Wereld

BLIKVANGER : DE NEDERLANDSE OOSTVAARDERSPLASSEN –
“SERENGETI IN DE POLDER” EEN ILLUSIE ?

Toen we in 1973 met Luc en Christine Van Schoor in Flevoland de streek gingen verkennen waar later de Oostvaarderplassen zouden komen, klotste het IJsselmeerwater nog tegen de andere kant van de Knardijk. Maar ondertussen kwamen ze er dus, die Oostvaardersplassen : een natuurgebied van 12 km lang en 4,5 km breed, helemaal omgeven door hekken. Er leeft vandaag een recordaantal grazers. Deze winter telde beheerder Staatsbosbeheer bvb 3200 edelherten, 1400 konikpaarden en iets minder dan 200 heckrunderen, nakomelingen in de 30ste generatie van de 27 runderen, 35 paarden en 54 herten welke in de jaren 1980 werden uitgezet. Die beesten moesten het gras kort houden om het gebied geschikt te maken voor ganzen … Voor alle soorten zijn nu de maximumaantallen wel bereikt. Wie er begin 2015 kwam kon zien hoe de dieren op hun vetreserves teerden, hoe ze snakten naar vers gras. Met stukjes bast van afgestorven bomen hielden ze hun spijsvertering op gang. Er komen ook dieren om van de honger : ergens anders voedsel zoeken gaat niet, door het hek.

De publiciteit via de prachtige film De Nieuwe Wildernis ten spijt, wordt er daarom in Nederland meer dan fel over de Oostvaardersplassen gediscuteerd. Moet de natuur echt zijn gang kunnen gaan in een gebied waar elke vierkante centimeter werd aangelegd en waar een groot hek om heen werd gezet ? Omwille van de toenemende sterfte door uithongering zwelt de kritiek op Staatsbosbeheer aan. Zelfs de beroepsvereniging voor dierenartsen sloeg groot alarm, het maatschappelijk draagvlak voor ecologische experimenten verdampt.

Staatsbosbeheer begrijpt van zijn kant de commotie niet : een populatie is zo groot als een gebied groot is, zegt een woordvoerder. Toch maakt de aanhoudende kritiek dat er extra op de grazers wordt gelet. Men probeert in te schatten of een dier de winter zal overleven, is de conditie niet goed dan wordt het afgeschoten. Dode edelherten blijven liggen, op de karkassen komen raven, de zeearend en eventueel insecten af. Runderen en paarden worden afgevoerd. Een ander beheer dan de mensen altijd gewend zijn geweest, so what…

(20150307)

IN DIT LAND : MEER DAN 5,5 MILJOEN WAGENS

In 2014 stonden er in dit land 5.572.573 wagens ingeschreven, 67.764 meer dan een jaar eerder en ca.300.000 meer dan in 2010 : daaronder 3.460.266 dieselwagens (in 1985 : 546.259), 2.069.017 benzinewagens (in 1985 : 2.658.517), 20.972 LPG-wagens, 2.199 elektrische wagens en 1.253 aardgaswagens.
De dieselwagens lijken wel over hun piek heen te zijn, het aantal elektrische wagens blijft marginaal.
Bron : Federale Overheidsdienst Mobiliteit en Vervoer.

ANTARCTICA : SNEL SMELTENDE GLETSJERS

Het ijs in het zuidelijke deel van het Antarctische Schiereiland (dat richting Zuid-Amerika steekt) leek tot voor kort stabiel, maar het blijkt nu plotseling snel te smelten. Onderzoekers ontdekten dat gletsjers aan de kust daar de afgelopen vijf jaar enorme hoeveelheden ijs verloren. Sommige gletsjers zijn 1,5 à 2 km dik, ze zakken 4 m per jaar. De oorzaak moet gezocht worden bij het opwarmende oceaanwater, dat gletsjers en ijsplaten van onderaf doet smelten. Westelijke winden, die de afgelopen decennia rond het continent zijn toegenomen, zorgen er voor dat er meer warm water uit de diepe zee naar de kust van Antarctica stroomt. Een en ander heeft al geleid tot 1 mm extra-stijging van de zeespiegel. Die zeespiegel stijgt overigens steeds sneller : tegen het einde van deze eeuw zal een stijging van 1 m bereikt zijn…

Lees B.Wouters cs : Dynamic thinning of glaciers on the Southern Antarctic Peninsula.
Science, 22 May 2015. Vol 348 N° 6237 pp 899-903
DOI: 10.1126/science.aaa5727

BENGALEN/BANGLADESH : PLASTIEKRECYCLAGE DOOR STRAATKINDEREN

In de Bengaalse hoofdstad Dhaka leven zowat een kwartmiljoen verlaten straatkinderen onder bruggen en in andere krochten. De Canvas-tv liet op 6 april 2015 zien hoe die kinderen overal, tot in de Buringanga ofte Old Ganges-rivier (die voorbij de zuidwestelijke outskirts van Dhaka passeert) toe, lege plastiekflessen opvissen en verzamelen voor recyclage. Ze verdienen daar een paar eurocenten per dag mee, waar ze dan van moeten leven. Op deze manier perken zij noodgedwongen een klein stuk van de vreselijke vervuiling van hun omgeving in. Een triest voorbeeld voor de decadente mensen (niet zelden jongeren) bij ons die hun plastiekflessen en drankblikjes in o.m. onze wegbermen blijven kieperen en die de gemeenschap de kosten laten dragen van de opkuis…

CHINA

Het westen van China beslaat 70% van de oppervlakte van het land en bevat de helft van de grondstoffen. Het wordt vooral bewoond door etnische minderheden (Oigoeren, Tibetanen). Dat is nu razendsnel aan het veranderen, het gebied wordt in ijltempo vanuit het oosten gekoloniseerd. Met alle gevolgen voor de oorspronkelijke bewoners en het milieu : nieuwe autowegen en hogesnelheidstreinsporen, hoogspanningsleidingen, olie- en gasleidingen, gsm-masten, windturbines. Anonieme provinciestadjes groeien uit tot miljoenensteden met wolkenkrabbers. Ontstellend.

