Boek/Film Besprekingen

FILM

WAD, OVERLEVEN OP DE GRENS VAN WATER EN LAND

Door Ruben Smit, die eerder de succesfilm over de Oostvaardersplassen maakte. Naar deze film wordt al jaren uitgekeken. Spectaculaire première op maandag 1 oktober 2018 in het WTC Expo te Leeuwarden. (www.wadfilm.nl)

 

MAGAZINE

ANOTHER ESCAPE, VOLUME 9 : THE WILDERNESS VOLUME

Another Escape is an outdoor lifestyle, creative culture and sustainable living journal that celebrates the stories of passionate people inspired by nature…

Wildernis.  Wat is dat eigenlijk, waar vind je het (nog) ? In 160 bladzijden reportages, interviews en fotografie neemt dit verzorgde, niet-glossy  magazine je mee naar de ongetemde “wilderness stronghold” van de Roemeense Karpaten (wolven, zwarte beren, rewilding bisons), naar surfers-activisten die zich inzetten voor de bescherming van de oceanen, naar paleo-ecologen die in de geschiedenis van landschappen graven om ze beter te kunnen vrijwaren, naar Jacob Witzling die zelf zijn boshut ontwierp  en bouwde en er woont met alle wonderen en frustraties, enz. Ook alle aandacht voor duurzaam reizen. Niks om snel in een kwartier uit te lezen…  Het kost in Engeland 12 £, in Antwerpen kan je het kopen bij IMS, Melkmarkt 17.

 

 

NIEUWE BOEKEN

Laatste nieuws : keigoed Handboek Roofvogels in Vlucht, een leuk boekje over insecten, de Tuinscheurkalender 2019.

Verder ook een vertaling van de nieuwe natuurroman van Paolo Cognetti en een  nieuwe vertaling van Vergilius’ Bucolica…  (zie onderaan deze rubriek). En een biografie van plantensocioloog en natuurbeschermer prof.Victor Westhoff : natuurbescherming als hartstocht.

 

 

(00) SPECIAAL

DE WADDEN – NERGENS TER WERELD

Toon Fey. Uitg. Scriptum publishers,Schiedam : 204 blz. Prijs 29,95 €. ISBN 9789055947799.

Wie hier ooit was wil er terug naar toe. Nergens elders ter wereld vind je een landschap dat gelijk is aan de kuststreek van het Nederlandse Den Helder tot het Deense Esjberg. De Nederlands-Duitse Waddenzee werd in 2009 door UNESCO uitgeroepen tot een Werelderfgoed.  In dit bijzondere boek bieden uitzonderlijk mooie foto’s een beeldverhaal van de afwisselend opbouwende en afbrekende natuurkrachten die je in de onmetelijke ruimte van het waddenlandschap nog elke dag aan het werk kan zien. Het laatste deel van het boek (een 30-tal blz) geeft  bijpassende achtergrondinfo.  Een perfect geschenk voor iemand met wie je het waddengevoel wil delen en met wie je daarna ook naar de Wadden wil trekken…

(www.scriptum.nl)

 

(01) NATUUR

NATUURKUNDE : DEELTJESFYSICA

DE MELODIE VAN DE NATUUR : DE ZOEKTOCHT NAAR DE BOUWSTENEN VAN HET HEELAL.

Ivo van Vulpen. Uitg. Atlas Contact, Amsterdam/Antwerpen : 317 blz. Prijs 21.99 €. ISBN 9789045036007. NUR 924/932.

Een deeltjesfysicus beschrijft de zoektocht naar de ultieme bouwstenen van de ruimte en alles wat zich daarin bevindt. Sinds de Nieuw-Zeelander Rutherford anno 1912 de structuur van het atoom ontdekte zijn we vandaag met de hulp van de deeltjesversnellers tot ons huidig begrip van de natuur gekomen : het Standaard Model met 3 families van elementaire bouwstenen (die elk bestaan uit 2 quarks en 2 leptonen, samen 12 “elementaire deeltjes”) en 3 quantumkrachten. In 2012 zou deze verdere ontdekkingsgeschiedenis uitmonden in de vondst van de sluitsteen van dat Standaard Model : het Higgs-boson. Met die elementaire deeltjes zijn we eigenlijk nog maar op de helft. Er is nog een laatste magische component : de antimaterie, die precies 50% uitmaakt van alle elementaire bouwsteentjes. Voornoemde deeltjes communiceren onderling via 4 natuurkrachten (er is ook nog de zwaartekracht) en dat bepaalt hoe de wereld vorm krijgt.  Maar met de ontdekking van het Higgs-boson zijn we nog niet op de bodem beland. Op veel vragen is er nog geen antwoord. In het heelal is er blijkbaar 5 keer meer materie dan we kunnen zien en al die onbekende materie is niet opgebouwd uit dingen die we hier op aarde kennen. Een spiegelwereld ? Het heelal is blijkbaar ook groter dan we altijd gedacht hebben…  Een leesbaar boek dat in zijn uitzonderlijk begrijpelijke taal echt verdient gelezen te worden.

