Nieuws Fort Oelegem

ZONDAG 3 JANUARI 2016 :
VLEERMUIZENTELLING 2016/1

Bij een buitentemperatuur van ca.10°C werden binnen Fort Oelegem in het totaal 1287 vleermuizen geteld, iets minder dan de 1321 van 4 januari 2015 : er zaten een kwart minder franjestaarten, te verwachten met dit warmere weer… Opvallendste resultaten waren de 139 ingekorven vleermuizen (een nieuw record tegenover de 114 van vorig jaar) en 524 watervleermuizen (ook een nieuw record). Op een rijtje : 524 watervleermuizen, 136 baardvleermuizen, 42 baard/Brandt’s/nimfvleermuizen, 386 franjestaarten, 139 ingekorven vleermuizen, 15 grootoorvleermuizen, 3 gewone dwergvleermuizen, de rest : spec.

MAANDAG 4 JANUARI 2016 :
ONAANGEKONDIGDE BOOMKAPPINGEN

Bij de noordwestelijke hoek van de fortgracht vind je de vrij unieke resten van een oude zgn.militaire brug over de Antitankgracht. De buitenoever is er begroeid met een bomenstruweel van elzen, wilgen, berken, enz. Die bomen zijn nuttig omdat ze voor windluwte zorgen boven het fortgrachtwater en dat is goed voor de vleermuizen die er tijdens hun “actieve” jaargedeelte ’s nachts op insecten komen jagen. Op 5 januari stelde adjunct-conservator Jorne vast dat er op voornoemde hoek een hele partij van die bomen geveld was, met als resultaat een groot open gat in de oeverbegroeiing. Geen enkele instantie had de Fortwerkgroep hiervan verwittigd, we moesten dus zelf gaan uitvinden wie en wat hier achter zit : het bleek de Vlaamse Milieumaatschappij (VMM) te zijn, met een werkplan om de duikers in de buurt van de Antitankgracht van begroeiing te ontdoen. We hebben daarop met de VMM-ambtenaren contact gezocht om te bekomen dat er voortaan bij werken in de buurt van het fort eerst overleg zou zijn met onze werkgroep…

WOENSDAG 13 JANUARI 2016
GESPREK MET VMM

Om 14u had de conservator op de fortbrug een gesprek met de HH.Van Craen en Mertens, VMM-sectorbeheerders voor de Antitankgracht (ATG). Namens de WGFO drukte hij zijn bezorgdheid uit over de boomkappingen bij de vm. Militaire Brug aan de N.W.-punt van de fortgracht en over de VMM-plannen met de ATG. Hr.Van Craen lichtte toe dat VMM het beheer van de ATG als onbevaarbare waterloop van 1ste categorie in 2008 overnam. Over de VMM-plannen was er recentelijk een algemene vergadering met alle betrokken ambtenarendiensten (ANB, Onroerend Erfgoed). Niemand had hem daar geïnformeerd over de eigendomssituatie m.b.t. Fort Oelegem noch over het luwteverzekerend belang van het “bomengordijn” op de oevers van de fortgracht en van de ATG voor de migratie en het nachtelijk foerageren van de vleermuizen. Hij nam daar ter gelegenheid van ons gesprek acte van en hij betuigde zijn spijt over het gebrek aan overleg i.v.m. de gebeurde boomkappingen. Hij ging terdege rekening houden met onze desiderata en hij verzekerde dat er in de toekomst beter contact zal zijn met de WGFO wanneer het fort of de aanpalende segmenten van de ATG nog in the picture zouden komen.

DINSDAG 16 FEBRUARI 2016  :
VERGADERING VRIESELHOF

WGFO was vertegenwoordigd door Jorne  en Glenn. Over aanpassing huishoudelijk reglement, alarm,  werken op het domein in 2016 (shift parkings etc).