Lees het nieuwe boek van Marc Buelens, Lutgart Dusar,Pieter Klingels en Dirk Tieleman : De Grote Sprong Zijwaarts. Uitg.Houtekiet, Antwerpen, 2015. Prijs 24,99 €. ISBN 9789089243751. Met gratis app.

CHINA : STOPT VOOR EEN JAAR MET DE LEGALE IMPORT VAN IVOOR

Met een bezoek van de Britse prins William voor de deur besliste het Chinese regime begin 2015 voor een jaar te stoppen met het importeren van ivoor. Dat wil zeggen de door CITES toegestane import van bewerkt materiaal (bvb beeldjes en sieraden uit Zimbabwe en Namibië) en van ivoor van voor 1990. Die volumes aan bewerkt en oud ivoor die China nu in de ban doet vallen echter in het niet bij de gigantische smokkel van ivoor van gestroopte olifanten, die op de snelgroeiende ivoorvraag in het land inspeelt. Bovendien is er de laatste jaren sowieso veel ivoor op de markt omdat China in 2008 aan CITES de toelating vroeg om 62 ton Afrikaans ivoor te importeren. Na bewerking daarvan komt er elk jaar een deel daarvan op de markt en dat biedt ook ruimte voor de illegale handel. Het verbod gaat dus maar een heel beperkt effect hebben. Meer mag misschien verwacht worden van o.m. IFAW-infocampagnes onder de stedelijke bevolking, met posters van celebrities en tv-spotjes tegen de ivoorhandel (IFAW = International Fund for Animal Welfare). Ontstellend veel Chinezen blijken niet eens te weten dat er olifanten worden gedood voor hun ivoor, wanneer hun dat wordt duidelijk gemaakt zijn ze voor een beduidend percentage wel bereid om een en ander op te geven…

FILIPIJNEN : PAS OP VOOR ABU SAYYAF

Het zuidwesten van de Filipijnen laat je als birdwatcher best links liggen, anders riskeer je het lot te delen van de Groningse vogelaar Ewold Horn. Die wist blijkbaar niet dat de islamistische terreurbeweging Abu Sayyaf daar op o.m.de Sulu-eilanden een islamstaat wil vestigen. Er zijn zelfs al romans over geschreven, bvb. Gijzeling op Jolo door Gérard de Villiers. Horn was begin 2012 daar uitgerekend in de Tawi Tawi-archipel aan het vogelen toen Abu Sayyaf hem samen met een Zwitserse vriend-birdwatcher en hun gids enterde. De gids ontsnapte vrij snel na de kidnapping, vriend Lorenzo Vinciguerra eind 2014 ook, tijdens een schermutseling met het Filipijnse leger en nadat hij een bewaker met diens machete in de nek wist te steken. Maar Horn was te uitgeput door het slapen op houten vloeren, diarree, malaria, enz. En door de voortdurende verplaatsingen. Er zijn daar vele honderden eilandjes, elke nacht zaten ze bijna op een ander eiland. Als je weet te ontsnappen moet je kilometers rennen tot je een dorp bereikt. Communiceren met de ontvoerders is bijna onmogelijk, je kan net zo goed tegen een hond praten vertelde Vinciguerra na zijn terugkeer. Na 3,5 jaar gevangenschap ziet het er voor Horn niet goed uit…

INDIA : WIL CO2-UITSTOOT NIET NAAR BENEDEN

Toen wij in de jaren 1970 voor het eerst in contact kwamen met “milieubeschermers” uit India verbaasden wij ons er serieus over dat die gasten geen problemen hadden met kerncentrales en kernafval, omdat die volgens hen het nationaal Indisch belang dienden … M.b.t. de reductie van de wereldwijde CO2-uitstoot laten de Indiërs eenzelfde verhaal horen. India is de 3de grootste vervuiler ter wereld inzake broeikasgassen. Nu de VSA en China toezeggingen deden om hun CO2-uitstoot te verminderen, neemt de druk op India toe om dat voorbeeld te volgen. Maar volgens India’s premier Modi heeft het land juist meer industrialisatie nodig en hij is dan ook absoluut niet van plan om de broeikasgassenemissie naar beneden te halen.

IRAK : IS VERNIETIGT NINIVE EN NIMRUD

In het noorden Irak en ten oosten van Mosoel (de derde stad van Irak), aan de overkant van de Tigris, liggen de ruïnes van Ninive met een uit de tijd van Saddam Hoessein daterend, belangrijk museum en tot 3000 jaar oude kunstwerken : in de jaren 1100-700 v.C. was dat een belangrijke stad, later zelfs hoofdstad van een bloeiend Assyrisch Rijk. Op 20 maart 2003 trokken Amerikanen en Britten zonder toelating van de VN en onder gelogen voorwendsels Irak binnen en was het met de rust en de relatieve voorspoed gedaan. Onder het bezettingsregime werden er gruweldaden gepleegd (denk aan de beruchte Aboe Ghraibgevangenis) en werd er al volop geplunderd. Wanneer de Amerikanen zich einde 2011 uit Irak terugtrokken lieten zij voor miljarden dollars aan materiaal en wapens na aan het nieuwe, door hen opgerichte Iraakse pseudoleger. Maar toen IS, de Islamitische Staat in Irak en de Levant (ad-Dawla al-Islamyya fi al-Iraq wa-sh-Sham), midden 2014 zijn offensief lanceerde liet het vluchtende pseudoleger al dat materiaal achter en kon IS West- zowel als Midden-Irak veroveren voor het Kalifaat. Ook Mossoel en Ninive, dat einde 2014-begin 2015 nieuwe kunstplunderingen en dito verwoestingen onderging : tot ontzetting van de hele wereld werd “op bevel van de Profeet” en met drilboren en zware hamers zowat het hele museum vernield. Begin maart werd eveneens bekend dat op 30 km van Mosoel de site van Nimrud uit de 13de eeuw v.C., de hoofdstad van het Nieuw-Assyrisch Rijk en toen de grootste stad ter wereld (100.000 inw.) door IS met bulldozers platgewalst is. Van Assyrië zal er in Irak voortaan niet veel meer overschieten…

