Boek/Film Besprekingen

NIEUWE BOEKEN 2017

(00) SPECIAAL : BOEKEN OM CADEAU TE DOEN EN DGL

EILANDGEVOEL : VERHALEN OVER DE NATUUR VAN SCHIERMONNIKOOG

Koos Dijksterhuis. Uitg.Bornmeer, Gorredijk (Friesland), 2017 : 208 blz. Prijs 15 €. ISBN 9789056154059.

Het paradijs bestaat niet, maar Schiermonnikoog komt in de buurt. Sedert 1967 (toen Schier bij ons zelfs in natuurstudiekringen terra incognita was) heeft Natuur 2000 honderden leden dit unieke Waddeneiland leren kennen. Velen zijn er daarna nog teruggekeerd en teruggekeerd. Over Schier gaat dit boekje en het is niet het eerste het beste. Dijksterhuis schreef de afgelopen jaren duizenden “Natuurdagboeken” voor de Nederlandse krant Trouw. Daarin speelde Schiermonnikoog een grote rol en een selectie van deze stukjes werd gebundeld in het voorliggend boek.

DAG LIEF FIJN EILAND : 23 SCHRIJVERS OVER TEXEL

Arnold en Erik van Bruggen (red.). Uitg. Brandt, Amsterdam, 2017 : 256 blz. Prijs 18,50 €. ISBN 978942037572.

Toevallig verscheen bijna gelijktijdig dit boekje over dat andere veelgeprezen Waddeneiland, Texel : ook al 50 jaar geliefd bij N2’ers. Ook hier komen mensen steeds weer terug als ze er eenmaal waren. In 23 odes aan Texel geven schrijvers en dichters, zowel Texelaars als overkanters uiting aan hun gevoelens voor het “onsterfelijk mooie Texel” (scripsit Jan Wolkers).

(01) NATUUR


(01.01) NATUURBESCHERMING

LANDSCHAPSPIJN : OVER DE TOEKOMST VAN ONS PLATTELAND

Jantien de Boer. Uitg.Atlas Contact, Amsterdam/Antwerpen, 2017 : 111 blz. Prijs 14,99 €. ISBN 9789045033907. NUR 940/900/901.

Hoogleraar Theunis Piersma gebruikte deze term in zijn voorwoord van een boek over de toekomst van het Friese platteland. Toen hij na 25 jaar in het verre buitenland terugkeerde naar zijn Friese geboortegrond zag hij dat de slootjes waren gedempt en de bloemrijke weilanden waren veranderd in steriele groene landerijen. Het moderne boerenland doet pijn, door de teloorgang van bloemen, planten, vogels en insecten. Onze lentes worden stiller en stiller. Jantien de Boer schrijft over de groeiende kloof tussen landbouwers en burgers. Kunnen er nog bruggen gebouwd worden ?


(01.02) NATUUR ALGEMEEN

HET BEGIN VAN ALLES IN TWEEHONDERD PAGINA’S (MIN OF MEER)

David Bercovici.Oorspr.titel The Origins of Everything in 100 Pages (More or Less). Uitg. Prometheus, Amsterdam, 1017 : 128 blz. Prijs 16.99 €. ISBN 9789044632965.

Van de oerknal tot de komst van de menselijke beschaving : 13,8 miljard jaar. Zegt deze prof geologie en geofysica van Yale : De geschiedenis van het universum kan misschien wel het best achterstevoren geschreven worden. Hij heeft het ook over het Planck-tijdperk, de periode direct na de Big Bang : die duurde de eerste tien tot de min 43ste seconden ofte 0,00000000000000000000000000000000000000000001 seconden.

DE OPSTAND VAN DE NATUUR : EEN GESCHIEDENIS VAN DE KLEINE IJSTIJD (1570-1700) EN HET ONTSTAAN VAN HET MODERNE EUROPA

Philipp Blom. Oorspr.titel Die Welt aus den Angeln. Uitg.De Bezige Bij, Amsterdam/Antwerpen, 2017 : 314 blz. Prijs 29.99 €. ISBN 9789023448228.

(Bespreking volgt)

SPIEGELZEE : DE ZEESPIEGELGESCHIEDENIS VAN DE MENS

Salomon Kroonenberg. Uitg. Atlas Contact, Amsterdam/Antwerpen, 2017 : 272 blz. Prijs 21,99 €. ISBN 9789045032962. NUR 910.