 

BIOLOGIE : EVOLUTIE

DE KLEINE DARWIN : ZIJN BAANBREKENDE EVOLUTIETHEORIE SAMENGEVAT

Wilma de Rek. Uitg. Atlas Contact, Amsterdam, 2018 : 78 blz. Prijs 9.99 €. ISBN 9789045035284.

Een toegankelijke samenvatting door een Volkskrant-journaliste, die in D. de blootlegger van een ‘algoritme’ ziet.  Ze ging uit van een vertaling van de meest oorspronkelijke tekst. Geen commentaar, alleen een beknopte weergave van wat D. in de Origin of Species beweert.

 

ASTRONOMIE

EXOPLANETEN : DE ZOEKTOCHT NAAR NIEUWE WERELDEN

Joris Janssen. Uitg. Veen Media, Utrecht, 2018 : 96 blz. Prijs 10 €. ISBN 9789085716051. NUR 910.

Het is een kwestie van tijd voordat er een tweede aarde wordt gevonden. De aanzet tot het zoeken ernaar was de vondst, sedert de jaren negentig en vooral tussen 2014 en 2016, van duizenden exoplaneten (exo = buiten ons zonnestelsel). In dit boekje neemt de auteur je mee langs de bijzonderste en legt hij uit hoe dat vinden gebeurde. Ook al gehoord van de ruimtetelescoop Kepler ?

Zie ook Nieuwsbrief 2017, rubriek Actualiteit : 22 februari.

 

STEPHEN HAWKING – ABC VAN EEN GENIE

Martijn van Calmthout en Govert Schilling. Uitg. Fontaine Uitgevers, Hilversum, 2018 : 96 blz. Prijs 9.99 €. ISBN 0789059568730.

Een In Memoriam van de wetenschapsredacteur bij de Volkskrant en de bekende Nederlandse sterrenkunde-journalist.  Een boekje dat het werk van Hawking over de oerknal, de zwarte gaten en de ware aard van ruimte en tijd begrijpelijker moet maken.

 

INSECTEN

VAN HOMMEL TOT HOOIWAGEN : 27 VERMAKELIJKE VERHALEN OVER INSECTEN EN ANDERE BEESTJES

Monica Wesseling. Uitg. Luitingh-Slijthoff, Amsterdam, 2018 : 141 blz. Prijs 14.99 €. ISBN 9789024580842.

Van een bevlogen natuurjournaliste die o.m. voor Vogels en Trouw schrijft en die al meer leuke natuurboekjes schreef : remember Waarom krijgt een specht geen koppijn? Er staat ‘vermakelijke verhalen’ en op de achterzijden lees je over een lofzang en een oproep om de gruwelijke teloorgang van al die kleine wezens te stoppen. Maar het is nog veel meer dan dat : over het onhandige vrijgedrag van libellen, het ware verhaal van de wesp, de vraatzucht van het lieveheersbeestje, het alcoholisme van de fruitvlieg,,kunnen zelfs natuurkenners nog iets opsteken…

VELDGIDS KEVERS VAN EUROPA

Vincent Albouy en Dennis Richard. Oorspr.titel Guide des Coléoptères d’Europe.  Uitg. KNNV Uitgeverij, Zeist, 2018 : 400 blz. Prijs 37.95 €. ISBN 9789050116664.

Verschijnt in oktober 2018

VELDGIDS MIEREN VAN EUROPA

Claude Lebas. Oorspr.titel Fourmis d’Europe Occidentale. Uitg. KNNV Uitgeverij, Zeist, 2018  : 416 blz. Prijs 39.95 €. ISBN 9789050116268.

Verschijnt in november 2018

 

VISSEN

HET GEHEIME LEVEN VAN VISSEN

Jonathan Balcombe. Oorspr.titel What a Fish Knows. Uitg. Meulenhoff, Amsterdam, 5 april 2018 : 334 blz. Prijs 24.99 €. ISBN9789029092487. NUR 320.