IRAK : DE VERWOESTINGEN DOOR IS IN 2015

De geschiedenis zal later wel uitwijzen welke sinistere krachten er staken achter de “acties” die de relatieve rust en welvaart in landen als Irak, Syrië en Libië kapot maakten, die de Islamitische Staat mogelijk maakten en die miljoenen onschuldige burgers op de vlucht joegen. Maar daar zijn die mensen vet mee. Ondertussen kunnen alleen de wonden gelikt worden en inventarissen opgesteld worden van de IS-gruwelen. Alleen voor 2015 en voor Irak springen in het oog : in februari de verwoestingen van beelden en andere objecten uit de tijd van het Assyrische Rijk (2000-609 v.C.) in het museum van Mosoel, in maart het bulldozeren van de overblijfselen van Nimrud, de 3000 jaar oude hoofdstad van het Assyrische Rijk, ook in maart het bulldozeren van de ruïnes van Hatra in Noord-Irak, in april de verwoesting van Fort Bash Tapia, onderdeel van de stadsmuur van Mosoel… Voor de verwoestingen in Syrië zie hieronder.

ISRAEL : PALESTIJNSE KINDEREN MISBRUIKT VOOR PESTICIDEN-WERK

Honderdduizenden (!) jonge Palestijnse kinderen worden door Israëlische kolonisten als goedkope arbeidskrachten gebruikt op hun boerderijen op de illegaal bezette westelijke Jordaanoever van Cis-Jordanië. Dat staat in een rapport van de mensenrechtenorganisatie Human Rights Watch. De kinderen worden aan het werk gezet als ze 13 of 14 zijn, terwijl volgens internationaal recht kinderen onder de 15 niet mogen werken en jongeren onder de 18 geen gevaarlijk werk mogen doen. Toch worden ze verplicht pesticiden te spuiten zonder bescherming, een toestand die al jaren wordt aangeklaagd door het Pesticides Action Network (PAN) …

P.S. De met pesticiden bespoten groente, resp. het bespoten fruit vindt daarna vlot de weg naar de supermarkten in West-Europa, ook de onze !

ITALIË : NO TAV, NO AL TRENO ALTA VELOCITA

De ooit idyllische Susavallei in Alpijns Piëmont (N.W.Italië) werd al eerder geteisterd door een snelweg, een gewone spoorlijn en een hoogspanningsnetwerk. Nu wil men er een hogesnelheidstreintunnel onder de Alpen boren om in 2028 Turijn één uur sneller met Lyon te verbinden. Dat gaat teveel geld kosten, zeker 26 miljard euro. En het dreigt asbest in de lucht te brengen omdat door natuurlijke asbestlagen wordt geboord. De regio staat natuurlijk op stelten en de No Tav-beweging geraakte in heel Italië bekend. Zij kreeg de steun van de bekende Italiaanse schrijver Erri de Luca. Twee jaar geleden schreef die in de Italiaanse Huffington Post dat alles moest ondernomen worden om het project te “saboteren”. Prompt zorgde de tunnelbouwer, het spoorwegconsortium Lyon Turin Ferroviaire (LTF), er voor dat het parket van Turijn de Luca voor het gerecht sleepte en 8 maanden cel voor hem eiste. In een land waar politici en ook een stuk gerecht met de maffia onder één hoedje spelen om staat en burgers kaal te plukken, kan zo’n case tellen…
(De Morgen, 3 oktober 2015)

JAPAN : EERSTE KERNREACTOR HEROPGESTART

In Japan werd op 11 augustus 2015 reactor 1 van de kerncentrale bij Sendai heropgestart : de eerste sedert de tsunami en kernramp te Fukushima in 2011. Na Fukushima werden alle 48 Japanse kerncentrales stilgelegd, maar de huidige regering-Abe vindt dat heropstart van zeker 25 centrales nodig is voor de economie. Een meerderheid van de Japanners is nochtans tegen en het protest, geleid door de eerste minister ten tijde van Fukushima, Naoto, was dan ook hevig…

MALTA : JA VOOR DE LENTEJACHT OP TREKVOGELS

Tegenstanders van de schandelijke lente-vogeljachtpraktijken op Malta hadden per 12 april 2015 een referendum tegen de vogeljacht weten af te dwingen. Maar helaas schaarden 51 % van de stemgerechtigden zich achter de vogelkillers. Elders in Europa is het verboden om op vogels te jagen in het broedseizoen, maar op Malta mag er dus nog altijd 20 dagen lang gejaagd worden op tortelduiven en kwartels.

NEDERLAND : VISPASSAGE AFSLUITDIJK

Voor de vissen vormt de Afsluitdijk tussen het tegenwoordige Ijsselmeer en de Waddenzee een gruwelijke barrière in hun trekroutes. De Nederlandse Rijkswaterstaat bouwde daarom de vorige jaren eindelijk aan de westkant van de schutsluis bij Den Oever een vispassage : een buis door de dijk die afgesloten kan worden. Als de buis open staat kunnen de vissen naar het meer zwemmen. Een eerste stap om de Afsluitdijk open te krijgen voor vis. Momenteel worden ook de mogelijkheden bekeken voor een kronkelende vismigratierivier van 6 km bij Kornwerderzand.

