanderen dreigen er hoe dan ook meer overstromingen, het verspreide wonen maakt het randverkeer drukker en het openbaar vervoer moeilijker en er dreigt onvoldoende grond beschikbaar te blijven voor de landbouw, om van de natuur maar te zwijgen…
(www.ruimtevlaanderen.be)

SHELL : MILIEURAPPORT

Interesse om te weten hoe milieuduurzaam Shell in 2013 te werk ging ?
Klik dan naar www.shell.com/sustainabilityreport …

VOEDSELFRAUDE

Ondanks alle zogenaamd toezicht gaan veehouders in diverse landen (uiteraard ook het onze) uit toenemend geldbejag lustig door met het vervuilen van vlees door allerlei verboden antibiotica en dgl. De rij schandalen eindigt niet : omdat de criminelen weten dat de pakkans klein is en dat ze uiteindelijk niet of nauwelijks gestraft zullen worden door continu vierkant draaiende gerechtelijke apparaten.
In juli 2014 was er weer eens een voedselschandaal in Nederland. Ruim 100 (!) veebedrijven dienden daar gesloten nadat bij een van de weinige controles in veevoer het kankerverwekkende antibioticum furazolidon werd aangetroffen, dat al van in 1995 in de EU verboden is. Tienduizenden kalveren en varkens kregen het binnen, een groot gedeelte van dat vee bleek geëxporteerd naar België, Duitsland en Frankrijk. Maar ook melkveebedrijven zijn erbij betrokken en de melkproductie voor o.m. kwetsbare groepen zoals baby’s, kinderen, ouderen…
Dit schandaal voegt zich bij een lijst die stilaan onoverzichtelijk wordt, zelfs als we alleen maar naar de laatste jaren kijken. In 2002 zat er, ook in Nederland, MPA (medroxyprogestronacetaat) in het varkensvoer. België kende in 2006 het dioxineschandaal m.b.t. veevoer. Eind 2010 bleek in Duitsland ingevoerd Nederlands veevoer ook dioxine te bevatten. In 2013 was er het grote paardenvlees-schandaal in diverse landen. En begin 2014 zat er in Nederland teveel kankerverwekkend aflatoxine in de melk.
Wraakroepend is de cynische arrogantie van de betrapte veehouders in dezen. Ene Van Kats verklaarde brutaalweg aan de media dat voor hem de bron van de voedselvervuiling duivenpoep was en dat hij goed verzekerd was tegen schade. Hij doelde daarmee op dieren die eventueel zouden geruimd moeten worden door zijn schuld. Over de volksgezondheid geen woord. Benieuwd met wat voor een symbolische en voorwaardelijke straf deze miljonair-misdadigers voor de zoveelste keer gaan wegkomen…

ZEESPIEGELSTIJGING : FIND OUT !

Op de website geology.com/sea-level-rise kan je nagaan hoe kustlijnen over de hele wereld ‘overspoeld’ geraken bij diverse niveau’s van zeespiegelstijging. Zelfs bij een stijging van slechts 1 meter riskeer je al serieuze nattigheid in steden als Amsterdam, Venetië en Alexandrië…

ZWERFVUIL : STATIEGELD VOOR BLIKJES EN PET-FLESSEN ?

Reeds in de jaren 1970 (Actie In Kringloop Leven) en 1980 (de invoering van de drankblikjes en de PET-flessen) pleitte Natuur 2000 voor glasbakken, gescheiden ophaling van vuilnis en een statiegeld-systeem om zwerfvuil te voorkomen c.q. te beperken. De glasbakken en de gescheiden ophaling zijn er gekomen, hoewel nogal wat politiekers in het begin tegenstribbelden. Het statiegeld kwam er niet bij ons, wel in landen als Nederland en Duitsland. Nog altijd is er de weerstand van bepaalde politiekers en hun slechte ambtenaren-raadgevers. Die blijven maar blind voor de rotzooi in onze bermen, die voor 80% uit blikjes en PET-flessen bestaat. Vanuit Gent heeft de nieuwe schepen van milieu daar (Tine Heyse, Groen) de Vlaamse en federale overheden opnieuw om statiegeld gevraagd. Ze kreeg de steun van de firma Tomra Systems die “ecosquad”-automaten voor alle soorten leeggoed op de markt brengt. Gaat het wat uithalen ?