MAANDAG 22 FEBRUARI 2016 :
VERGADERING REGIONAAL LANDSCHAP DE VOORKEMPEN

WGFO was vertegenwoordigd door Jorne en Glenn. Overlopen van talrijke projecten van RLVK (w.o. Schans Schilde), saaie uitleg over het (gigantische) budget, enz.

ZONDAG 28 FEBRUARI 2016 :
VLEERMUIZENTELLING 2016/2

In het totaal 1069 vleermuizen, waarvan 363 watervleermuizen, 101 baardvleermuizen, 27 baard/Brandt’s/nimfvleermuizen, 374 franjestaarten, 143 ingekorven vleermuizen, 14 gewone grootoorvleermuizen, 12 gewone dwergvleermuizen. De rest : spec. Nauwelijks veranderingen voor de baard/Brandt’s vleermuizen en de ingekorven vleermuizen, idem voor de franjestaarten (maar die verhuisden van de watergangen naar de voorgelegen lokalen : blijkbaar hangen ze daar graag in clustertjes); de watervleermuizen (160 dieren minder) hadden de watergangen ook massaal verlaten.

ZATERDAG 19 MAART 2016 :
VERGADERING WERKGROEPSBESTUUR 2016/1

Planning van de activiteiten tijdens het komende, 32ste bezoeksseizoen en van de jaarlijkse onderhoudswerkzaamheden.
De statuten van de feitelijke vereniging WGFO zijn aan herziening/aanvulling toe, idem voor de omschrijving/ toewijzing van de bestuursfuncties.

DINSDAG 5 APRIL 2016 :
NAZICHT NATUURPAD

Marjolein Tijskens zag de teksten van Hans Van Hees (voor de leerkrachten en de leerlingen) nog eens na. Met haar doorliepen we het pad rond de fortgebouwen, van de brandnetels op het noordelijk binnenplein via de korstmossen en de hondsdraf op het dak, de zwarte elzen, de gevallen zomereik, de berkenzwammen, de bramen, het grachtwater, de pseudo-acacia’s en hun jaarringen, de grove dennen, tot de mannetjesvarens en het vleermuizenverhaal. Er waren weer een aantal haltepaaltjes verdwenen…

WOENSDAG 6 APRIL 2016 :
NIEUWE KAPPINGEN ATG

Co-conservator Jorne constateerde serieuze nieuwe kappingen op de hoek van de Goorstraat en de Knodbaan, bij het bruggetje over de Antitankgracht. Hij informeerde bij diverse instanties (Gemeente, ANB) maar dat leverde geen info op, waarschijnlijk nog altijd werk van de VMM.

ZONDAG 24 APRIL 2016 :
32STE OPENDEURDAG

Extreem miezerig en koud aprilsegrillenweer, met veel regen, hagelbuien enz.
Niettemin 448 bezoekers. Intensieve hulp bij organisatie en gidsing van Jorne, Glenn, Kevin, Jos; bij voorbereiding op zaterdag ook van Tim & Co.

DONDERDAG 28 APRIL :
SPECIAAL BEZOEK

Co-conservator Jorne ontvangt vandaag bezoek van afgevaardigden van de monumentenzorgfederatie Herita en van de Monumentenwacht (dit laatste met het oog op het provinciale fortenevenement van 15/5).

PINKSTERZONDAG 15 MEI :
HEROVER DE FORTEN – PROVINCIALE FORTENFIETSDAG

Na dagen zomerweer nu weinig interessant koud en regenachtig fietsweer, toch meer dan 250 serieus geïnteresseerde bezoekers (tot uit Nederland toe). Plus een 100-tal kinderen voor het professioneel begeleide abseilavontuur met de Monumentenwachters, die een infostand hadden bij het begin van de oprit. Voorbereiding op zaterdag door Jorne en Glenn, hulp op zondag van dezelfden en Jos : tussen 10 en 18 u begeleidden we doorlopend korte bezoeken van 15 minuten, om 14 u was er een “grote” rondleiding van 1,5 uur. We kregen ook aanmoedigend bezoek van het hoofd van de Provinciale Erfgoeddienst Joke Bungeneers, die ons 2 toffe roll-off infopanelen schonk : een perfecte aanvulling van de foto-canvassen !