NEDERLAND : BEVERNIEUWS

Momenteel zouden er in Nederland al een 800 bevers leven en de populatie breidt zich uit. Niet ver uit onze buurt, in de Markvallei (Noord-Brabant), is de kans bvb groot dat er binnenkort bevers in de rivier zwemmen. In een afgesloten natuurgebiedje in Oosterhout, aan de Donge, liggen al 4 beverburchten. De bevers koloniseren stilaan de Brabantse binnenrivieren. Dat succesverhaal volstond echter voor het beruchte waterschap Brabantse Delta om een antibever perscampagne te starten. Ze zijn bij dat waterschap bang dat de knaagdieren voor schade aan de dijken gaan zorgen. Hun “ecoloog” Samuels wil de via de Faunawet beschermde status van het dier opheffen. Er is inmiddels een beverprotocol gemaakt en de landelijke Unie van Waterschappen is bezig met een “landelijke visie bevers”…
(www.aaenmaas.nl)

NEDERLAND : DE EIK VAN ANNEVILLE

Wie van Antwerpen naar Utrecht rijdt, wijkt net voor Breda van de E19-snelweg richting Rotterdam af naar de A58 richting Tilburg. Na enkele kilometers moet je weer links afslaan op de A27 richting Utrecht, maar net voor die afslag zie je ter hoogte van Ulvenhout op de middenberm tussen het voortrazende autoverkeer de indrukwekkende, 150 jaar oude zomereik van Anneville staan (20 m hoog). Anneville is een landgoed van nu nog 26 ha, rechts van de snelweg gelegen en eigendom van de baronnen de Constant Rebecque (Waterloo !). De grond waar de eik staat werd in 1987 onteigend voor de aanleg van de A58. De prachtige boom stond de aanleg van de nieuwe snelweg niet in de weg en de plaatselijke kapvergunningengever Peter Derksen van Staatsbosbeheer liet de eik dus staan, wel tegen de zin van de toenmalige hoofdingenieur-directeur. Anno 2015 vindt “men” echter dat de A58 verbreed moet worden en nu staat de eik van Anneville wel in de weg. De ambtenaren van Rijkswaterstaat zouden zoals gewoonlijk niet liever hebben dan de boom vlug te doen verdwijnen, maar in Nederland pakken ze dat nog schijnheiliger aan dan bij ons : met het oog op een per 2023 te realiseren verbreding kon het publiek tot februari 2015 meedenken over een oplossing. Een meerderheid van de opiniegevers bleek daarbij gewonnen voor het verplaatsen van de boom. Maar dat wil niet zeggen dat dit ook de uiteindelijke oplossing wordt. De ideeën worden “meegenomen” in de planvorming. De hele actie van Rijkswaterstaat zou best kunnen bedoeld zijn om te legitimeren dat de boom uit de weg kan geruimd worden …

NEDERLAND : GANZEN VERJAGEN

In Nederland is er vooral de laatste jaren meer dan genoeg te doen geweest over methoden om ganzen veilig en goedkoop te verjagen van akkers e.a. ongewenste plaatsen. Op initiatief van de Partij voor de Dieren heeft het parlement de regering gevraagd om de traditionele vergassing te vervangen door inzet van een automatische laser. Zo’n Agrilaser houdt een landbouwareaal van 800 ha schadevrij, een investering in zoiets kost maar de helft van het bedrag dat jaarlijks wordt uitgegeven aan vergassing, afschot en schadevergoeding door het Faunafonds. Achter de actie van de Dierenpartij zit de Bird Control Group, die ook al van zich liet horen i.v.m. de Aerolaser Helipad : zie de rubriek Natuur van deze Nieuwsbrief 2015.
(http://birdcontrolgroup.com/nl/agrilaser-autonomic/)

NEDERLAND : HOGESNELHEIDSLIJN NAAR ANTWERPEN – TE VEEL VLIEGAS IN HET BETON

De treintunnels van de HSL-lijn Rotterdam-Antwerpen zouden 100 jaar goed blijven, maar na 8 jaar is er al betonrot. Het beton is poreuzer dan zou moeten. Bij regen dringt vocht binnen, in de winter bevriest het beton en zet dat vocht uit. De schuldigen : de bouwfirma’s/betonboeren die het beton hebben gemengd met veel te veel vliegas (de as die vrijkomt bij de verbranding van o.m. steenkool). Daardoor zijn de luchtbelletjes die in goed beton horen te zitten en die ervoor zorgen dat water niet door de poriën kan dringen, te klein. En daardoor kan dat water veel te snel binnendringen…

NEDERLAND : CENTRALES OP KOLEN

In een rapport over het Nederlandse milieubeleid looft de Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling (OESO) Nederland voor de inspanningen op het gebied van luchtverontreiniging, recycling en milieubelasting, maar de OESO vindt ook dat er nog teveel energie komt uit kolen en gas. Nederland zit met nieuwe kolencentrales door een monumentale foute planning, gebaseerd op een prognose van de stroombehoeften van voor de economische recessie van 2008. Milieuorganisaties hebben daar altijd tegen geprotesteerd. Van het moment af dat die nieuwe kolencentrales in gebruik zijn genomen (o.m. voor de export van stroom naar België) is de uitstoot van het broeikasgas CO2 weer gaan stijgen : kolen produceren per opgewekte kilowattuur tot 2 x zoveel CO2 als gas. Een groep van 64 hoogleraren pleitte er eveneens voor dat die Nederlandse kolencentrales tegen 2020 zouden worden gesloten. Qua alternatieven wordt gedacht aan de windmolens op zee en land en aan gas uit Noorwegen voor de gasgestookte centrales. Maar er wordt wel tegenwerk geleverd door de liberale en christelijke partijen VVD, PVV en CDA. En ook door de eigenaars zoals de Duitse energiegigant EON. Tegelijkertijd beginnen grootaandeelhouders van de kolen-, gas- en olieproducenten zoals de Nederlandse pensioenfondsen zich een stuk kritischer op te stellen tegenover deze bedrijven…