Er zijn meer soorten van vissen dan van alle zoogdieren, vogels en reptielen samen. Zei de Dalai Lama ooit  : “Vissen hebben ook gevoel en verdienen bescherming en achting, net als alle andere wezens”.  Balcombe studeerde ethologie aan de unief van Tennessee en ageerde met die kennis tegen de wreedheid jegens dieren (o.m. in landbouwbedrijven).  In dit boek gaat het over de onbegrepen vis : wat een vis waarneemt, wat een vis voelt, wat een vis denkt, het sociale leven van vissen, enz. Zorgvuldig wetenschappelijk onderzoek heeft bvb aangetoond dat vissen wel degelijk pijn kunnen voelen. Hun bestaan is veel complexer dan men denkt. Balcombe schrijft natuurlijk ook over de visserij, de enorm toenemende visconsumptie en de meer gesofisticeerd wordende technieken.  De wreedheid en onhoudbaarheid van de beroepsvisserij worden steeds meer erkend, maar recreatief vissen geldt in onze cultuur nog altijd als een onschuldig tijdverdrijf. Het wordt tijd om daar ook anders over te gaan denken…

 

 

VOGELS

DE BLINDE VINK : HOE IK LEERDE VOGELS KIJKEN

Jean-Pierre Geelen. Uitg. Olympus (Atlas Contact), Amsterdam/Antwerpen, vierde herziene druk februari 2018 : 198 blz. Prijs 12;50 €. ISBN 9789046706718. NUR 435.

Een boek over vogels, vogelaars, de kunst van het kijken en het ontdekken van het leven. Ook een korte cursus vogelkijken. Wie van vogels kan houden wordt een rijker mens.

 

DE KIEVIT

Sake P. Roodbergen. Uitg. Atlas Contact, Amsterdam/Antwerpen, 2018  : 227 blz. Prijs 15 €. ISBN 9789045034607.  Een deel uit de Vogelserie.  In de Vogelserie verschenen reeds lezenswaardige delen over de gierzwaluw, de goudvink, de grutto, de huismus, de kauw, de koekoek, de merel, de rotgans, de slechtvalk, de spreeuw, de zilvermeeuw !

Over de kievit moet je natuurlijk een Fries aan het woord laten : Roodbergen (°1945) houdt zich al zijn leven lang bezig met de bescherming van de kievit, hij schreef er ook enkele andere boeken over. Achteraan dit boek geeft hij na de bibliografie (met o.m. verwijzing naar de bekende standbeeldje-monografie van Rinke Tolman uit 1969) interessante jaartallen m.b.t. het Nederlandse “kievitbeleid”. Dit boek is a.h.w. een update van Tolman, over het leven en de bescherming van de kievit : dat laatste nogal vanuit de Friese hoek bekeken – denk aan het kievitseieren rapen. Roodbergen heeft het ook over nieuwe bedreigingen, zoals de neonicotinoïden en de verontrustende insecten-afname.

 

HANDBOEK ROOFVOGELS VAN EUROPA, NOORD-AFRIKA EN HET MIDDEN-OOSTEN

Dick Forsman. Oorspr.titel Flight Identification of Raptors of Europe, North Africa and the Middle East. Uitg. KNNV Uitgeverij, Zeist, 2018 : 544 blz. Prijs 49.95 €. ISBN 9789050116022.

Forsman is wel degelijk een Fin hoewel hij bij Britse uitgevers publiceert : een groot roofvogelkenner en fervent fotograaf. De KNNV deed er goed aan om deze “ultimate flight identification guide to Western Palearctic raptors”  te laten vertalen (weer Ger Meesters), met de meest uitgebreide collectie van foto’s van roofvogels in de westelijke P. ooit gepubliceerd. Forsman publiceerde in 1998 The Raptors of Europe and the Middle East : A Handbook of Field Identification. Aangeraden wordt om de inleidende hoofdstukken daarvan ook nu niet ongelezen te laten, ze worden in dit boek niet herhaald.  Het voorliggende werk beziet hij als een meer gebruiksvriendelijke editie, met een duidelijke focus op de determinatie in de vlucht. Neem bvb ‘onze’ buizerd : na uitleg over variatie, verspreiding, gedrag, soortdeterminatie, rui, verenkleden (ook juveniel, eerste-adult, tweede-adult en extreem lichte vorm), geslachtsbepaling, gelijkende soorten : 30 kleurenfoto’s als illustratie van die uitleg.  Bij vogelfreaks zijn roofvogels veruit het meest populair, maar de herkenning  van iets moeilijkere soorten, zeker in vlucht, valt niet mee.  Veel roofvogelgidsen tonen dan nog vooral zittende of staande vogels, so …  Waar is de tijd dat we met de “Porter” uit 1976 (Flight Identification of European Raptors : zwartwit tekeningen, dito foto’s)  in september in de oude blauwe Landrover naar de Tsjamlidzjas-heuvels  op de Aziatische oever van de Bosporus togen, uitkijkend op het oude Constantinopel aan de overkant en naar de roofvogeltrek boven ons, en behoorlijk tevreden waren over dat boek… Wat moeten we nu zeggen over de “Forsman” ? Verplichte kost !

 

 

NATUURGEBIEDEN

NATUURGEBIEDEN IN NOORD-BRABANT  : ONTSTAAN, ONTGINNING EN NATUURONTWIKKELING

Jan van der Straaten, Willem van Kruijsbergen, Ernst-Jan van Haaften en Jac Hendriks (Red.).  Uitg. Pictures Publishers, Woudrichem en Ecologische Kring Midden-Brabant : 496 blz. Prijs 39,95 €. ISBN 978942576033.