In het themapark Historyland bij Hellevoetsluis (we passeren regelmatig in de buurt op ganzenexcursie) staat het Spiegelzeepaviljoen : een idee van twee Delftse aardwetenschappers, die er aan het publiek willen laten zien hoe de zeespiegel wereldwijd is veranderd in de laatste 120.000 jaar. Toen stond die spiegel 6 m hoger dan nu, maar 18.000 jaar geleden, in de laatste ijstijd, stond ie eventjes 120 m lager dan nu. De laatste 6000 jaar is onze zeespiegel redelijk stabiel. Kroonenberg, oud-prof aan de TU Delft, gaat hier op in en staat ook stil bij wat ons te wachten staat.

(01.03) NATUUR IN DE WERELD

AFSCHEID VAN HET IJS : HET LOT VAN DE NOORDPOOL

Peter Wadhams. Oorspr.titel A Farewell to Ice. Uitg.Veen Media, Amsterdam, 2017 : 228 blz. Deel 137 van de Wetenschappelijke Bibliotheek. Prijs 42,50 €. ISBN 9789085715894. NUR 912.

(Bespreking volgt)

DE EERSTE WANDELAAR

Flip van Doorn. Uitg. Thomas Rap, Amsterdam, 2017 : 464 blz. Prijs 22.99 €. ISBN 9789400407534.

(Bespreking volgt)

(01.04) PLANTEN

DE DIKKE ALG : HOE ALGEN DE WERELD GAAN REDDEN

Peter Mooij. Uitg. Lebowski, Amsterdam, 2017 : 256 blz. Prijs 19.99 €. ISBN 9789048829712;

Mooij vertelt waarom microalgen een essentiële rol speelden in de ontwikkeling van leven op aarde, waarom ze ook nu nog de belangrijkste levende organismen zijn en vooral hoe algen de wereld kunnen redden. Vergeet niet dat de algen de echte longen van de aarde zijn, ze produceren de helft van alle zuurstof…

ORCHIDEEËN VAN EUROPA

Bo Mossberg/Henrik Aerenlund Pedersen. Uitg. Kosmos Uitgevers, Utrecht/Antwerpen, 2017 : 208 blz. Prijs 27.50 €. ISBN 9789021565507. NUR 435.

Een praktische veldgids maar ook een kunstboek, door twee vooraanstaande experts.
Aangepast voor Nederland en België i.s.m. Floron en de KNNV.

(bespreking volgt)

(01.05) DIEREN

VLINDERS/LEPIDOPTERA

NACHTVLINDERS : DE NIEUWE VELDGIDS VOOR NEDERLAND EN BELGIË

Paul Waring en Martin Townsend. Ill.Richard Lewington. Oorspr.titel Field Guide to the Moths of Great Britain and Ireland. Uitg. Kosmos Uitgevers, Utrecht/Antwerpen, februari 2017, 3de druk : 447 blz. Prijs 39,99 €. ISBN 9789021564470. NUR 432.

Pas in 2006 verscheen de eerste echte veldgids voor alle macronachtvlinders in het Nederlandse taalgebied, onder impuls van vnl. de Nederlandse Vlinderstichting en de Vlaamse Vereniging voor Entomologie. In deze nieuwe Nederlandstalige editie is een nieuwe taxonomische indeling doorgevoerd, is er waar nodig geactualiseerd en aangepast. Verder is er wat info m.b.t. bedreiging verwerkt. In het redactieteam zat o.m. ons oudlid Wim Veraghtert. Wat het gebruik betreft ben je wel best al wat op de hoogte van de systematiek en de families, zodat je weet in welk deel van de gids je je vlinder moet zoeken. Kom je bvb uit bij de Gamma-uil/Autographa gamma, dan vind je onder die naam uitleg over de kenmerken, gelijkende soorten, vliegtijd en gedrag, levenscyclus, waardplanten, habitat, voorkomen in NL en Be. Plus een verwijzing naar de afbeeldingen (hier en daar staan in de tekst ook een 100-tal foto’s en tekeningen van rupsen).

VLIESVLEUGELIGEN/HYMENOPTERA

VELDGIDS BIJEN VOOR NEDERLAND EN VLAANDEREN

Steven Falk. Ill. Richard Lewington. Oorspr.titel Field Guide to the Bees of Great Britain and Ireland. Uitg. Kosmos Uitgevers, Utrecht/Antwerpen, 2017 : 432 blz. Prijs 39.99 €. ISBN 9789021564371.

