Boek/Film Besprekingen

Laatste nieuws documentairefilms :

Planet Earth

Laatste nieuws boeken :

Aldersey-Williams, Het Getij
van Uhm, The Illegal Wildlife Trade
Freriks, Het nieuwe vogels kijken
Stroeykens, Het einde van de wereld
Posthumus/Rijnsdorp, Schol in de Noordzee
Stroksnes, Haaienkoorts
Dorrestijns Volkomen Vogelgids
Berendse, Wilde apen : Natuurbescherming in Nederland (aanbevolen)
Herman, De kunst van het observeren
Dijkstra, Libellen van Europa (derde druk)
Zwigtman, Het Wildste Boek voor Buiten

Zie ook rubriek Nieuws Fort Oelegem voor nieuwe boeken i.v.m. forten en WO1.

 

FILMS/DOCUMENTAIRES

HOW TO CHANGE THE WORLD

Documentaire van Jerry Rothwell over het ontstaan van Greenpeace (USA,2015)
Uitgezonden door Canvas-VRT op zondag 17 april 2016, 22:40 – 00:35.

Begin de jaren 1970 deden de Amerikanen kernwapen-tests op het eiland Amchitka, één van de Aleoeten (Z.W.Alaska).
Een groepje jonge activisten uit Vancouver, Canada, probeert in een oude visssersboot die proeven te saboteren. Uit deze actie ontstaat Greenpeace, dat zich vervolgens gaat focussen op de (Sovjet-Russische) walvisvaart en het neerknuppelen van jonge zeehondjes in New Foundland. Voor die zodiacacties tegen de Russen krijgen ze overigens informatie en fuel van de CIA… Het zijn de jaren van Bob Hunter (later klimaatactivist), Paul Watson (vindt GP te soft, wordt buiten gegooid, sticht The Sea Shepherd, dr.Patrick Moore (wordt antimilieu-activist, klimaatscepticus), met nogal wat geruzie en gebroken vriendschappen. Uiteindelijk zou David MacTaggart, een andere Canadees die op eigen houtje al had geprotesteerd tegen de Franse kernproeven in Frans-Polynesië (Mururoa) en die veel contacten had met de Europese kantoren van Greenpeace, het boeltje overnemen en in 1979 Greenpeace International stichten, met zetel te Amsterdam : het was tussen haakjes daar dat Natuur 2000 Greenpeace ging vinden met het oog op de lancering van een Greenpeacewerking in België, begin de jaren 1980…

DOWN TO EARTH

Documentaire van Rolf Winters (2016)

Geen al te originele titel voor deze documentaire die niettemin de moeite is, zelfs de Nederlandse prinses Irene verplaatste zich om hem aan te prijzen. Rolf Winters en Renata Heinen trokken met hun kinderen vijf jaar over de hele wereld voor een nieuwe visie op het leven en voor ontmoetingen met tribale “Earthkeepers”. Van de intensieve gesprekken die ze voerden met wijzen en stamhoofden maakten ze een film die vertelt hoe alles met elkaar in verbinding staat en hoe nodig het is om onze aarde te koesteren.
Deze Down to Earth werd o.m. bekroond op het Illuminate Film Festival.

(www.downtoearthfilm.com)

BEFORE THE FLOOD

Amerikaanse documentairefilm over de klimaatverandering van Fisher Stevens en Leonardo di Caprio.
Première op 3 september 2016 tijdens het Internationaal Filmfestival van Toronto.

Was het de bedoeling van Al Gore’s documentaire An Inconvenient Truth (2006) om het bewustzijn te vergroten, dan wil Before the Flood de noodzaak tot veel en snelle actie benadrukken. Het is nu aan ons allemaal, zeker nu de politiekers eerder volgers (in het beste geval) dan leiders blijken. Leonardo di Caprio brengt er al zijn star quality in stelling om de mensen ervan te overtuigen dat ze moeten afkicken van fossiele brandstoffen. Hij verbindt oorzaken met gevolgen en praat zowel met de paus en Obama en Musk als met de mensen die voor ons klimaat het gevecht van hun leven uitvechten.

(www.beforetheflood.com)

PLANET EARTH II

Natuurdocumentaire van de BBC, sequel op “Planet Earth” (vertoond in 2006) en evengoed gepresenteerd door Sir David Attenborough.
Eerste BBC-TVserie geproduceerd in ultrahoge definitie (4K), 6 episodes.
BBC-première op 6 november 2016, door VRT-Canvas uitgezonden vanaf woensdag 7 december.

Drie jaar voorbereid, lof van alle kanten.
“Op TV-documentairegebied het strafste wat ik ken” zei Chris Dusauchoit van Allemaal Beestjes.
Op Youtube (youtube.com/watch?v=Rvghn4lGofM) zie je alvast een adembenemende en doodsgevaarlijke achtervolging op een Galapagoseiland van een jonge zeeleguaan door een tiental racerslangen…

(www.bbc.co.uk/programmes/p02544td)
(www.bbc.co.uk/programmes/b006mywy)

 

NIEUWE BOEKEN 2016 VOOR -12

HET WILDSTE BOEK VOOR BUITEN : BUITENBOEK VOOR JONGENS EN MEIDEN

Floortje Zwigtman. Uitg.Luitingh-Sijthoff, Amsterdam, 2016 : 112 blz. Prijs 14.99 €. ISBN 9789024573103. NUR 223.