WEEKEND 28-29 MEI :
PROVINCIAAL NATUURFEEST IN DOMEIN VRIESELHOF, OELEGEM

De provinciale organisatoren en wijzelf troffen het opnieuw niet met het weer. Onze bijdrage bestond uit een goed bijgewoonde fort-vleermuizeninfoavond op 28 mei met een 60-tal deelnemers, tegen het einde van de rondleiding was het overvloedig regen, donder en bliksem en geen vleermuizen. Op 29 mei stelden we ons lokaal in het kasteel open voor bezichtiging van o.m. de fortmaquette. ’s Namiddags waren er fortrondleidingen met vleermuizeninfo, goed voor opnieuw een 60 deelnemers. Leuk was dat we een aantal oudleden mochten tegenkomen die vroeger ook met het fort en de vleermuizen te maken hadden. Intensieve hulp bij de voorbereiding en de uitvoering van Jorne, Glenn en Kevin.

ZONDAG 29 MEI :
VERGADERING WERKGROEPSBESTUUR 2016/2

In de Remise van het Vrieselhofkasteel na het Natuurfeest. Evaluatie voorjaar en planning rest bezoeksseizoen,
evaluatie vleermuizenpresentatie. Over de communicatie(dropbox). Over de hangende kwesties : gidsje, vleermuizenkasten.

DINSDAG 31 MEI :
KARPERSTERFTE

Glenn en Jorne signaleren dode karpers in de fortgracht. Doodsoorzaak onbekend . In het voorjaar is de weerstand van karpers in ons klimaat op zijn laagst. Men spreekt dan vlug van SVC (Spring Viraemia of Carp), een dodelijke virusziekte…

ZATERDAG 25 JUNI :
ROEFELDAG, VLEERMUIZEN-INFOAVOND

Een drukke dag, op de eerste plaats voor Jorne en Glenn. Eerst 3 Roefel-rondleidingen voor telkens een 20 kids uit Ranst. Daarna om 21 u de eerste vleermuizen-infoavond van 2016. Het hardnekkige regenweer had blijkbaar velen afgeschrikt, de opkomst was eerder beperkt (20-tal bezoekers). Kevin en Jorne zorgden voor de briefing, Jorne deed de rondleiding. Tegen 23 u stopte de regen gelukkig en kwamen er wat vleren voor de bat detectors, opmerkelijk veel de brug overbogende dwergvleermuizen.

ZATERDAG 25 JUNI :
DE KERKUIL TERUG !

Bij de voorbereiding van de vleeravond viel ons op dat er in het oude “kerkuilenlokaal” verse braakballen en kleine, halfwit/halfrosse kerkuilveertjes op de vloer lagen. De kerkuil is dus in het fort terug van weggeweest…
Spijtig genoeg vond Glenn ook een dode witte kwik in de brugkelder, het beestje moet de weg naar buiten niet teruggevonden hebben ?

VRIJDAG 1 JULI :
OP ZOEK NAAR MUURSCHILDERINGEN EN GRAFFITI

Joachim Piens van het (Antwerps) provinciaal project Fortengordels startte een zoektocht naar overgebleven historische muurschilderingen en graffiti in de forten. We wezen hem op de door de WGFO geredde Duitse opschriften in o.m. de Poterne, op de Amerikaanse graffiti in de Commandokamer (1945), op de Duitse graffiti aan de voet van de vm. Beobachtungsturm boven de noordwestelijke galerij (de eerste strofe van het marslied Gloria Viktoria in gothisch schrijfschrift, de kerktekening, de spotprent met de muishelm) en op de naam Van Brusselen in de zuidwestelijke galerij.

WOENSDAG 13 JULI :
PLAATSBEZOEK JOACHIM PIENS

Voornoemde Joachim kwam vandaag op plaatsbezoek in het fort, om het fort en onze werking er rond te leren kennen. Hij werd opgevangen en rondgeleid door Jorne.