Niet toevallig ging een van onze eerste natuurexcursies , anno 1967, naar het natuurgebied Groote Meer te Ossendrecht, Noord-Brabant, grenzend aan de Kalmthoutse Heide. We werden er vriendelijk begroet door de eigenaar wijlen jhr. Paul Cogels en we keken er onze ogen uit op de natuur op  en rond het toen nog met water gevulde grootste ven van Nederland, dat wel al van de veeg had gehad : waar waren de biesvarens van Westhoff ?  Het werd ons toen duidelijk dat er in de Nederlandse provincie Noord-Brabant ook wat te beleven viel op natuurgebied.  Het wordt nog eens uitgebreid bevestigd in dit dikke grote boek dat zijn prijs waard is. Naast waardevolle algemene bijdragen kan je het er op naslaan als je serieuze info wil over natuurgebieden als de Biesbosch, de Loonse en Drunense Duinen, de Kampinavennen tussen Oisterwijk en Boxtel, het Merkske, de Groote Peel, enz.  Ook  Groote Meer, Kleine Meer en Zwaluwmoer komen natuurlijk aan bod in een hoofdstuk van Hidde Bult over de Brabantse Wal en Het Markiezaat  (na de afsluiting). Het laatste hoofdstuk gaat over de nood aan natuurbescherming in het verleden (nooit eerder is er in het Nederlandse en Noord-Brabantse landschap zo kaalgeslagen als tussen 1930 en 1940 door o.m. de Heidemij  : een moedeloze grote natuurkenner/beschermer als prof Victor Westhoff sprak  van het verknoeide “schandschap”) en over de natuurontwikkeling in de toekomst  (wat met de vergraste heide, de verzuurde vennen, de teloorgang van het traditionele boerenland ?). Aanbevolen.

(www.picturespublishers.nl)

 

DE 101 MOOISTE VOGELKIJKGEBIEDEN VAN NEDERLAND

Ger Meesters. Uitg. Kosmos, Utrecht/Antwerpen, 2018 : 160 blz. Prijs 15 €. ISBN 9789021569178. NUR 435.

Dertig jaar ervaring heeft Meesters als uitgever, redacteur, vertaler van talloze vogel- en (natuur)reisboeken. In dit geval gaat het om een soort vogelgebieden-Michelin. Het doet wat denken aan het leuke Vogeltochten in de Lage Landen uit 1985 van P.P. van Laake en de betreurde Guido Burggraeve van het Zwin (Uitg.Dwarsstap, Nijmegen).  Nu alleen over Nederlandse gebieden, maar vele daarvan zijn geen onbekenden voor ons : het Naardermeer, Oostvoorne, de Biesbosch, de Brouwersdam, Westkapelle, Saeftinghe, het Markiezaat, de Mariapeel, de Hoge Veluwe, de Oostvaardersplassen, het Lauwersmeer, de Afsluitdijk, de Wadden… De geboden  info : de periode, hoe kom je er, wat is er te zien.

 

NATUURREIZEN

 

DE REIS VAN DE BEAGLE

Charles Darwin. Oorspr.titel Voyage of the Beagle. Uitg. L.J. Veen Klassiek (Atlas Contact), Amsterdam/Antwerpen, tiende druk februari 2018 : 395 blz. Prijs 17.50 €. ISBN 9789020415650. NUR 508.

Een verkorte versie van de eerste editie uit 1839 van het eerste gepubliceerde boek van Charles Darwin (de bekendste versie is eigenlijk de tweede editie, uit 1845) : om Darwins denkbeelden en avonturen tijdens de reis zo dicht mogelijk te benaderen.

 

HET MALEISE EILANDENRIJK

Alfred Russel Wallace. Oorspr.titel The Malay Archipelago. Uitg. L.J.Veen Klassiek (Atlas Contact), Amsterdam/Antwerpen, vijfde druk februari 2018 : 680 blz. Prijs 17.50 €. ISBN 9789020415667. NUR 508.

Een gelegenheid om je dit monument van natuurlijke historie goedkoper aan te schaffen. De Britse natuuronderzoeker Wallace reisde van 1854 tot 1862 door de overweldigende natuur van huidig Maleisië (vooral Borneo) en Indonesië (tot in Nieuw-Guinea). Onderweg beschrijft hij minutieus fauna, flora en mensen en ontwikkelt hij zijn theorie over natuurlijke selectie  – waar Darwin in zekere zin mee gaan lopen is :  hij bezorgde Darwin het essay dat leidde tot de publicatie van The Origin.  Wallace is minstens de medeontwerper van de evolutieleer.