Niks saais aan buiten spelen met dit boek. Boordevol staat het met dingen die je buiten kan doen, van eetbare planten zaaien (guerillagardening !) tot je eigen kampvuur bouwen of je eigen wandelstok maken.
Je vindt er ook een leuk speurspel in en een survivalquiz.

EXTRA: DELTAS-NATUURBOEKEN VOOR KIDS

De Zuidnederlandse Uitgeverij (Aartselaar) stuurde ons een catalogus waarin we enkele interessante boeken over natuur of natuurkunde vonden, wel gepubliceerd voor 2016.
De natuurboeken zijn meest vertalingen van Duitse originelen en ze gaan dus vaak over een groter gebied dan de Benelux…

STERREN KIJKEN VOOR KINDEREN

Thorsten en Susanne Dambeck. Uitg. Deltas, 2015 : 64 blz. Prijs 12,50 €. ISBN9789044743715. NUR 225.
Eigenlijk gaat dit boekje over sterren en planeten. wat de sterren betreft geeft het eerst enkele sterrebeelden die altijd zichtbaar zijn en dan enkele die je ziet in een bepaald seizoen. Achteraan vind je een sterrenkaart, maar de Leeuw en de Schorpioen in het echt terugvinden aan de sterrenhemel zal toch wel een gezoek worden…


SCHELPEN VERZAMELEN EN HERKENNEN : DE 150 MOOISTE SOORTEN VAN DE EUROPESE STRANDEN

Gert Lindner. Uitg. Deltas, 2011 : 96 blz. Prijs 12 €. ISBN 9789044728934. NUR 412.
Lindner zorgde ook voor de “grote” Tirion-Schelpengids uit 2001. In dit boekje vind je redelijk gewone schelpen van Noord-en Oostzee, Kanaal, West-Portugal en zelfs de Middellaandse Zee.

BOUW ZELF HET JUISTE NESTKASTJE

Hans-Werner Bastian. Uitg. Deltas, 2013 : 80 blz. Prijs 14,95 €. ISBN 9789044737240. NUR 467.
Redelijk grondig boekje ! Eerst wat inleiding over tuinvogels enzo. Dan info over materiaal, gereedschap, technieken. Dan de bouw van een mezenkast en kastjes voor grauwe vliegenvanger, boomkruiper, zwaluwen,uilen. En ook van een vleermuizenkast. Allemaal wel niet supersimpel, er komt wat bij kijken. Verder nog info over standplaatskeuze, bevestigingswijze, onderhoud, schoonmaak, controle. En tenslotte nog uitleg over voederhuisjes en wintervoedering.

AAN DE SLAG MET DE MICROSCOOP

Annerose Bommer. Uitg. Deltas, 2010 : 47 blz. Prijs 12,95 €. ISBN 9789044731163. NUR 223.
Uitleg over het werken met een microscoop en wat je daarvoor nodig hebt, hoe je “preparaten” maakt, hoe je er al serieus onderzoek mee kan doen.

 

NIEUWE BOEKEN 2016 VOOR 12+

TIPS VOOR BOEKEN ALS GESCHENK !

POCKET INSECTENBOEK

Gerard Janssen/Maartje van den Noort. Uitg.Snor, Utrecht, 2016 : 112 blz. Prijs 15 €. ISBN 9789463140171. NUR 410.

P.35 : “De libelle schiet over donkere wolken, Weerspiegeld in het water.” Libellen e.a. insecten duiken vaak op in traditionele Japanse haiku’s. Oude Japanse haiku-dichters hielden van insecten : detail en observatie zijn kenmerkend voor de haiku… Een boekje dat doet stilzijn bij de mooie illustraties, insectenweetjes, haiku’s enz. Veel plaats voor waarnemingen, herinneringen, tekeningen…

OP ‘T DUIN : 100 DUINGEDICHTEN EN 100 DUINGEZICHTEN

Red.Nicolaas Matsier, Helmi Goudswaard en Boudewijn Bakker. Uitg.Thoth, Bussum, tweede druk 2016 : 263 blz. Prijs 19,90 €. ISBN 97890686661.

Een mooi boek. Aansprekende gedichten en gezichten over een uniek en eeuwenoud landschap dat zovelen door de tijden heen inspireerde. De rubrieken heten o.m. De wijde blik en Weer en wind, maar ook Aantasting. Over de Vlaamse duinen : gedichten/liederen van Claus, Brel/van Altena, de “gezichten” (Constant Permeke) zijn betekenisvol van oudere datum.

(00) ALGEMEEN

DE KUNST VAN HET OBSERVEREN : SCHERPER DENKEN DOOR AANDACHTIG KIJKEN

Amy E.Herman. Oorspr.titel The Art of Perception. Uitg. Atlas Contact, Amsterdam/Antwerpen, 2016 : 336 blz. Prijs 28€. ISBN 9789045028309.

Herman is advocate en kunsthistorica. Ze geeft al m.d. 10 jaar les in de kunst van het observeren. Uitgaand van kunst kijken leert ze ons observeringsvermogen te verbeteren, nauwkeuriger waar te nemen en daar effectiever over te communiceren. En daarnaast ook gedachten beter te ordenen, op een andere manier kritisch en strategisch te denken, betere besluiten te nemen en empatischer te zijn. O.m. geneeskundestudenten deden er hun voordeel mee, maar ook wij kunnen er zelfs na bijna 50 jaar natuurobserveren nog heel veel van leren.

(01) NATUUR

(01.00) STRIJD VOOR DE NATUUR

THE ILLEGAL WILDLIFE TRADE : INSIDE THE WORLD OF POACHERS, SMUGGLERS AND TRADERS

Daan P. van Uhm. Uitg. Springer, New York, 2016 : 328 blz. Prijs 119 USD. ISBN 9783319421292.