NEDERLAND : OOIEVAARS

Lange tijd ging het slecht met de ooievaars in Nederland. In de jaren 1960 was de vogel er bijna uitgestorven. Ondertussen lijkt het terug beter te gaan. Er zijn zo’n 750 broedparen, in de zomer worden er inclusief de jongen zo’n 3000 exemplaren geteld. Hoewel de ooievaar een trekvogel is die meestal in Afrika overwintert, blijven er in de winter toch ook heel wat achter. Bij een landelijke telling begin januari 2015 werden 574 ooievaars gezien. Dat zijn er iets meer dan in 2014, toen overwinterden er 523.

NEDERLAND/NOORD-BRABANT : ROUTE IMPéRIALE 65 PUTTE-HOOGERHEIDE

De provinciale weg N289 tussen Putte-Grens en Hoogerheide stond ten tijde van Napoleon bekend als de Route Impériale 65, het was een belangrijke transportweg tussen Antwerpen en Haarlem. De gemeente Woensdrecht wil die route op de Brabantse Wal meer zichtbaar maken met een nieuwe bomenstructuur en replica’s van historische hectometerpalen die langs de route te vinden waren. Een voorbeeld voor de miserabele staat waarin de meeste Vlaamse wegen aan de andere kant van de grens verkeren, met nog hier en daar nog een schamel restant van de vroegere bomen-afboording ? In Woensdrecht willen ze ook werk maken van het verder zichtbaar maken van die Brabantse Wal. Een van de projecten is de restauratie van de Scheldevanger, een vervallen militaire observatiepost in de Hogewaardpolder : je ziet die rechts op de dijk staan als je de oude baan Bergen op Zoom-Goes volgt op weg naar de brug over het Kreekrakkanaal.

NEDERLAND : ZWERFVUIL

Ieder jaar belandt in Nederland tussen de 175 en de 250 miljoen (!) kilo afval op straat. Dat zwerfvuil bestaat vooral uit sigarettenpeuken en kauwgom. Ook liggen er veel oude kranten en kassabonnetjes op straat. Meest ergerlijk zijn de rondslingerende plasticverpakkingen van afhaalmaaltijden. De gemeenten krijgen elk jaar 20 miljoen euro van het Rijk om het zwerfvuil op te ruimen of minstens te verminderen via nieuwe methoden, maar dat wordt blijkbaar weinig gebruikt. Er wordt nu naar samenwerking met sportclubs en scholen gezocht. Als op school iedereen de lege plasticflesjes in de inzamelbak gooit, verdient de school geld om een dagje naar de Efteling te gaan…

OEKRAÏNE : TSJERNOBYL-NATUURPARK

Bijna 30 jaar na de ramp in de kerncentrale van Tsjernobyl wil de Oekraïense regering van het grootste gedeelte van de sperzone rond de reactor (die een straal heeft van 30 km) beschermd natuurgebied maken. Dat deden ze ook in Wit-Rusland met het daar getroffen gebied. Pas in april jl. werd opdracht gegeven om de reactoren 1, 2 en 3, die nog doordraaiden tot in resp 1996, 1991 en 2000, definitief te ontmantelen. Porosjenko & Co (w.o. oligarchen-miljardairs) verwachten nu van de Europese Bank voor Wederopbouw en Ontwikkeling, van de G7 (= de belangrijkste industrielanden) en van de Europese Commissie de ronde som van 615 miljoen euro om een nieuw, 108 m hoog beschermend omhulsel te laten bouwen rond de op 26 april 1986 verwoeste reactor. Die sarcofaag moet in 2017 gereed zijn.

P.S. Nog i.v.m. Tsjernobyl : meer dan een kwarteeuw later blijken de wilde zwijnen in Beieren (dat evenals wij de radioactieve ‘wolk’ over zich kreeg) nog steeds radioactief. Wilde zwijnen voeden zich o.m. met zwammen en truffels, die radioactiviteit makkelijk absorberen. In 140 door jagers gedode dieren bleek anno 2013 een radioactiviteitsniveau van meer dan 10.000 becquerel per kilogram aanwezig.

RUSLAND : KLIMAATOPWARMING EN SIBERIË

Het gros van de Russen is amper geïnteresseerd in de kwaliteit van hun leefmilieu. Het is soms ook moeilijk om er zelf iets aan te doen. Al van in de Sovjettijd werken ze daar bvb (zoals we het ook in Centraal-Europa leerden kennen tijdens N2000-reizen) met centrale stadsverwarming, die door de lokale overheden loeiend hard wordt opgestookt. Individuele thermostaten ontbreken : wordt de hitte binnen ondraaglijk dan moet je wel de ramen openzetten…
De opwarming van de aarde zorgt nochtans voor twee grote problemen. Enerzijds het wegsmelten van de poolkap, al wordt dat voorlopig niet als probleem ervaren. De winning van gas en olie, die nu nog onder het ijs zit wordt eenvoudiger en ook leeft de hoop op een noordelijke vaarroute naar het Verre Oosten. Aan de andere kant is er de voorheen “eeuwige” bevroren bodem, de permafrostlaag, die grote hoeveelheden koolstofdioxide en vooral methaan (een 20 x sterker broeikasgas dan CO2) bevat en die smelt, dunner en moerassiger wordt. De fundamenten van huizen, wegen, spoorwegen enz. geraken ontwricht. En nog erger : in de naaldwouden verliezen de wortels houvast en beginnen de bomen massaal om te vallen.