 

VARANEN, ORANG-OETANS EN PARADIJSVOGELS : REIZEN MET ALFRED RUSSEL WALLACE DOOR INDONESIË

Alexander Reeuwijk. Uitg.Kleine Uil, Groningen, 2018 : 286 blz. Prijs 187,50 €. ISBN 9789492190758.

Een geactualiseerde  uitgave van Reizen tussen de lijnen – Dwars door Indonesië met Alfred Russel Wallace (Uitg.Atlas Contact, 2013).  Reeuwijk reisde destijds voor dit boek over land van Sumatra naar Papoea, via Bali en Lombok (de Wallacelijn : W. ontdekte dat de flora en fauna in het westen van Insulinde volledig verschillen van die in het oosten), Flores en Rinca, Kalimantan, Sulawesi, Ternate-Halmahera en de Aru-eilanden. Als je interesse hebt voor biogeografie, orang-oetans, Komodovaranen, paradijsvogels en de rest van de natuur in Indonesië…

 

OVER OUDE WEGEN, EEN REIS DOOR DE GESCHIEDENIS VAN EUROPA

Mathijs Deen. Uitg. Thomas Rap (De Bezige Bij), Amsterdam, 2018 : 336 blz. Prijs 22,90 €. ISBN 9789400405158.

Deen reist en schrijft over E-wegen waar oude heirbanen, karresporen of ezelpaden onder schuilgaan. Hij vertelt de verhalen van de reizen van ontheemden, struikrovers, pelgrims, gelukszoekers en veroveraars…

 

HANDBOEK VOOR NATUURWANDELINGEN

Koos Dijksterhuis. Uitg Atlas Contact , Amsterdam/Antwerpen, 2018 : 248 blz. Prijs 19.99 €. ISBN 9789045035208. NUR 410/900.

Strand en duinen bij Bergen aan Zee, de Oosterkwelder van Schiermonnikoog, de bossen bij Berg en Dal, de hei bij Ballo, de weiden in de Eempolder, de Ankeveense plassen en de moerassen van de Weerribben, het heuvelland van Nederlands Limburg, de akkers bij Strijen, de IJssel bij Zwolle in de richting van Kampen .  Wat valt daar te beleven, wat kan je daar zien, waar moet je op letten ?

 

WANDELPARADIJS NEDERLAND : TE VOET DOOR ALLE PROVINCIES

John Jansen van Galen. Uitg. Balans, Amsterdam, 2018 : 301 blz. Prijs 22,50 €. ISBN 978946003518. NUR 502.

Samen met  het overbebouwen en verdwijnen van veel landschap  (de Vlaamse kust, de Kempen…) geraakte raar of niet raar genoeg rond de jaren 1970 het wandelen terug in de lift.  In het ondertussen dichtgebouwde Vlaanderen kan je dat hooguit nog doen in de resterende “natuurgebieden”. In Nederland valt er over de ruimtelijke ordening ook te klagen, maar politiekers en ambtenaren waren daar alvast sedert WO2 van een beter gehalte dan bij ons. Prettig wandelen kan je daar nog zowat overal, wandelaar sedert 60 jaar Jansen van Galen stelt dat Nederland er voor de wandelaar zelfs op vooruitgaat.  Bij Natuur 2000 was en is het in elk geval geen toeval dat we voor vele excursies noordwaarts trekken, van de Brabantse Wal en Zeeland via het Naardermeer en de Veluwe tot Schiermonnikoog.  Nogal wat N2’ers & Co gaan daar ook op eigen houtje op stap.  Daarbij komt dit boek met een massa aanstekelijke wandelcolumns over trajecten in de 12 Nederlandse provincies van pas. De auteur is al 45 jaar wandelschrijver en geeft uit die ervaring ook een stevige inleiding met o.m. een verwijzing naar een onmisbare uitgever van ‘wandelcadeautjes’ zoals Gegarandeerd Onregelmatig (Velp) en naar gespecialiseerde boekhandels. Bij elk provincie-hoofdstuk vind je verder een link naar een pagina van Wandelzoekpagina.nl met een zicht op wandelroutes in die provincie, geselecteerd door de initiatiefnemer van deze belangrijke website, zzp’er Stefan Horn uit Haarlem. Iedereen kan de routebeschrijvingen (m.d. 5000)  gratis downloaden, alleen voor apps en kaartjes moet er betaald worden.

 

GRENZELOOS VOGELS KIJKEN : IN EEN JAAR DE WERELD ROND

Noah Strycker. Oorspr.titel Birding Without Borders. Uitg. Atlas Contact, Amsterdam/Antwerpen, 2018 : 320 blz. Prijs 24.99 €. ISBN 978045032856. NUR 435/508.