Met Natuur 2000 volgen we al vele jaren het werk van de CITES (ofte Wahington Convention) en van TRAFFIC, het wildlife trade monitoring centre, i.v.m. de illegale handel in bedreigde dieren en planten.
Lange tijd waren het vooral biologen die zich om die handel bekommerden. Maar er is steeds meer geld mee gemoeid. VN-schattingen hebben het over 10-25 miljard dollar, terwijl slechts 10% ontdekt wordt. Na drugs en wapens is het de grootste vorm van illegale handel. Het wordt dus ook voer voor criminologen. Van Uhm is er een, voor zijn promotieonderzoek probeerde hij deze handel in kaart te brengen, want veel bruikbare rapporten bestaan er nog niet. Hij wijst er op dat een en ander danig vergemakkelijkt wordt door de globalisatie. Onderontwikkelde landen met een nog redelijke biodiversiteit maar met behoorlijk wat corruptie zijn een geknipt werkterrein voor de georganiseerde misdaad. In het boek komen 3 case studies aan bod, over 3 netwerken die hoog in de statistieken staan en die de soorten in kwestie ernstig bedreigen : de trafiek van kaviaar via Dagestan naar Hamburg en de Europese restaurants, de trafiek van berberaapjes uit het Marokkaanse Atlasgebergte over de Middellandse Zee naar mensen die ze voor hun vermaak willen, de trafiek van hoorns van neushoorns en saiga-antilopen, tijgerbotten en schubdierschubben als medicijn voor Chinese en Europese Chinezen. Alle handel verloopt relatief ongehinderd door de corruptie van ambtenaren en semi-staatsinstellingen die er aan meedoen. Boven- en onderwereld zijn in de betrokken landen verknoopt, de straffen zijn heel laag. Een strijdvraag blijft ook, net zoals bvb voor softdrugs, of je moet criminaliseren of legaliseren?

WILDE APEN : NATUURBESCHERMING IN NEDERLAND

Frank Berendse. Uitg.KNNV Uitgeverij, Zeist, 2016 : 95 blz. Prijs 9,95 €. ISBN 9789050115957. NUR 130.

(Zie ook rubriek Wereld : Nederland)

Een actueel boekje over de geschiedenis van de natuurbescherming, over de problemen die zich vandaag stellen en over hun oplossing.

Hoogleraar Natuurbeheer en Plantenecologie Berendse is een bekend voorvechter van wetenschappelijk gefundeerd natuurbeheer. Zijn boek Natuur in Nederland (2011) is een standaardwerk. In dit boekje geeft ie een visie op de natuurbescherming in Nederland waar we in Vlaanderen ook veel mee kunnen doen, als er in dit land iets gebeurt voor de natuur is het trouwens meestal afgekeken van Nederland. Hij begint met eer te bewijzen aan de ten onrechte verguisde James Lovelock (Gaia, 1979) : de levende natuur reguleert wel degelijk de eigenschappen van de atmosfeer. Ook in Nederland is de bekommernis om de natuur vrij laat ontwaakt, Berendse haalt Frederik van Eeden aan, het tijdschrift Album der Natuur en de andere bekende pioniers, zoals Thijsse. De groene golf die daarna door de samenleving trok botste in 2010 helaas op het VVD-CDA-kabinet Rutte 1 met de sinistere Bleker als staatssecretaris voor landbouw en natuur en zijn 70%-bezuiniging op natuurbehoud. Ondertussen blijft de natuur maar in beweging, profiterend van beschermingsmaatregelen maar ook harde klappen incasserend : die laatste werden vooral uitgedeeld door het soort landbouw dat we tegenwoordig zien bedreven worden door boeren die eigenlijk geen echte boeren meer zijn. Vandaag is er ook geen kwart meer over van de natuur die er aan het begin van de 20ste eeuw was. En oppervlakte is nu juist de belangrijkste factor die bepaalt hoeveel planten- en dierensoorten in een gebied kunnen overleven (cfr.Philip Darlington). Terwijl de bevolking spectaculair toenam en een stortvloed van wandelaars, hondenliefhebbers en mountainbikers over die laatste restanten natuur spoelt. Hoe kunnen we die restanten nog een toekomst geven ? De prof heeft het duidelijk niet met marginaal gepruts zoals het uitzetten van Heck-runderen of de dure ecoducten. Er moet gestreden worden om de grond, om de hectares, en om de effecten van ammoniak, grondwaterstandsverlaging en bestrijdingsmiddelen te beperken. Evengoed om een goede natuurbeschermingswetgeving als graadmeter voor de bereidheid om iets voor de natuur te doen. En tegelijk moet er iets gedaan worden aan de desastreuze effecten van onverantwoorde veeteelt en akkerbouw op het “buitengebied”, mede omwille van de gezondheid van de mensen. Wat houdt de gemeenschap bvb over aan de massale export van varkensvlees ? De maatschappelijke kosten door o.m. de belasting van natuur en milieu zijn een veelvoud van de toegevoegde waarde, alleen de varkensboer wordt er stinkendrijk van… Hier komen onze deels luie, deels belobbyde politiekers in the picture. Wanneer wordt er (zowel in Nederland als in Vlaanderen) een echte visie op de toekomst van het platteland ontwikkeld, met ruimte voor schone landbouw, maar ook voor recreatie en natuur, waar de lucht schoon is en het water in de sloten helder, waar veldleeuwerik en nachtegaal weer zingen ?