RWANDA : GROEN !

Onze betreurde oude en natuur/milieubewuste vriend wijlen prof.Harroy (ULB), oud-Gouverneur-Generaal van Ruanda-Urundi, zou het met aandacht gevolgd hebben. De huidige Rwandese president, Paul Kagame, maakte een deel van het centrum van de hoofdstad Kigali (dagelijks 500.000 gemotoriseerden op 1,1 miljoen bezoekers) autovrij. Kagame, aan de macht sinds 2000, wil zijn land groener en duurzamer hebben. Onder zijn bewind werd Kigali al een keurig aangeharkte stad, een toonbeeld van rust en vrede : dat wil wat zeggen in Afrika. Ook werd de afgelopen 15 jaar het wegennet geasfalteerd en gedraineerd en werden de alomtegenwoordige minibusjes afgeschaft. Het openbaar vervoer wordt verzekerd door 3 busbedrijven die de forenzen nooit langer dan 10 minuten mogen laten wachten, zulks om het taxigebruik terug te dringen. Ten oosten van de hoofdstad is inmiddels ook het grootste zonnepanelenpark van oostelijk Afrika verrezen. Plastic is taboe in het hele land : reizigers die met het vliegtuig aankomen moeten al hun plastic in het toestel achterlaten…

SALOMONSEILANDEN : ONTRUIMING DOOR KLIMAATSVERANDERING

De zeespiegel in het zuidwesten van de Stille Oceaan stijgt vijf keer sneller dan het wereldgemiddelde. De tsunami’s die er nu en dan plaatsvinden doen de mensen op de atollen daar beseffen dat ze een probleem hebben. Het Salomonseilandje Taro is bvb sinds 2007 al driemaal ontruimd moeten worden, incl. de bevolking van het stadje Taro, hoofdstad van de provincie Choiseul. Hier is een combinatie van natuurkrachten en klimaatsverandering aan het werk. De stormen komen dieper naar het zuiden dan vroeger, het cyclonenseizoen duurt langer. Vermoedelijk wordt Taro de eerste hoofdstad ter wereld die zal moeten verhuizen door die klimaatsverandering. Zelfs als de beruchte klimaatsakkoorden zouden worden nageleefd zal de temperatuur tegen het einde van deze eeuw met 3-4°C stijgen. Dat gaat ook de zeespiegel fataal doen stijgen. De overigens erg lethargische en corrupte regering van de Salomons (de eilanden hebben M.d. 10 jaar politieke troebelen achter de rug) heeft al twee jaar geleden een vacature opengesteld voor een projectmanager die de verhuizing van Taro moet organiseren, maar er is nog altijd niemand aangeworven…

SINGAPORE : INDONESISCHE SMOG

Het verhaal wordt eentonig. In september 2015 moesten de scholen in Singapore weer dicht omwille van de smog uit Indonesië: waar bossen worden verbrand voor de landbouw. De Indonesische vicepresident Kalla vindt dat van Singapore maar flauw : “Zeuren over een maand overlast, als ze elf maanden van schone lucht kunnen genieten” (sic). Alle protesten ten spijt slaagt Indonesië er niet in de brandhaarden efficiënt te bestrijden. Het land heeft dan maar de hulp ingeroepen van Rusland en van Amerikaanse, Franse en Canadese watervliegtuigen.

SAOEDI-ARABIË : ZONNE-ENERGIE I.P.V. OLIE ?

Saoedi-Arabië, de grootste olie-exporteur ter wereld, voorziet het einde van de fossiele brandstoffen over 30 jaar. Het land wil daarom een “wereldmacht in zonne- en windenergie” worden. Dat verklaarde olieminister Al-Naimi op 21 mei 2015 tijdens een Business and Climate Summit-conferentie van de Unesco te Parijs over klimaatverandering. Nooit eerder zinspeelde een Saoedische leider op het einde van de olie-economie. Olie heeft van Saoedi-Arabië een steenrijk land gemaakt met verwende burgers die geen belasting betalen. Het binnenlandse olie-verbruik is fenomenaal en het is de vraag of het land met de export van zonne-energie even rijk kan blijven. Tot dusver is er in elk geval nauwelijks een zonnecel opgesteld. Het land kan vandaag de olie nog makkelijk overal in de wereld verkopen, terwijl het transport van elektriciteit beperkt is en afhankelijk van een vredige omgeving… Het Internationaal Energie Agentschap (IEA, Parijs) voorziet vooralsnog geen einde voor fossiele brandstof. In 2040 zou duurzame energie pas 1/4 van de energievoorziening in de wereld voor haar rekening nemen…
(www.businessclimatesummit.com)