Twitchers noemen dat een Big Year, een jaar de wereld rondtrekken  om zoveel mogelijk liefst zeldzame vogels te zien : in deze tijd gestimuleerd door eBird (de online database met waarnemingen) en geholpen door plaatselijke vogelliefhebbers. Bioloog Strycker, schrijver van Dat gevederde ding, bereidde alles minutieus voor. Hij ging op 1 januari 2015 voor 5000 soorten van de Clements Checklist en hij kwam op 31 december aan 6042, een stuk meer dan de helft van alle erkende soorten op aarde. In dit boek beschrijft hij wat hij meemaakte en zag vanop een Russisch schip in de bevroren uitgestrektheid van Antarctica, daarna rondvliegend in Latijns Amerika, de Verenigde Staten, effe Europa,  een stuk Afrika, Zuid-India, Birma, China en Taiwan, de Filipijnen, Thailand, Indonesië, Nieuw-Guinea en Australië : 41 landen op 7 continenten. Het kostte hem 60.000 dollar, juist hetgeen hij anders met het schrijven van zijn blog en een boek verdiende. Zo’n twitchersverslagen kunnen behoorlijk saai uitvallen, maar Strycker kijkt in zijn boek niet alleen naar vogels, ook naar zichzelf en naar het verschijnsel vogels kijken. Dat maakt het interessant. Zijn slotbedenking : de toekomst van de vogels op onze planeet is ongewis, maar met zoveel mensen die zich hun lot aantrekken ben ik toch optimistisch gestemd. Schreef Dutch Birding : ‘een heerlijk boek’.

 

PELGRIMAGE : DE MOOISTE PELGRIMSROUTES IN EUROPA

Derry Brabbs. Oorspr.titel : Pilgrimage, The Great Pilgrim Routes of Britain and Europe. Uitg. Kok, Utrecht, 2018 : 256 blz. Prijs 39.99 €. ISBN 9789043529273.

Landschaps- en architectuurfotograaf Brabbs publiceerde in 2008 de bestseller De wegen naar Santiago. Maar er is in Europa meer. In dit koffietafelboek van de betere soort : tien pelgrimstochten die adembenemende natuur en dito cultuur doen beleven op bvb  de Via Francigena door Zwitserland en Italië naar Rome, of de Saint Cuthbert’s Way naar het eiland Lindisfarne. Achteraan een overzichtslijst met de sites en info over geschiedenis, afstanden enz. Een kijk/lees/droomboek, op een moment dat het pelgrimeren boomt.

 

OP DE SCHOTSE TOER : REISVERHALEN OVER SCHOTLAND

Gerrit Jan Zwier. Uitg. Atlas Contact, Amsterdam/Antwerpen, 2018 : 189 blz. Prijs 19.99 €. ISBN 9789045034102. NUR 508.

Verhalen over het hoogland, het laagland en de eilanden : o.m. Fair Isle en zijn vogelobservatorium. Na een rondreis in het spoor van Samuel Johnson (Journey to the Western Islands of Scotland, 1775) en James Boswell (Journal of a Tour to the Hebrides, 1785).  Zwier bezoekt bij Inverness het Aigas Field Centre van natuurschrijver en fan van de Highlands John Lister-Kaye (zelf bevriend met Gavin Maxwell van Tarka de Otter). En bij Galashiels in de Borderlands : Abbotsford aan de Tweed, van Walter Scott.

 

NATUURROMANS

DE BUITENJONGEN

Paolo Cognetti. Oorspr. titel Il ragazzo selvatico. Quaderno di montagna. Uitg. De Bezige Bij, Amsterdam, 2018 : 157 blz. Prijs 18.99 €. ISBN 9789403122304.

Zie ook de rubriek Boeken van de Nieuwsbrief 2017 : De Acht Bergen.

Vele Italianen hebben net als Cognetti de bergen en de bossen in hun bloed.  Kom je daar in een depressie terecht, dan is het niet ongewoon dat je naar de eenzaamheid van de bergen vlucht en je ware aard als ‘buitenjongen’ probeert terug te vinden.  En een dagboek bijhoudt zoals Cognetti : bij hem is natuur duidelijk de hoofdpersoon, de bladzijden van zijn dagboek vullen zich met schitterende waarnemingen, beschrijvingen van landschappen, bomen, arenden, steenbokken, bouwsels en berghutten. Een klein maar groots boekje dat tot langzaam lezen dwingt en zelf ook tot rust komen…

NATUURPOËZIE

VERGILIUS’ BUCOLICA

Vertaald, ingeleid en van essays en aantekeningen voorzien door Piet Schrijvers. Uitg. Historische Uitgeverij, Groningen, maart 2018 : 151 blz. Prijs 24,95 €. ISBN 9789065540461. NUR 308.