DE HALVE AARDE : HET GEVECHT OM LEVEN VAN ONZE PLANEET

Edward O. Wilson. Oorspr.titel Half Earth : Our Planet’s Fight for Life. Uitg. Amsterdam University Press (AUP), 2016 : 235 blz. Prijs 19,95 €. ISBN 9789462981973.

Biodiversiteits-topbioloog en Harvard-prof Wilson (1929) wordt ’s werelds grootste natuurkenner genoemd.
In dit boek stelt hij een reddingsplan voor de bedreigde biosfeer voor, gebaseerd op een uitbreiding van
de natuurreservaten tot de helft van de oppervlakte van de aarde ! Wilson heeft weinig op met de zgn. natuur-managers en hun “maakbare” natuur (ook bij ons). Volgens hem kunnen we de natuur gewoonweg niet managen, dat idee komt voort uit al dan niet goedbedoelde onwetendheid van voornoemde beunhazen. Hij voert 36 belangrijke gebieden op, uitgekozen in overleg met andere vooraanstaande natuuronderzoekers, die in ieder geval dienen beschermd, m.a.w. aan hun lot overgelaten : het Amazonebekken, de Mammoetbossen in Californië, de Serengeti, Nieuw-Guinea, de evenaarsbossen van Congo, grote delen van zuidelijk Afrika, enz. Het wordt een kwestie van mensen overtuigen, dat wordt dus werk voor anderen dan onze huidige ondermaatse “wereldpolitiekers”…

IN DE PUTTEN : NATUURDAGBOEK UIT EEN CONFLICTLANDSCHAP

Dirk Draulans. Uitg.Polis, Antwerpen, 2016 : 519 blz. Prijs 22,50 €. ISBN 9789463100045. NUR 410.

“Het relaas van een leven in een conflictzone : de Scheldepolders bij het uitdijende Antwerpse havengebied. Een boek waarin onze dubbelzinnige houding tegenover de natuur haarscherp wordt ontleed”

(Bespreking volgt)

(01.01) NATUUR ALGEMEEN

HET ONTSTAAN VAN SOORTEN

Charles Darwin. Oorspr.titel The Origin of Species by Means of Natural Selection Or the Preservation of Favoured Races in the Struggle for Life (1859). Uitg. Olympus/Atlas Contact. Negende druk 2016 : 543 blz. Prijs 17,50 €. ISBN 9789046705470. NUR 302/820.

Een moderne vertaling van de laatste bij leven van de auteur verschenen druk uit 1872, die bekendstaat als de definitieve editie.

WAAROM ZIJN ER ZOVEEL SOORTEN ? EN ANDERE ECOLOGISCHE RAADSELS

Menno Schilthuizen. Uitg. Atlas Contact, Amsterdam/Antwerpen, 2016 : 304 blz. Prijs 21.99 €. ISBN 9789045031415. NUR 410.

Een geactualiseerde bewerking van de uitgave die in 2009 bij de KNNV Uitgeverij verscheen.
Dit boek duikt in complexe ecosystemen en laat op verstaanbare wijze zien hoe alles met elkaar is verbonden en hoe kwetsbaar die verbindingen zijn.

(Bespreking volgt)

DE UITVINDER VAN DE NATUUR : HET AVONTUURLIJKE LEVEN VAN ALEXANDER VON HUMBOLDT

Andrea Wulf. Oorspr.titel The Invention of Nature. Uitg. Atlas Contact, Amsterdam/Antwerpen, 2016 : 572 blz. Prijs 39.99 €. ISBN 9789045031170. NUR 410/320.

“Op briljante wijze heeft Andrea Wulf de begaafde naturalist en geograaf, die ooit de bekendste man van Europa was, terug tot leven gewekt” stelt Redmond O’Hanlon.

Ieder leerboek en iedere atlas die schoolkinderen in de westerse wereld in de latere jaren 1800 in handen kregen, was gevormd door de ideeën van Humboldt. Zijn wereldbeeld, zijn visie op de natuur en op natuurbehoud kwam door een soort osmose terecht in zowat iedereens bewustzijn. De honderdste geboortedag op 14 september 1869 (hij stierf in 1859) van deze Shakespeare van de natuurwetenschappen werd overal ter wereld massaal herdacht, zowel in Duitsland en Europa als in Noord- en Zuid-Amerika, Australië, Afrika enz. kwamen tienduizenden op straat… Wulf beschrijft in dit boek Humboldt’s leven, zijn expedities, zijn onderzoek naar de vorming van het landschap op verschillende continenten en naar de effecten van menselijk ingrijpen op het klimaat (bijna 200 jaar geleden !). Ook zijn relaties met denkers als Goethe en Jefferson en zijn invloed op grootheden van diverse signatuur zoals Darwin, Bolivar, Wordsworth en Thoreau. Door toenemend specialisme in de wetenschappen en door anti-Duits sentiment na WO1 geraakte von Humboldt daarna uit het collectieve geheugen. Ten onrechte. Een holistisch humboldtiaans perspectief “op de menselijke baldadigheid die de natuurlijke orde verstoort” is juist nu nodig.

(Zie ook artikel vooraan in deze Nieuwsbrief)

HET GETIJ : WIJSHEID EN WETENSCHAP VAN EB EN VLOED

Hugh Aldersey-Williams. Oorspr.titel Tide. Uitg.De Bezige Bij, Amsterdam/Antwerpen, 2016 : 414 blz.
Prijs 29.99 €. ISBN 9789023435778. NUR 323.