ZATERDAG 16 JULI :
KENNISMAKING MET JONAS JBILOU

Begeleid door Nico De Pelsmaeker (Elegast). I.v.m. onderhoudsprojectje Natuurleerpad, startend op 30 juli en i.v.m. groter project rond o.m. de noordelijke 15cm-geschutstoren. Opgevangen en rondgeleid door conservator.

ZATERDAG 30 JULI :
WERKEN AAN HET NATUURLEERPAD

In juli-augustus wordt er al sedert 1985 aan onderhoudswerk gedaan op het fortdomein. Deze zomer zorgden Tim en enkele vrijwilligers van Duinen & Heide voor het schilderen van de onderkant van het vernieuwde dek van de eerste brug en ook voor de reparatie van enkele trapjes. Op 30 juli startten we een projectje om het natuurleerpad terug bruikbaar te hebben tegen het nieuwe schooljaar : de be-paling van de 15 stopplaatsen, het “opener” maken van het pad met de bosmaaier, het oppuntstellen van de documentatie voor de leerkrachten en leerlingen. Hulp wordt gegeven door Jan, Jonas, Jos en Tim.
P.S. Tijdens de voorbesprekingen op de brug ’s ochtends rond 10 u vlogen er voortdurend 2 ijsvogeltjes heen en weer over de fortgracht. Aan het begin van de oprit en ook op het fortdomein zelf zien we nu al enkele weken Atalantavlinders rondfladderen.

ZATERDAG 6 AUGUSTUS :
WERKDAG

Een drukke werkdag vandaag in het fort. Tim & maten kwamen verder werken aan het cleanen van het natuurpad met de bosmaaier en aan het repareren van de trapjes. Jorne deed aanvullend bosmaaierwerk. Glenn zag de elektriciteit na en vervoerde een hele kar rommel uit de rechtse bovenruimte van de vm traditorebatterij (keelcaponnière). De bedoeling is om deze mettertijd ook te gebruiken bij het briefen van bezoekers. Jonas probeerde verder te werken aan het vrijmaken van de bovencontouren van de noordelijke vm 15cm-geschutskoepel. Het was warm en mooi insectenweer op deze Vlinderteldag. We zagen Atalanta’s , Gehakkelde aurelia’s en Koolwitjes. Bij de fortbrug was er drukke beweging van heidelibellen (Sympetrum) en massa’s schaatsenrijdertjes (Gerris) op het water…

ZONDAG 21 AUGUSTUS :
VERGADERING WERKGROEPSBESTUUR 2016/3

Nazicht voorbije en komende activiteiten.

ZATERDAG 27 AUGUSTUS :
INTERNATIONAL BAT NIGHT IN FORT OELEGEM

Voor een vijftigtal belangstellenden. Inleidende presentaties door Kevin en Jorne, daarna rondleiding door het fort en observatie van veel op insecten jagende vleermuizen boven de fortgracht. Ook waarneming van de fort-kerkuilen in vm. kanongat : moeder en jong – mogelijk nog 2de jong. Terug van weggeweest…

ZATERDAG 10 SEPTEMBER :
HAZELWORM

Jonas signaleerde dat hij bij het werken bij de noordelijke 15cm-kanontoren een hazelworm tegenkwam. Ook terug van weggeweest, we zagen er vroeger regelmatig op het noordelijk binnenplein.

ZONDAG 11 SEPTEMBER :
MONUMENTDAG IN FORT OELEGEM

Het weer was weer niet je dat, gelukkig stopte de ochtendregen nog voor de poortopening om 11 u.
In de loop van de dag meldden zich een 65-tal bezoekers voor langere en kortere rondleidingen.
Met het oog op de Monumentdag legden Glenn en Jorne vooraf nog een laatste acrobatische hand aan de lichtbedrading in de poterne. Wanneer het past en het de vleermuizen niet hindert kunnen we nu de belangrijkste te bezoeken fortruimten naar believen verlichten.