Deed gij ook Latijnse middelbare, lezer ? Alle kans dat gij dan op uw 16-17 jaar even jaloers bent geworden op die gelukkige Tityrus, de Tityrus van

“Tityre, tu patulae recubans sub tegmine fagi, silvestrem tenui Musam meditaris avena… Tityrus, jij ligt onder het wijde dak van een beuk en oefent op een ranke rietfluit de veldmuziek van de Muzen … “ .

Dit is de Bucolica (boukolos = herder), de bundel eclogae ofte herderszangen die Publius Vergilius Maro anno 42 nC voor eeuwig beroemd maakten. In het Latijn klinken de dactylische hexameters toch het best, sommige verzen zijn onvergetelijk. Ik kan me voorstellen dat er mensen natuurminded worden bij het lezen van dit soort poëzie , die een schilderachtig leven van gecultiveerde Mantuaanse “boeren” bezingt : met als achtergrond de stralende schoonheid van de natuur. Om tien van die gedichten gaat het, op een nogal eigenzinnige manier vertaald (ook in dactylische hexameters !) door een oud-prof Latijn van Leiden. Duidelijk Iets anders dan de “Klassieke Vertaling” van H.Verbruggen, in 1956 uitgegeven door de N.V. Standaard-Boekhandel te Amsterdam-Antwerpen-Leopoldstad, die we in het Poësisjaar van het Antwerpse Onze-Lieve-Vrouwecollege gebruikten : studenten krijgen Vergilius daar al te lezen sedert 1575. Of dan de vertaalprestatie van Cyriel Paul Coupé alias Anton van Wilderode anno 1971. Schrijvers  plakte er nog een 50 bladzijden dikke staart aan van twee essays, die wel leuk om lezen zijn  maar die toch vooral op Holland gericht blijven. Overigens een verzorgd boek. (JS)

 

NATUURBESCHERMING

NATUURBESCHERMING ALS HARTSTOCHT – VICTOR WESTHOFF (1916-2001)

Frank Saris, Uitg. ISVW Uitgevers, Leusden, 2018 : 424 blz. Prijs 39.95 €. ISBN 9789492538222.

Tijdens de eerste bestaansjaren van Natuur 2000 was de Keurvelszaal in het gebouwencomplex van de Antwerpse Zoo een plaats waar bijna aan de lopende band wintervoordrachten over natuurstudie en natuurbescherming werden georganiseerd : door Natuur- en Stedenschoon, door het Kontaktkomitee van Kringen voor Natuurstudie, door De Wielewaal, door het Centrum voor Natuurbeschermingsedukatie, door onszelf enz.  Op zo’n zaterdagavond leerden we daar ook prof. Victor Westhoff van de Nijmeegse unief kennen als lezinghouder : we kenden hem eigenlijk al van zijn studie van de flora van de Groote Meer in de Kalmthoutse Heide (door de wateronttrekking verdwenen daar later o.m. de zeldzame biesvarens) en van zijn boek over de plantengemeenschappen in Nederland. Hij was ook de auteur van de bestseller Wilde Planten in 3 delen. De in Nederlands-Indië geboren Westhoff was na zijn tijd bij de Nederlandse Jeugdbond voor Natuurstudie (NJN) te Montpellier in de leer geweest bij prof. Braun-Blanquet, van de braun-blanquetschaal die wij gebruikten bij vegetatieopnames.  Hij was een gevierde wetenschapper, maar uiteindelijk groeide hij voor de Lage Landen uit tot dé natuurbeschermer van de tweede helft van de 20ste eeuw, zoals Jac.P.Thijsse dé natuurbeschermer van de eerste helft van die eeuw was. Zijn kritisch zicht op het nogal economisch gerichte ‘natuurbeheer’  van de elitaire Nederlandse Vereniging voor Natuurmonumenten kreeg vorm in voornoemde NJN-tijd. Hij pleitte voor ingrijpen in het beheer van natuurreservaten en voor de oude vormen van agrarisch beheer die de zgn. half-natuurlijke leefgemeenschappen in stand houden.  Dat half-natuurlijke landschap wordt echter meer en meer kapotgemaakt door wat zich vandaag nog landbouw durft noemen… Westhoff was ook dichter en filosoof. Bekend van hem is de stelling dat het protestantisme een betere basis is voor natuurbescherming  dan het katholicisme. Op 7 plaatsen in Nederlandse natuurgebieden staan beelden ‘ter zijner gedachtenis’, o.m. op Terschelling in de buurt van Paal 8. Westhoff overleed op 84-jarige leeftijd bij een auto-ongeluk (hij werd overreden) na een etentje met oude vrienden.