(Bespreking volgt)

(01.02) NATUUR IN DE WERELD :

HET HOGE NOORDEN : EEN ENCYCLOPEDIE VAN DE ARCTIS

Louis Beyens. Uitg. Atlas Contact, Amsterdam/Antwerpen, 2016 : 464 blz. Prijs 29,99 €. ISBN 978 90 450 2427 1. NUR 900.

Beyens is emeritus prof biologie aan de Universiteit Antwerpen. Hij doet al meer dan 35 jaar onderzoek aan de Noordpool; de laatste 20 jaar reist hij ook als gids-voordrachtgever met zgn. expeditiecruises in beide poolgebieden. De deelnemers aan die cruises komen keer op keer met dezelfde vragen af, in dit boek wou hij achtergrondinfo geven die nodig is om dergelijke vragen te beantwoorden. Het werd een eigentijdse mini-encyclopedie met trefwoorden : een waardevolle hulp om het diverse en fascinerende poolgebied (onbekend bij de bewoners van de gematigde breedtegraden, terwijl dat poolgebied zich ooit tot bij ons uitstrekte) te ontdekken en te begrijpen.

DE OMWEG NAAR PAASEILAND

Gerrit Jan Zwier. Uitg. Atlas Contact, Amsterdam/Antwerpen, 2016 : 192 blz. Prijs 19,99 €. ISBN 978 90 450 3086 9. NUR 434/410.

Antropoloog en geograaf Zwier daalt af naar het Chileense deel van Patagonië (o.m. het Nationaal Park Torres del Paine, 2400 km²), om dan per vliegtuig de overtocht te wagen naar het legendarische Paaseiland.

(01.03) PALEONTOLOGIE

KIJK WAAR JE LOOPT ! OVER STADSPALEONTOLOGIE.

Jelle Reumer. Uitg.Historische Uitgeverij, Groningen, 2016 : 176 blz. Prijs 24,50 €. ISBN 9789065544469. NUR 922.

Reumer is prof vertebratenpaleontologie aan de unief van Utrecht. Hij is ook bekend van een dierencolumn in het Nederlandse dagblad Trouw. Hij werkt momenteel aan een groot werk over de Nederlandse fossielen, dit boekje is een soort voorstudie. Het vraagt de aandacht voor wat zich voor onze neus, op straat, in plaveisel, muren en gebouwen aan schitterende straatfossielen laat waarnemen (Denk bvb aan de onderste laag stenen van de muren van het Antwerpse stadhuis).

(01.04) PLANTEN, BOMEN

HET VERBORGEN LEVEN VAN BOMEN

Peter Wohlleben. Oorspr.titel Das geheime Leben der Bäume. Uitg. Lev/A.W. Bruna Uitgevers, Amsterdam, 2016 : 222 blz. Prijs 19,99 €. ISBN 9789400507326. NUR 410.

Het best verkochte non-fictieboek in Duitsland van 2015. Een boswachter vertelt fascinerende verhalen over onverwachte en bijzondere vaardigheden van bomen : bomen communiceren met elkaar, bomen zorgen liefdevol voor hun nageslacht en voor oude/zieke buren – bomen met emoties, gevoelens en een geheugen…

(Bespreking volgt)

(01.05) DIEREN

(01.05.01) DIERSPOREN

DIERSPORENGIDS

Martin Lausser. Oorspr.titel Tierspuren. Uitg.Kosmos, Utrecht/Antwerpen, 2016 : 256 blz. Prijs 16,99 €. ISBN 9789021561424. NUR 430.

(Bespreking volgt)

(01.05.02) INSECTEN

LIBELLEN VAN EUROPA : VELDGIDS MET ALLE LIBELLEN TUSSEN NOORDPOOL EN SAHARA

Klaas-Douwe B. Dijkstra. Oorspr.titel Field Guide to the Dragonflies of Britain and Europe. Uitg. Kosmos Uitgevers, Utrecht/Antwerpen, tweede Nederlandse druk 2016 : 320 blz. Prijs 29,99 €. ISBN 9789021563480. NUR 432.

Met regen en wind is het niet de moeite op zoek te gaan naar libellen, de meeste soorten zijn uitsluitend in de zon actief. Zo staat het in de inleiding en zo is het ook natuurlijk. Aan inleiding geen gebrek in deze meest recente goede Nederlandstalige libellengids : van een voorwoord door monument Kiauta van de Internationale Odonatologische Stichting (S.I.O.) tot info over locaties in 40 landen (voor Belux door Geert de Knijf). De ca.250 blz soortteksten zijn opgedeeld in Determinatie – waaronder de kopjes Algemeen, Veldkenmerken, Handkenmerken,Variatie en Gedrag – en Voorkomen – waaronder Verspreiding en Status, Habitat en Vliegtijd en met desgevallend een speciale statusaanduiding m.b.t. NL en BE. De verspreidingskaartjes geven volgens Dijkstra de meest recente info. Het initiatief voor dit boek kwam van Richard Lewington, die alle libellen van Europa wilde tekenen, een megaklus. Voor de teksten benaderde British Wildlife Publishing K-D Dijkstra, die op zijn beurt een internationaal expertengezelschap mobiliseerde. Wat de grote illustraties betreft zijn de waterjuffers 1,8 x de ware grootte,, de echte libellen 1,4 x. Er is ook nog eens de nodige aandacht besteed aan de Nederlandse namen.