ZATERDAG 17 SEPTEMBER :
VLEERMUIZEN-INFOAVOND

Fijn vleermuizenweer. Een 50-tal bezoekers, briefings door Kevin en Jorne, hulp bij het rondleiden door Glenn. Mooie waarnemingen van water- en dwergvleermuizen vanop de fortbrug, er waren er ook al aan het rondzwermen. Hiermee werd de reeks open fortmomenten van 2016 besloten, nog eens een dank aan Jorne en Glenn voor het telkens heen- en weer sleuren van al het nodige materiaal…

ZONDAG 2 OKTOBER :
HISTORISCHE EXCURSIE VRIESELHOF

Georganiseerd door de Provincie, ook de rol van Fort Oelegem bij de vernietiging in 1914 kwam ter sprake.
Deelname door Jorne en Glenn

ZATERDAG 8 OKTOBER :
VLEERMUIZEN KEREN TERUG

De koude avonden en nachten (4°C) hebben hun effect op de insecten, de vleermuizen zijn al overal in gaten en spleten en op de muren terug te vinden… Buiten werkte Jonas nog even door aan het uitgraven van de top van de noordelijke grote kanonnentoren, de contouren zijn nu duidelijk herkenbaar.

DINSDAG 11 OKTOBER :
EVALUATIEVERGADERING PROVINCIAAL NATUURFEEST 2016

Jorne ging in het Vrieselhof mee de evaluatie maken van het (uitgeregende) Provinciaal Natuurfeest 2015 en tegelijk wat vernemen over de plannen voor 2017.

ZATERDAG 22 OKTOBER :
NAAR EMBOURG

Op uitnodiging van de fortgidsen van Fort Kessel ging een WGFO-delegatie mee op plaatsbezoek in Fort Embourg bij Luik.

ZATERDAG 22 OKTOBER :
CHICAGO CUBS WORDEN NA 70 JAAR TERUG KAMPIOEN IN DE NATIONAL LEAGUE.

Op de noordelijke muur van de vm.Commandokamer in Fort Oelegem lieten Amerikaanse soldaten in oktober 1945 de resultaten achter van de honkbal-kampioenschapwedstrijd tussen de Chicago Cubs en de Detroit Tigers. Mogelijk door de “Vloek van de Geit” wonnen de Cubs sedertdien en 70 jaar lang geen prijs meer. Op 22 oktober 2016 versloegen ze echter de LA Dodgers en werden ze kampioen in de National League. Nu mogen ze de World Series spelen tegen de winnaar van de American League, de Cleveland Indians…

ZONDAG 20 NOVEMBER :
VERGADERING WERKGROEPSBESTUUR 2016/4

Evaluatie werkseizoen 2016 en voorbereiding 2017

DONDERDAG 8 DECEMBER :
BEZOEK Dr.WOUTER GHEYLE (UG)

Wouter Gheyle van de Universiteit Gent (Faculteit Letteren en Wijsbegeerte) specialiseert zich o.m. in WO1-archeologie. Hij wou meer weten van de loopgraven op de zuidwestelijke hoek van het forteiland. Jonas begeleidde hem.

 

Extra :
Interessante nieuwe literatuur

DE CHAOS VAN HET SLAGVELD : HET BELGISCH LEGER IN DE LOOPGRAVEN 1914-1918
Tom Simoens, Uitgeverij Horizon/Overamstel Uitgevers, Amsterdam, 2016 : 608 blz + bijl. Prijs 24,99 €. ISBN 9789492159663.NUR 689.

Hoe het gevluchte, onvoorbereide en overrompelde Belgische leger zich in WO1 enigzins kon herpakken dankzij de onderwaterzetting van de IJzer. Het jarenlange loopgravenverblijf leidde tot tactische en technologische vernieuwingen. Vooraf o.m. een heldere beschrijving van de weinig glorieuze Slag om het nationale bolwerk Antwerpen, eind septembere-begin oktober 1914.