P.S.  De eerste generatie N2’ers zal op de foto’s ook Nederlandse natuurmensen terugvinden die wij destijds ook gekend hebben, die we tegenkwamen op IUCN-vergaderingen, die we soms zelfs mochten ontvangen op ons secretariaat : Jkhr Van der Goes van Naters, Goudswaard, van Dijk, Kluyver de koolmezenman, Mörzer Bruijns, Nijhoff, Strijbos, Jkhr van Weede van Dijkveld…

 

SPECIAAL :

HANDBOEK VOOR DE SOLOREIZIGER : PRAKTISCHE TIPS EN INSPIRATIE VOOR EEN VEILIGE, LEUKE EN ZORGELOZE REIS

Sarah Reid/Lonely Planet. Oorspr.titel : The Solo Travel Handbook. Uitg.Lannoo, Tielt, 2018 : 168 blz. Prijs 17.99 €. ISBN 9789401447034.

Het overkomt je of je kiest er voor. Het eerste bvb als je op je eentje naar een natuurcongres moet, voor het tweede kunnen er veel redenen bestaan.  Wat advies van ervaren soloreizigers is dan welkom en dat vind je volop in dit leuke boekje. Advies bij de voorbereiding (er is boeken en boeken en ga vooraf eens langs bij je tandarts) maar ook voor de reis zelf natuurlijk (hoe niet ziek worden van street food, wat doe je tegen eenzaamheidsgevoel, hoe hou je het veilig en verantwoord).  En na de thuiskomst zitten er niet weinigen met reisblues, wat daarmee. Kortom : veel tips om er optimaal van te genieten.  Als inspiratie  achteraan nog een 50 pagina’s met solotripideeën en een paar korte soloreisverhalen. Ubud op Bali zou bvb het beste zijn voor zelfreflectie…

 

(02) LEEFMILIEU

HET ANTI-RIMPELCOMPLEX : DE ACHTERKANT VAN DE COSMETICA-INDUSTRIE.

Robin van Wechem. Uitg. Balans, Amsterdam, 2018 : 336 blz. Prijs 19.99 €. ISBN 9789460036323.

Goedkope of dure (Chanel-Lancôme) crème, bijna overal zit microplastic in. De meeste shampoos bevatten dezelfde stoffen als schoonmaakmiddelen zoals allesreiniger, alleen in lagere concentratie. En biologische producten zijn niet altijd de oplossing. Vroeger fulmineerden vooral dierenbeschermers tegen de cosmetica-industrie maar vandaag wordt duidelijk dat de meeste cosmeticamerken nog steeds microplastics gebruiken, die niet afgebroken worden en dus in de plastic soup belanden.  Deze industrie doet er alles aan om een verbod op hun chemische stoffen te voorkomen, vergelijk met de tabakslobby.  Er zijn nochtans vermoedens dat baby’s van vrouwen-gebruikers gevaar lopen op onvruchtbaarheid of ziektes.

P.S. Zie eventueel ook Epstein, Giftige Schoonheid : De risico’s van cosmetica en verzorgingsproducten (AnkhHermes, 2011)

 

WAAROM IK AL HEEL MIJN LEVEN GROEN STEM

Karel Michiels. Uitg. Willems Uitgevers, Noorderwijk, 2018 : 279 blz. Prijs 20 €. ISBN 9789492419248.

Een freelance journalist vertelt de geschiedenis van Agalev en Groen en hoe de groene beweging zijn leven en werken kleur gaf. Hij begint bij de natuur- en milieu-acties in de late 1960-jaren, de tijd dat ook de WJA/N2000 ontstond…

Interessant voor mensen die wat meer willen lezen over hoe de inzet voor het milieu ook bij ons loskwam. Over pater Luc Versteylen en zijn basiswerk als leraar in het Xaveriuscollege, over hoe daar Anders Gaan Leven, Agalev (de vergissing van zijn leven, beweerde ie) en Groen uit groeide. Maar ook allerlei medestanders, c.q. “klimoppers”  (de strebende “meneer Eva Maria” Ludo Dierickx, die Agalev eigenlijk gebruikte om in het parlement te komen, oud-journalist Paul Staes, die van Agalev ook nog naar de CVP en de VLD liep …). Veel mensen die we als N2’ers tegenkwamen, binnen Natuur 2000 of in samenwerkingsverbanden : van wijlen Harry Schram tot  Marc Dubrulle van de Bond Beter Leefmilieu en Adelheid Byttebier van de JNM. Spijtig dat er geen personenindex voorzien werd.

 

(03) KALENDERS 2019

DE TUINSCHEURKALENDER 2019

Romke Van de Kaa en Paul Geerts. Uitg. Atlas Contact Amsterdam, 2018. Prijs 14.99 €. ISBN 9789045036083.

Een scheurkalender koop ik vooral voor de keerzijden. Deze kalender wil oog hebben voor de biodiversiteit, met o.m. tips om je tuin aantrekkelijker te maken voor vogels, bijen, vlinders, egels (nestelruimte !), salamanders.  Van 1/1 tot 31/12 ook dagelijkse plantaardigheden, weerinfo, gedichten, tafelgerechten, tuinwerk enz.