Dijkstra is onderzoeker aan de unief van Stellenbosch, waar hij nagaat hoe libellen als indicator kunnen dienen voor de zoetwaterkwaliteit en de biodiversiteit in Afrika.

(Zie ook rubriek Boekbesprekingen in Nieuwsbrief 2014. Deze derde druk verschilt zo te zien in niets van de tweede, de prijs is ook gelijk gebleven)

(01.05.03) VISSEN

SCHOL IN DE NOORDZEE : EEN BIOGRAFIE VAN DE PLATVIS EN DE NEDERLANDSE VISSERIJ

Roelke Posthumus & Adriaan Rijnsdorp. Uitg. Atlas Contact, Amsterdam/Antwerpen, 2016 : 272 blz. Prijs 21.99 €. ISBN 9789045031231. NUR 434/410.

Door een evolutiebioloog en een visserijbioloog/professor duurzaam visserijbeheer. Over de levensloop van de schol, over de visserij en over maatregelen nodig om verdwijning uit de Noordzee te voorkomen. Over de vraag of duurzame bevissing nog mogelijk is.

HAAIENKOORTS : DE KUNST VAN HET VANGEN VAN EEN GROTE HAAI IN EEN RUBBERBOOTJE OP DE NOORSE ZEE

Morten A. Stroksnes, Winnaar van de Noorse Bragepris en de Kritikerpris. Oorspr.titel Havboka. Uitg.Atlas Contact, Amsterdam/Antwerpen, 2016 : 287 blz. Prijs 24.99 €. ISBN 9789045033013. NUR 302.

Tronstilla : de zon over een zeldzaam spiegelgladde zee. Vlak onder de schrijver en een vriend kunstenaar leven koolvis, pollak, kabeljauw en schelvis. Daaronder wordt het licht geabsorbeerd tot een vage schemering. Op 500m is het al pikdonker, er is geen fotosynthese meer mogelijk. Daar en dieper leeft de Groenlandse haai, 8 meter lang en 400 jaar oud, m.d. 1 ton giftig vlees, halfblind van de parasieten op zijn ogen. Stroksnes, een gevierde journalist, en Aasjord willen er een glimp van opvangen en gaan in een zodiac de oceaan op. Ze verzamelen daar stof voor een boek over de wereld onder het zoute wateroppervlak, over de zeediepten en over hoe weinig we ervan weten. Wereld die ook niet vrij is van bedreiging : aan het uiteinde van de Lofoten ligt het bvb grootste Lophelia-diepzeerif ter wereld met reuzenzeebomen van 5 m – alles wordt hier verwoest door de sleepbalken van de trawlers…

(Zie ook bericht over de Groenlandse Haai in de rubriek NATUUR van deze Nieuwsbrief 2016)

(01.05.04) VOGELS

Hieronder volgen o.m. signalementen van boeken, verschenen in de Vogelserie van Uitgeverij Atlas Contact. In deze aanbevolen serie zijn nu verschenen : De giervalk, De grutto, De huismus, De kauw, De koekoek, De rotgans, De slechtvalk, De spreeuw.

DORRESTIJNS VOLKOMEN VOGELGIDS

Hans Dorrestijn. Uitg. Nijgh & Van Ditmar, Amsterdam, 2016 : 573 blz. Prijs 3′,99 €. ISBN 9789038802428? NUR 301.

Een ongewone vogelgids door een ongewone ornitholoog. Dorrestijn is op de eerste plaats cabaretier en literatuurschrijver, maar hij heeft zich tussen zijn 60ste en momenteel 76ste levensjaar ontpopt tot Nederlands bekendste vogelaar. Hij schreef voordien al een Vogelgids (60.000 exx. verkocht), een Natuurgids en het boek Dudeljo !, gewijd aan o.m. de wielewaal. Dit boek start met 10 voorwoorden en dan volgt een body van een 165 lezenswaardige, leuke en leerrijke vogelverhalen en -verhaaltjes, alfabetisch geordend van aalscholver tot zwartkop. De stof voor die verhalen leverden o.m. vogelexcursies naar Italië, Hongarije en Georgië op. Btw, Dorrestijn vertelt zelf dat ie thuis 4 vogelgidsen op een plankje heeft staan : Wat vliegt daar van Van Dobben (gekocht uit ouderwetse zuinigheid), Elseviers gids van de Europese vogels van Heinzel, Vogelgids van Europa van Lars Jonsson en de ANWB Vogelgids van Europa van Lars Svensson. Hij vindt de Lars maar nix en de Svensson nummer één. En een vogelgids schrijven noemt hij een helse karwei.

MIJN ROOFVOGELS

Rob Bijlsma. Uitg. Atlas Contact, Amsterdam/Antwerpen. Tiende druk 2016 : 415 blz. Prijs 17,50 €. ISBN 9789046705469. NUR 435.

(Bespreking volgt)

DE KOEKOEK : VALS SPEL IN DE NATUUR

Nick Davies. Oorspr.titel Cuckoo, Cheating by Nature. Uitg. Atlas Contact, Amsterdam/Antwerpen, 2016 : 288 blz. Prijs 24,99 €. ISBN 9789045030074. NUR 435.

Richard Dawkins noemt dit werk van een Cambridgeprof gedragsecologie een standaardwerk. Davies zorgde voor de basisinfo voor de BBC-serie Cuckoo! (Mike Birkhead), zijn grote koekoekkennis deelt hij ook in dit boek. “De koekoek” geeft nieuwe inzichten in de leefwereld van de vogel en in de wijze waarop zijn ‘bedrog’ gedijt en evolueert : de bedrogen vogels leren de spelletjes beter doorzien, waardoor hij op zijn beurt weer op zoek gaat naar nieuwe listen.