Een gids voor 275 soorten wilde bijen die in Nederland en Vlaanderen te vinden zijn, met 700 kleurenfoto’s en m.d. 1000 tekeningen voor de details.

(Bespreking volgt nog)

EEN VERHAAL MET EEN ANGEL

Dave Goulson. Oorspr.titel A Sting in the Tale. Uitg.Olympus-Atlas Contact, Amsterdam/Antwerpen, 2017, 7de druk : 317 blz. Prijs 15 €. ISBN 9789046706091. NUR 922.

Het aardigste natuurboek van het jaar volgens Midas Dekkers.

Dave Goulson (°1965) is prof biologie aan de University of Sussex.

(Bespreking volgt nog)

DE VLUCHT VAN DE HOMMEL

Dave Goulson. Oorspr.titel Bee Quest. Uitg. Atlas Contact, Amsterdam/Antwerpen, 2017 : 303 blz. Prijs 24.99 €. ISBN 9789045032894. NUR 922.

Goulson, elf jaar geleden oprichter van de Bumblebee Conservation Trust, schreef tot nu 3 boeken over hommels, waarvan dit het recentste is. Hij placht ’s nachts over hommels te dromen, maar de laatste tijd werden het nachtmerries. ‘Als er niets gebeurt, kan de wereld ons over 40 jaar niet meer voeden’ zegt hij.

(Bespreking volgt nog)

VOGELS

ALLE VOGELS

Koos Van Zomeren. Uitg.De Arbeiderspers, Amsterdam/Antwerpen, 2017 : 884 blz. Prijs 49,99 €. ISBN 9789029510622. NUR 435.

Vogels zijn al 40 jaar het specialisme van Van Zomeren, die grote bekendheid kreeg als literaire natuurschrijver, bvb. met zijn miniaturen in de Nederlandse krant NRC Handelsblad.
Bijna alles wat hij over vogels schreef werd bijeengezet in dit boek.
Prachtige, speciaal voor het boek gemaakte penseeltekeningen van Erik van Ommen.

(Bespreking volgt nog)

PETERSONS VOGELGIDS VAN ALLE EUROPESE VOGELS

R.T.Peterson, G.Mountfort en P.A.D. Hollom. Oorspr.titel Field Guide to the Birds of Britain and Europe. Uitg. Kosmos Uitgevers, Utrecht/Antwerpen, 2017, 31ste druk : 261 blz + verspr.kaartjes en registers. Prijs 35 €. ISBN 9789021564807. NUR 435.

Bij Natuur 2000 gebruiken en volgen we deze klassieker al sedert de 6de druk (1962; de eerste druk verscheen in 1954). Het concept bleef al die jaren grotendeels hetzelfde : per vogelsoort de veldkenmerken, de gelijkende soorten, het geluid, het voorkomen. De beroemde Peterson-kleurplaten met de kenmerkstreepjes staan nu in het midden, de verspreidingskaartjes achteraan… In het totaal worden 526 soorten beschreven en als ‘dwaalgasten’ nog eens 170 voor Europa zeldzame vogels. Een stuk inleiding (o.m. over vogelstudieverenigingen) wordt druk na druk klakkeloos overgenomen en is niet meer up to date.

ANWB VOGELGIDS VAN EUROPA

Lars Svensson. Oorspr.titel Fagelguiden Europas och Medelhavsomradets fagler i falt. Uitg. Kosmos Uitgevers, Utrecht/Antwerpen, 2017, 7de druk : 445 blz. Prijs 34.99 €. ISBN 9789021565958. NUR 435.

Voor Roots de meest complete vogelgids van het moment : alle ruim 770 vogelsoorten in Europa (tot aan de Oeral en de Kaspische Zee), inclusief Noord-Afrika en grote delen van het Midden-Oosten.