SYRIË : DE VERWOESTINGEN DOOR IS IN 2015

Zie ook Irak, hierboven. In januari verwoestten IS-jihadisten met een bulldozer een kolossaal Assyrisch beeld van een leeuw in Raqqa. De sculptuur stamde uit de achtste eeuw V.C. Van juli tot oktober verwoest IS in Palmyra, de stad van de duizend zuilen, om te beginnen verscheidene beelden. De tempels van Baal en Baal-Shamin worden gewoon opgeblazen. Zeven antieke graftorens worden vernietigd. Als laatste wordt de Romeinse triomfboog, een markant punt in het Syrische landschap, opgeblazen. De 81-jarige conservator wordt het hoofd afgesneden (zie rubriek Actualiteit).Met dat afbreken van de woestijnstad Palmyra, die ooit deel uitmaakte van de Zijderoute, heeft IS zijn vernielzucht voor de zoveelste keer botgevierd op werelderfgoed. Archeologen maken zich evenveel zorgen over wat zich ondergronds afspeelt in Palmyra en op andere antieke locaties in Syrië en Irak. Overal zie je illegale opgravingen, op sommige plaatsen is een maanlandschap ontstaan. Het gebeurt allemaal systematisch : er is een ministerie van grondstoffen dat het opgraven en verhandelen van antieke voorwerpen regelt. Via tussenpersonen in vnl.Turkije vinden die voorwerpen hun weg naar antiquairs en particuliere verzamelaars in de Golfstaten, en ook in Europa, de VS en Japan. Bij het plunderen van die archeologische sites gaat veel informatie, bvb over datering, verloren en zo wordt het geheugen van een land verwoest. Vooral met de context – andere objecten, grondlagen – waarin een voorwerp wordt aangetroffen, kunnen archeologen hun verhaal maken. Als die informatie verdwenen is, worden voorwerpen minder interessant voor de wetenschap. De ondergrondse schade kan op die manier nog groter zijn dan de bovengrondse. Overigens is IS niet de enige plunderaar in Syrië en Irak. Ook andere strijdgroepen maken er zich schuldig aan en het plunderen van antieke spullen is uiteindelijk al begonnen in 2003, direct na de inval van Bush, door zijn VS-huurtroepen en zijn andere trawanten…

VLAANDEREN : NOG HOGERE HOOGBOUW LANGS DE VLAAMSE KUST

Waar ze er in Nederland in geslaagd zijn om het grootste deel van hun duinen redelijk ongerept door de vorige eeuw te krijgen, wisten bij ons “vastgoedontwikkelaars” al tegen het einde van de jaren 1800 badplaatsen te “stichten” op en in onze duinen. Eerst ging het om wandeldijken met een reeks “villa’s”, meestal rijhuizen met één of twee verdiepingen. Einde jaren 1950 tot de jaren 1980 bouwden honderden bouwpromotoren met de instemming van de gemeentepolitiekers op de plaatsen daarvan en ook daarbuiten – soms illegaal : denk aan de Westhoekduinen van De Panne, waar de corrupte burgemeester Raf Versteele anno 1979 de cel in ging – een muur van ca 30 m hoge, aartslelijke appartementsgebouwen met 8 à 12 verdiepingen. Begin 2015 was er aan de kust opnieuw hoogbouw-reuring rond het bedrijf Versluys Invest van selfmadeprojectontwikkelaar Bart Versluys en miljardair-farmaceut Marc Coucke. Die willen voor 30 verdiepingen en 60 m hoog gaan op de plaats van oudere appartementsgebouwen en ze hebben blijkbaar al de steun van de politiekers van Knokke-Heist, Oostende en Middelkerke. Versluys, ook wel eens de “keizer van de kustflats” genoemd, vertelde aan de krant De Tijd : ‘Ik wil de kust aantrekkelijker maken, een glooiende kustlijn is veel mooier” (De Tijd, 14 maart 2015).

VLAANDEREN : MILIEU-INSPANNINGEN BENEDEN PEIL

In hun Vlaamse “Hervormingsprogramma” voor de Europese Commissie (maart 2015) geven Vlaams minister-president Bourgeois en zijn regeerders zelf toe dat er ondermaats gepresteerd wordt op het vlak van klimaat en hernieuwbare energie. Vlaanderen staat ver onderaan op de Europese ladder wanneer het gaat over het aandeel hernieuwbare energie in het totale energieverbruik : slechts op de 25ste plaats van de 28 Europese lidstaten. Ook bij het uitstoten van broeikasgassen zit Vlaanderen onder het Europese gemiddelde. In het algemeen is de vooruitgang veel te traag om in 2020 de Europese doelstellingen te halen. Het Belgische hervormingsprogramma en stabiliteitsplan moet half april bij Europa worden ingediend.

VLAANDEREN : WATER NERGENS ZO VUIL !

Milieubezorgde mensen vragen al tientallen jaren aan de overheid en de politiekers om dringend iets te doen aan de waterverontreiniging in Vlaanderen. Maar, de zgn.bevoegde ministers voorop, keken en kijken die gewoon de andere kant op. Ze lieten de landbouw volop begaan met de onnodige en ongewenste massakweek van varkens en runderen; resultaat : onvoorstelbare hoeveelheden fosfor en stikstof in ons water. In de landelijke gebieden is er nog altijd geen waterzuivering, ook het huishoudelijk afvalwater komt er nog voor een groot deel in de beek of in de ondergrond terecht. In maart 2015 publiceerde de Vlaamse Milieumaatschappij weer eens een waterrapport. Dat vertelt dat geen enkele (!) van de 194 Vlaamse en de 499 lokale wateren voldoet aan de Europese normen. Die normen kijken naar biologische factoren (aanwezigheid van vissen, waterplanten en plankton) en naar vervuilende chemische stoffen. Van de lokale wateren haalt amper 6% de score matig (de rest doet het nog slechter), voor de Vlaamse is dat 20%. Een schande, want al 15 jaar geleden stelde Europa het jaar 2015 als deadline voorop. Buiten wat politieke blabbla is dat echter nauwelijks au sérieux genomen. Ministerin van vandaag Schauvliege : die Europese normen zijn toch wel streng; we zouden inderdaad het mestactieplan moeten verbeteren en we zouden moeten investeren in rioleringen… Maar horen we dat verhaal niet al sedert 1970 ?