DE SPREEUW

Koos Dijksterhuis. Uitg.Atlas Contact, Amsterdam/Antwerpen, 2016 : 159 blz. Prijs 19,99 €. ISBN 9789045029108. NUR 435.

Een spreeuwennest in een holle den maakte van de auteur een CJN’er, vogelaar, bioloog en natuurjournalist (o.m. Trouw) met een vakantiehuisje op Schier. Veel info over spreeuwen in dit boekje, via persoonlijke verhalen : uiteraard onder meer over het imiteren van de geluiden van andere vogels over het zwermen en trekken. Ook deze boerenlandvogel verdwijnt uit het vergiftigde en platggewalste landschap. Dijksterhuis doet een oproep tot de boeren e.a. : geen landbouwvergiften meer gebruiken, de graslanden met een ander mest- en maaibeheer terug geschikt maken voor larvenetende vogels, holle bomen laten staan, dakpannen niet dichtplamuren, enz; geef de spreeuwen de kans om terug te keren. Zal er geluisterd worden ?

DE HUISMUS

Kees Heij en Jacques Vos. Uitg. Atlas Contact, Amsterdam/Antwerpen, 2016 : 159 blz. Prijs 19,99 €. ISBN 9789045O30234. NUR 435.

Van meest algemene vogel tot bedreigde soort. Wat is er aan de hand met de huismus ? De auteurs (oud-NJN’ers) zijn huismus-experts die hun interesse al vroeg opdeden, Heij publiceerde promoveerde er op in 1985. Ze geven in dit kleine boekje echt een hoop wetenswaardige info over de huismus. Ze gaan natuurlijk ook in op de achteruitgang, om te beginnen bij de tegenwoordig zo goed als musloze steden. Vroeger werd er door anderen al gewezen op het belang van overlevingskansen en voldoende jaarlijkse aanwas : er moet genoeg nestgelegenheid, voedsel en veiligheid zijn. Op die punten loopt het mis, tot op het platteland toe (de maïslandbouw, de katten, de eksters en kauwen…). Het vraagt een brede aanpak, met in de steden een meer gericht groenbeleid; er kan ook aan de weg getimmerd worden met nestpannen (in groepjes) enz.

DE GOUDVINK

Achilles Cools. Uitg. Atlas Contact, Amsterdam/Antwerpen, 2016 : 192 blz. Prijs 19,99 €. ISBN 9789045032399. NUR 435.

Cools is tekenaar, schilder, beeldhouwer en schrijver. Eerder verscheen van hem in deze vogelserie De Kauw (een herziene editie van Kauwen in de Spiegel. Hij is vermaard om zijn nauwkeurige natuurobservatie. Aan dit boek ging dagelijkse observeren van goudvinken vooraf, die hij in zijn tuin deed broeden. Hij vermeldt ook 3,5 blz bibliografie.

NACHTVOGEL : EEN ZOEKTOCHT NAAR DE ZELDZAAMSTE VOGELSOORT TER WERELD

Vernon Head. Oorspr.titel The Search for the Rarest Bird in the World. Uitg. Atlas Contact, Amsterdam/Antwerpen, 2016 : 204 blz. Prijs 21,99 €. ISBN 9789045029429. NUR 435.

In 1990 doet een team van de Cambridge University een expeditie in het Nechisar N.P., Ethiopië. Ze verzamelen er o.m. een vogelvleugel, die pas jaren later bestudeerd geraakt : een nieuwe soort nachtzwaluw, de Caprimulgus solala. Tweeëntwintig jaar later ondernemen Head & Co een nieuwe expeditie naar Nechisar om de vogel te vinden.


HET NIEUWE VOGELS KIJKEN : TWEEHONDERD EN MEER ZELDZAME VOGELSOORTEN IN DE LAGE LANDEN

Kester Freriks. Uitg. Athenaeum-Polak&Van Gennep, Amsterdam, 2016 : 215 + LXXXVII blz. Prijs 24.99 €. ISBN 9789025304577. NUR 320,435.

Met de hedendaagse technieken is het wonder van de vogeltrek steeds beter te traceren. Over het nieuwe vogels kijken gaat dit boek, een gids voor moderne vogelaars voor 200 exotische dwaalgasten. Geïllustreerd met oude vogelprenten uit de Artis Bibliotheek van de Universiteit van Amsterdam.

(01.06) NATUURRAMPEN

DE VESUVIUS IN VLAMMEN

Plinius. Vertaald & toegelicht door Vincent Hunink. Uitg. Athenaeum-Polak & Van Gennep, Amsterdam, 2016 : 93 blz. Prijs 10 €. ISBN 9789025302283. NUR 680.

Tussen eind augustus en eind november 79 barstte de Vesuvius bij Napels uit, via een opeenvolging van apocalyptische gebeurtenissen : de eruptie, een regen van rotsblokken en puin, enorme onweersbuien, opzuigende winden, een adembenemende lucht en een brandende lawine met temperaturen tot 600°C die tegen 100 km/u naar beneden gleed. Een hoeveelheid mechanische en thermische energie kwam vrij die gelijkstond aan 50.000 atoombommen van Hiroshima. Het betekende het einde voor Pompeii en Herculaneum. Romeins Senator Gaius Plinius Secundus (62-113) was ooggetuige. Hij schreef er 2 prachtige, lange en gedetailleerde brieven over op verzoek van historicus Publius Cornelius Tacitus, de grote Tacitus : “Qua vorm en gestalte leek de wolk op een pijnboom, een heel lange stam die omhoog rees en die zich daar verdeelde in allerlei takken…”

P.S. Dezelfde uitgeverij publiceerde in mei 2016 het boek “De drie laatste dagen van Pompei” door paleontoloog Albert Angela

(02) LEEFMILIEU

HET EINDE VAN DE WERELD. EEN GESCHIEDENIS

Steven Stroeykens. Uitg.Polis, Borgerhout, 2016 : 360 blz. Prijs 24,95 €. ISBN 9789463100854.