In 1954 verscheen de eerste Nederlandse editie van de eerste ‘echte’ Europese vogelgids van Roger Tory Peterson. Sinds de ‘Petersongids’ en zijn vele herdrukken verschenen in het Nederlands meerdere andere vogel-veldgidsen die, elk op zijn eigen wijze,een grote stap voorwaarts betekenden. De belangrijkste waren de ‘Heinzelgids’ door Hermann Heinzel, Richard Fitter en John Parslow in 1973 , de ‘Tirions Vogelgids’ foor James Ferguson Lees en Ian Willis in 1987 en de ‘Jonnsongigs’ door Lars Jonsson in 1994. In dit rijtje passen ook de eerste en tweede editie van de ‘ANWB-gids’ door Lars Svensson, Killian Mullarney, Dan Zetterström en Peter Grant. In de nu verschenen zevende druk van deze laatste gids (2017) werd xe status van het voorkomen in België en (vooral) Nederland bijgewerkt tot en met 2015-16. Marcel Haas actualiseerde het overzicht van de extreme zeldzaamheden.
(Arnoud van den berg en André van Loon, bij de zevende druk van de Nederlandse bewerking)

(Bespreking volgt nog)

HEBBEN VOGELS KNIEËN ?
EN 500 ANDERE WETENSWAARDIGHEDEN OVER VOGELS

Stephen Moss. Oorspr.titel Do birds have knees ? Uitg.Kosmos Uitgevers, Utrecht/Antwerpen, 2017 : 238 blz. Prijs 18.99 €. ISBN 9789021564692. NUR 435.

Wat is een vogel ? Waar komen ze vandaan ? Hoeveel zijn er ? Waar leven ze ? Hoe bewegen ze? Wat eten ze ? Waarom zingen ze ? Hoe planten ze zich voort ? Waar gaan ze heen ? Hoe verhouden wij ons tot ze ?

(Bespreking volgt nog)


ROOFVOGELS EN UILEN VAN NOORDWEST-EUROPA

Paul Böhre en Joris De Raedt. Uitg.Fontaine Uitgevers, Hilversum, 2017 : 256 blz. Prijs 19.95 €. ISBN 8789059567245.

(Bespreking volgt, over Joris De Raedt : zie Nieuwsbrief 2015, Rubriek Agenda – Tentoonstellingen, Trialoog II)

DE MEREL

Hay Wijnhoven. Uitg. Atlas Contact, Amsterdam/Antwerpen, 2017 : 255 blz. Prijs 21.99 €. ISBN 9789045033952. NUR 435.

Een nieuw nummer in de Vogelserie, eerder verschenen reeds werken over de gierzwaluw, de goudvink, de grutto, de huismus, de kauw, de koekoek, de rotgans, de slechtvalk en de spreeuw.

De auteur is eigenlijk entomoloog (unief Wageningen) en heeft het maken van wetenschappelijke tekeningen als job, maar hij schreef al een Mereldagboek over de merels in zijn tuin en hij vermeldt achteraan in zijn boek een serieuze merelbibliografie.
In het boek zelf put hij uit voornoemd dagboek en verbindt hij persoonlijke waarnemingen met de merelkennis die wetenschappers de afgelopen jaren opdeden. Zo kan hij FAQ’s beantwoorden als : Hoe hebben deze eens zo schuwe bosvogels het klaargespeeld om zich voortvarender in alle uithoeken van Europa te vestigen dan welke andere vogel ook ? Wat is het verschil tussen een bos- en een stadsmerel ? Zijn merels echt territoriaal en monogaam? En gaat het eigenlijk wel goed met ze ?

(01.05) ZOOGDIEREN

VELDGIDS VLEERMUIZEN VAN EUROPA

Christian Dietz/Andreas Kiefer. Oorspr.titel Die Fledermäuse Europas. Uitg.KNNV-uitgeverij, Zeist, 2017 : 400 blz. Prijs 37.95 €.

Overzicht van alle Europese vleermuizen, zou moeten toelaten om vleermuizen bvb in winterslaap te herkennen.Dietz is één van de meest bekende Europese vleermuizenonderzoekers. Hij heeft o.m. al het bekende grote vleermuizenboek op zijn actief, in 2011 uitgegeven door Tirion-Natuur …

(01.06) NATUURREIZEN

HET SURVIVAL HANDBOEK : Dé VOORBEREIDING OP IEDERE SURVIVALTOCHT

Colin Towell.Oorspr.titel : The Survival Handbook. Uitg. Kosmos UItgevers, Utrecht/Antwerpen, 2017 : 320 blz. Prijs 20 €. ISBN 978902156491. NUR 370, 480.

