Artikel 2

LICHTVERONTREINIGING :
HET NEDERLANDSE PROJECT “LICHT OP NATUUR”(2012-2017)

Zie ook www.lichtopnatuur.org

Natuur- en milieubeschermers maken zich al tijden grote zorgen om de lichtverontreiniging.
Degenen die er wat aan zouden moeten doen, onze openbare besturen, werken wel mee met de Nacht van de Duisternis maar heel veel gaat er verder niet van uit.
In dit land tenminste.
In Nederland timmeren ze wel aan de weg.
Er loopt daar sedert 2012 het project “Licht op Natuur : Effecten van kunstlicht op flora en fauna”.
Een professionele proef van het Nederlands Instituut voor Ecologie (NIOO) en de Unief van Wageningen (WUR), waarbij onderzocht wordt wat het effect is van diverse golflengtes kunstlicht op de gehele flora en fauna, dus niet bvb op een specifieke groep van dieren alleen.
Voor het onderzoek zijn in 8 oorspronkelijk pikdonkere gebieden (6 op de Veluwe) lantarenpalen geplaatst met verschillende kleuren licht.
Elke locatie bestaat uit 4 secties : één donkere, daarnaast secties met rode, groene en witte verlichting.
Tientallen onderzoekers volgen hoe padden, nachtvlinders, muizen, vleermuizen, vogels, planten op die lichtkleuren reageren.
Met camera’s, batdetectors, insectenvallen en veldobservaties werden honderdduizende metingen verricht.
De kennis die via dit project wordt opgedaan moet het ‘gereedschap’ vormen om in de toekomst gericht natuurvriendelijkere verlichting toe te kunnen passen en om verlichting te vermijden indien aanwezige soorten daar te gevoelig voor blijken te zijn.
Het project is nu 3 jaar oud en het loopt in principe nog tot 2017.
Er zijn natuurlijk al eerste bevindingen.

PADDEN

Amfibieën lijken in het voorjaar bij hun trek naar het voortplantingswater te wachten met het oversteken van wegen tot het licht (met name wit licht) is uitgezet. Mocht dat gedrag persistent blijken, dan valt de paddentrek misschien te sturen…

NACHTVLINDERS

Nachtvlinders worden onweerstaanbaar door licht aangetrokken en komen minder toe aan paren en afzetting van eitjes : ze produceren minder sekslokstoffen en vinden elkaar dus minder goed.

VLEERMUIZEN

Minder lichtschuwe vleermuissoorten zoals de wendbare dwergvleermuizen stemmen hun nachtelijke activiteit af op insectenpieken. Bij wit licht zie je de hele nacht door insectenactiviteit. Bij groen licht zijn er pieken aan het begin van en middenin de nacht. Rood licht trekt nauwelijks extra insecten. De lichtschuwe vleermuissoorten zoals de baardvleermuis en de franjestaart worden op deze manier mogelijk verdrongen, licht gaat daarmee ten koste van hun vitaliteit. Wanneer de tienduizende opnamen met de batdetectors zijn doorgerekend moet duidelijk worden of er een verschil is tussen het directe effect en het effect op langere termijn.

MUIZEN

De activiteit van muizen neemt in alle kleuren licht dramatisch af. De dieren foerageren mogelijk minder. Bij langdurige blootstelling aan nachtelijk licht is de afname het kleinst in het rode licht. Maar als muizen die aan het donker gewend zijn voor het eerst worden blootgesteld aan licht lijkt de reactie op rood licht juist sterker. Blijkbaar is er hier evengoed een verschil in effect op korte en langere termijn.

VOGELS

Ook vogels lijken op langere termijn anders te reageren. De eerste twee jaren van het onderzoek was er geen verschil te zien in het aantal aanwezige vogels (broedend en niet) tussen de verlichte en de donkere delen van het bos. De volgende jaren namen die aantallen af, maar de gemiddelde afname was minder in de verlichte secties, meerbepaald in de “rode”.
Wat de invloed van het licht op het moment van het broeden betreft lag het moeilijker.
In 2013 broedden koolmezen in de “witte” en “groene” secties 5 dagen eerder dan in de “rode” en donkere.
in 2014 was dat verschil er niet.
Maar het voorjaar van 2013 was erg koud, dat van 2014 erg warm.
Koolmezen stemmen hun broedtijdstip af op zowel licht als temperatuur.
Als een lage temperatuur voor vertraging zorgt, kan de invloed van licht groter worden.
Het wordt duidelijk dat op dit punt langjarig onderzoek aangewezen is.
Gelukkig krijgen de onderzoekers daar het nodige geld voor …