Een geschiedenis over rampen en angsten, over een einde dat nooit zo nabij was als nu.
Het is wel ironisch dat deze tijden zoveel aandacht uitgaat naar een eerste wereldoorlog van 100 jaar geleden, terwijl een veel catastrofalere kernoorlog veel dichterbij is. Het beste boek dat de WO1-gekte opleverde is wel The Sleepwalkers van Christopher Clark. Volgens een analoog scenario als dit van de lente van 1914, beschreven in dat boek, kan er ook voor ons vlugger dan gedacht een doemdag aanbreken.
Onze politiekers zijn bvb al even onbekwaam als die van destijds. Wetenschapsjournalist Stroeykens schreef er zijn boek over, ook over een 30-tal andere wetenschappelijk acceptabele doemscenario’s voor een aanstaande apocalyps.
Een komende kernoorlog neemt hij het serieust. Eén salvo van een Russische atoomduikboot geeft direct 6 miljoen (!) doden in de VSA en miljoenen meer de volgende maanden. Eén Satanraket kan een land als Frankrijk met de grond gelijk maken, doe er ons land maar bij. Daarnaast worden ook andere niet onwaarschijnlijke rampen onder ogen genomen die onze samenleving kunnen doen imploderen : de klimaatopwarming, bioterroristische of soortgelijke aanvallen, inslaande planetoïden, de vulkaanwand op de Canarische Eilanden die in zee gaat storten (cfr. het bericht in een vorige Nieuwsbrief)…
Wee de kinderen die nu nog geboren worden.

SHARE : KANSEN EN UITDAGINGEN VAN DE DEELECONOMIE

Pieter van de Glind & Harmen van Spring. Uitg. Business Contact, Amsterdam/antwerpen, 2016 : 223 blz. Prijs 24.99 €. ISBN 9789047007746. NUR 801,740.

De tijd dat de grote merken het gedrag van consumenten dicteerden is passé. De deeleconomie is in opmars. Geholpen door de moderne technologie voorzien mensen op een nieuwe manier in wat ze nodig hebben : een overnachting zonder hotel, een auto zonder verhuurbedrijf, een studie zonder unief, gereedschap zonder bouwmarkt, energie zonder nutsbedrijf, een lening zonder bank. Dit boek (de auteurs zijn de co-founders van shareNL) probeert de deeleconomie per markt in kaart te brengen. Het laat ook zien welke kansen er zijn voor opkomende en gevestigde organisaties en hoe hier de toekomst vorm krijgt.

WAAROM COLA DUURDER IS DAN MELK : EEN FILOSOOF OVER ECONOMISCHE ZAKEN

Bas Haring. Uitg. Nijgh & Van Ditmar, Amsterdam, 2016 : 239 blz. Prijs 17,50 €. ISBN 9789038801926. NUR 320.

Filosoof prof.dr. Haring is bekend geworden door o.m. Kaas en de evolutietheorie (2007) en Plastic panda’s (2011).
In dit boek gaat het over de economie die op ons dagelijks leven ingrijpt. Er is te veel onwetendheid, het is zaak daar iets meer van te verstaan. Haring zocht antwoorden op de belangrijkste vragen die mensen zich stellen, o.m. over de consumptiemaatschappij.

IN STOCK COOKING

Uitg.Karakter, Uithoorn, 2016 : 160 blz. Prijs 19.99 €. ISBN 9789045208152.NUR 440.

Dit is eigenlijk het verhaal van het derde van onze voedselproductie dat verloren gaat en van Instock, een bedrijf dat voedselverspilling op de kaart zet, opgezet door jonge Albert Heijn-supermarktmanagers die het niet meer konden aanzien : AH stelde hen een startbudget beschikbaar. In de zomer van 2014 openden ze een pop-upresto in Amsterdam, nu hebben ze een vast restaurant, een winkel en een foodtruck. De basis van alle gerechten ligt in afgekeurd AH-eten, elke ochtend rijdt een e-vrachtwagen langs de filialen. In dit boek pleiten ze voor conserveren, met de geconserveerde ingrediënten worden daarna simpele gerechten gemaakt; ieder die boodschappen doet bij een supermarkt kan ermee aan de slag. Tips om verspilling tegen te gaan ontbreken natuurlijk niet.

 

KALENDERS 2017

Direct na het jaarmidden beginnen de kalenders voor het volgend jaar op te duiken :

DE TUINSCHEURKALENDER 2017

Romke van de Kaa en Paul Geerts. Uitg. Atlas Contact. Prijs 14,99 €.
De gebruikelijke achterkantinfo : nogal wat gedichten, plant- en boomportretten.
Ze vertellen ook wanneer het tuinvlinderteldag is en wanneer je op de Perseïden moet letten, wanneer Lugnasadh valt (het Keltisch begin van de herfst : 1 augustus) en wanneer de Ramadan eindigt.