Een herdruk van Handboek Survival – Overlevingstactieken voor Iedereen (Uitg.Tirion Sport, 2010) : het formaat is nu wel handiger. Towell, opgeleid als survivalinstructeur bij de SAS (Royal Navy), doceert al 30 jaar survivaltechnieken in elk environment, naast technieken om te overleven in gevangenschap. Elke survivalcursus die hij geeft heeft hij zelf eerst gevolgd (www.colintowell-survival.com). Uit zijn inleiding : bij survival komt het aan op kennis, vaardigheden, overlevingsdrang en pure mazzel. En : ga respectvol met de ‘wildernis’ om, neem niets mee dat niet mee terug kan. Uit de inhoud : De Voorbereiding (fit zijn, uitrusting, planning). Kamp maken (kampplek, water, vuur) .Op Weg (navigeren zonder kompas, ook ’s nachts). In de Wildernis (shelter, wild vangen en koken). Noodsituaties (EHBO, improviseren en overleven, gevonden worden).

P.S. Je krijgt er een mess tin ofte gamel bij, verwijder de sticker : de auteur en de uitgever zijn niet aansprakelijk voor foutief gebruik :o)

DE SCHOTSE MARSEN

Rory Stewart. Oorspr.titel The Marshes. Uitg. Prometheus, Amsterdam, 2017 : 411 blz. Prijs 24.99 €. ISBN 9789044632576.

De Marsen zijn het grensgebied tussen Schotland en Engeland. De bereisde Stewart (°Hongkong 1973) is prof aan Harvard en Brits minister voor Internationale Ontwikkeling. Met zijn vader, diplomaat en M16-topfiguur, maakte hij als kind al wandeltochten langs de Chinese Muur en door de jungle van Malaya. Daarna kwam hij terecht in Afghanistan (over zijn wandelen daar schreef hij Tussenstations/The Places in Between) en als bezetter ook in Irak. Toen zijn vader 89 was geworden wou hij er nog eenmaal met hem op uit trekken, langs de Marsen. Het werd een wekenlange tocht van uiteindelijk 500 km door een ongerept landschap (met o.m.de Muur van Romeins keizer Hadrianus) en halfvergeten dorpjes. Stewart beschrijft de indrukwekkende natuur die hij onderweg ziet en combineert dat met reflectie over parallellen (de Romeinse bezetiing en de invallen in Irak en Afghanistan) en verschillen (Schotland en Engeland). Schitterend geschreven, bekwaam vertaald.

ULTIEME AVONTUREN : VAN HET BEKLIMMEN VAN DE MOUNT EVEREST TOT HET KAJAKKEN TUSSEN DE ORKA’S

Lonely Planet. Uitg.Kosmos Uitgevers, Amsterdam/Antwerpen, 2017 : 272 blz. Prijs 25 €. ISBN 9789021565149.

Over hiken, duiken, fietsen, boven & onder, klimmen, ijs & sneeuw, dieren, water, rijden.
De Milford Track in Nieuw-Zeeland, het Simiengebergte in Ethiopië, fietsen door de natuur van Vietnam, de Camino de Santiago, de grotten van Belize, de Roraima in Venezuela, de wolven in Yellowstone. En de Banjul Rally : lap je ouwe kar op met tiewraps en gaffertape, spring erin en rij naar het zuiden… Ervaringen die je leven kunnen veranderen. Veel praktische info en mooie kleurenfoto’s.

 

(02) LEEFMILIEU

ODE AAN DE E-NUMMERS : WAAROM E-NUMMERS, KANT-EN-KLAAR-MAALTIJDEN EN CONSERVEERMIDDELEN ONS LEVEN BETER MAKEN.

Rosanne Hertzberger. Uitg. Ambo/Anthos, Amsterdam, 2017 : 260 blz. Prijs 19.99 €. ISBN 9789026330872.

Een controversieel (!) boek van een microbiologe die ervan overtuigd is dat voedseltechnologie ons eten veiliger, duurzamer en gezonder maakt. Zij probeert bvb aan te tonen dat kunstmatige kleurstoffen niet per se ongezonder zijn dan natuurlijke, dat aardappelpuree uit een zakje niet slechter is dan die van onbespoten piepers. Ze beschrijft de impact van voedseltechnologie op het verbeteren van onze gezondheid, de welvaart, de positie van de vrouw en de leefbaarheid van onze planeet. Wat ze schrijft moet je wel niet zomaar slikken, zo dweept ze bijna met de EFSA ofte European Food Safety Authority, de EU-organisatie achter de E-nummers. Adres : Via Carlo Magno 1A, 43126 Parma, jaja, Italië. Mede belaagd door een groot deel van de 90.000 EU-lobbyisten liet die EFSA zich in het verleden niet altijd even milieubewust kennen…