VSA : ERGE DROOGTE IN CALIFORNIË

In Californië werd je 35 jaar geleden al stevig aangemaand om zuinig om te springen met water. Men heeft het daar gepresteerd om midden in de woestijn steden neer te poten zoals bvb het bekende Palm Springs en voor de palmen, de tuinen, de groene gazons, de golfbanen en de resorts moesten alleen daar al aan de lopende band enorme hoeveelheden water aangevoerd worden. Gewoonlijk rekent men hiervoor op het verdampte water van de Stille Oceaan dat als sneeuw op het 640 km lange Californische Sierra Nevada-gebergte terechtkomt en dat in de lente als smeltwater naar de vele bassins in de regio vloeit. Maar de voorbije winter heeft dat niet gewerkt en nu zijn er dringend maatregelen nodig. Gouverneur Jerry Brown wil het watergebruik met een kwart terugdringen en hij zet de Californiërs voor het eerst echt op waterrantsoen. Gedaan dus met het dagelijks besproeien van de gazons…

VSA : HORRORWINTER

Zeer koude luchtmassa’s die rechtstreeks van de Noordpool en Siberië naar het noordoosten en oosten van Canada en de VSA uitvloeiden zorgden daar in februari 2015 voor extreem winterweer met massa’s sneeuw en ijs : min 16,7 °C in New York, min 44 °C in Lac Benoit. De Great Lakes lagen voor 85% dicht, de Niagara Falls waren tot stilstand gekomen, zelfs de sinaasappelboomgaarden in Florida bevrozen. Anderzijds was het ten westen van de Rocky Mountains al weken zomerweer, zelfs in het westen van Alaska was het warmer dan in het noorden van Texas.

VSA : OBAMA BINDT IN M.B.T. OMSTREDEN PIJPLEIDING

In de rubriek Wereld van onze Nieuwsbrief 2013 berichtten wij nog dat tienduizenden Amerikanen te Washington kwamen betogen tegen de Keystone XL-oliepijpleiding. Na jaren twijfelen heeft grote woorden-president Obama, die aanvankelijk vooral naar energieonafhankelijkheid streefde en de olie-industrie stimuleerde bij het zoeken en winnen van olie en gas, op vrijdag 6 november 2015 dan toch alsnog een streep gehaald door de aanleg ervan. Het project heeft te weinig economische waarde, zei ie, en de milieuschade is te groot. Hiermee komt er een einde aan 7 jaar getouwtrek over dit dure project (9 miljard euro) dat grote volumes ruwe Canadese olie naar raffinaderijen aan de Golf van Mexico zou brengen, een afstand van bijna 1900 km. Het door de Republikeinse partij gedomineerde Amerikaanse Congres had in februari nog ingestemd met Keystone XL, ondanks alle milieubezwaren . De pijpleiding kan lekken. Bovendien zou ze de exploitatie mogelijk maken van smerige teerzandolie uit Alberta (Canada) : om die te raffineren zijn nog veel meer chemicaliën nodig dan voor die van Midden-Oostenolie. Obama doorkruiste het Congresbesluit met een veto en treuzelde daarna lange tijd met een definitief besluit. Dat komt er nu, vlak voor de belangrijke klimaatconferentie van Parijs, einde november 2015.

VSA : NESTLé IN DE VSA

Nestlé bestaat binnenkort 150 jaar. Als grootste voedings- en drankbedrijf ter wereld doet het alvast in de States zijn best om zijn milieu-imago op te poetsen. Zulks via een zgn. Creating Shared Value (CSV) rapport over de prestaties van de firma inzake voeding, gezondheid en milieu : met o.m. suikerreductie, beperking van afval en waterverbruik, een shift naar een low carbon energiemix, enz.
(www.nestleusa.com/csv)

ZUID-AFRIKA : KRAGNOODTOESTAND LEIDT TOT MEER KERNCENTRALES…

Toen Rhodesië op 28 april 1980 Zimbabwe werd, vermaande Julius Nyerere van Tanzania de nieuwe president Robert Mugabe : “You have inherited a jewel in Africa, don’t tarnish it”. Mugabe heeft die raad in de wind geslagen en de geschiedenis lijkt zich te herhalen in Zuid-Afrika. Dat land vertoont al lang niet meer de keurige oud-Hollandse orde die we er aantroffen bij onze bezoeken in de jaren 1980. Een uiterlijk teken daarvan zijn de anderhalf miljoen (!) gevallen van roof tijdens de laatste 10 jaar alleen en de 700 inbraken per dag, maar ook de beruchte “beurtkrag” (load shedding) ofte stroomonderbrekingen. Door onbekwaam beleid, voortdurende zgn. “technische fouten” in kragstasies enz. geraakt de energievoorziening door elektriciteitsproducent Eskom compleet om zeep, met alle gevolgen vandien voor de burgers, de grote en kleine bedrijven en de economie in het algemeen. Tussen het Zuid-Afrikaanse departement Energie en de Russische staatsorganisatie Rosatom werden er nu overeenkomsten getekend over de opleiding van 200 man personeel voor 6 nieuwe, door Rusland in Zuid-Afrika te bouwen kerncentrales. Er wordt ook een Nuclear Energy Information Centre opgericht om het publiek “voor te lichten” …


ZUID-AFRIKA : WATERVERLIES DOOR SLECHT ANC-BESTUUR

Ook met de watervoorziening begint het serieus fout te lopen in het “nieuwe” Zuid-Afrika. De infrastructuur wordt bvb. op vele plaatsen niet meer onderhouden zoals vroeger, met lekkages tot gevolg. Water wordt ook niet meer gefactureerd noch betaald. De discriminatie van het ANC-regime t.a.v. de blanken heeft tot gevolg dat o.m. op gemeentelijk niveau veel technische kennis verloren is gegaan. Resultaat : 37% van het water dat gemeentes ter beschikking stellen gaat verloren en dagelijks komen 4 miljard (!) liter slecht gefilterd rioolwater in de rivieren terecht, met ernstige gezondheidsrisico’s als gevolg. Die teleurgang wordt dan nog eens verergerd door het weerfenomeen El Nino, dat warme luchtstromen rondstuurt en dat zo de maïsproductie bedreigt, evenals de suikerteelt in Natal. Dat gaat de voedselprijzen en de inflatie doen stijgen…
(DS 13/11/2015)