Milieu

Keywords :

Afval, Houtstook, Landbouw, Lichtverontreiniging, Materiaalverspilling, Ozonlaag, Plastics, Verkeer, Voedsel, Water, Zee

 

DRUGSAFVAL

Zowel in Nederlands Noord-Brabant als bij ons wordt er de laatste tijden op straat regelmatig afval gevonden van drugslaboratoria.  Het gaat meestal om vaten van duizend liter en minder. De criminelen aarzelen niet om de inhoud daarvan, duizenden liters sterke zuren en basen, eerst in de grond te laten sijpelen. Bij ons komt OVAM dan bodemstalen nemen en probeert men de grond daarna af te graven…

 

ZWERFAFVAL : PLOG JIJ MEE ?

Tot diep in het bos struikel je tegenwoordig over lege plasticflesjes, energiedrankblikjes, zakjes e.a. zwerfvuil.  Voor wie  in de natuur komt een bron van ergernis. Alleen de betaalde staats-oprapers al verzamelen jaarlijks tienduizenden tonnen, dat kost de belastingbetaler meer dan honderd miljoen euros. Milieuminister Schauvliege verschuilt zich achter drogredenen om geen statiegeld te moeten invoeren, de VLD-politiekers en die van N-VA saboteren de boel tot het plezier van de supermarkten en hun akoliet Fost-Plus.  Ploggen zet die grote ergernis om in actie. Het woord komt van het Zweeds plocka (oprapen) en van joggen. Pak een zak en ruim al lopend de zwergafvaltroep op. Volgens fitnessexperten prima training (het regelmatig stoppen vergroot de conditie en verbrandt meer vet, je oefent ook andere spiergroepen). Als een kwart van de Vlamingen elke dag één stuk zwerfvuil zou oprapen, zou ons land binnen zowat een week rotzooivrij kunnen zijn.  Met de politiekers kan daarna afgerekend worden in het stemhokje…

 

HOUTSTOOK

Het stoken van hout komt onder vuur te liggen. Hoe slecht is het voor de gezondheid ? Van de overheid wordt verwacht dat er regels komen om de overlast te meten en te sturen. Bvb. een stookalarm bij weinig wind, om te voorkomen dat rook en fijnstof blijven hangen in de lucht.

 

INDUSTRIËLE VS BIOLOGISCHE LANDBOUW

Nog regelmatig kom je tegen dat  in de media de industriële landbouw en veeteelt wordt goedgepraat of zelfs verdedigd, ook door politiekers. Terwijl iedereen kan zien wat voor gevolgen die manier van monocultuur bedrijven heeft voor ons landschap en voor de natuur :  recent onderzoek in Duitsland wees bvb uit dat de insectenpopulatie alarmerend achteruitgaat (75%). Wereldwijd gaat per minuut 23 hectaren vruchtbare landbouwgrond verloren door bodemuitputting. De graaiboeren worden beter van de opbrengsten, terwijl de hele gemeenschap en zelfs volgende generaties opdraaien voor de kosten. Te beginnen met de enorme subsidies, maar de hoogste kosten worden veroorzaakt door al het overbemestingsgif dat op weg is naar het grondwater. Grond- en oppervlaktewater worden ook in deze branche structureel verontreinigd door multiresistente bacteriën en bijna even structureel is de ongestrafte fraude in de agrarische industrie. Ondertussen wordt de productiviteit van de biologische landbouw gelukkig stilaan gelijkwaardig aan die van de andere. De bodemstructuur verbetert, waardoor de opbrengsten toenemen. Bovendien spoelt die biolandbouw tot 50% minder nitraat uit.  Het wordt tijd om meer werk te maken van de overgang naar meer biologische productie…

 

LICHTVERONTREINIGING

Iedereen kent de beelden, gemaakt door NASA-satellieten,  van de aarde bij nacht en van de nachtelijke verlichting. Onderzoekers van de London School of Economics en de unief van Chicago  brachten die beelden in verband met de economische groei in verschillende delen van de wereld.  Er bleek dat een groei van gemiddeld 2,4 % in het bruto binnenlands product (bbp) resulteerde in een toename van 10% in het nachtelijk elektriciteitsverbruik. Naargelang het inkomen van mensen stijgt, gaan ze meer investeren en consumeren én in de avonduren dus ook meer licht gebruiken : met alle gevolgen vandien voor natuur en milieu …

Lit. Henderson, J.Vernon cs.  Measuring economic growth from outer space. American Economic Review, 102 (2) : 994-1028.  Luis R. Martinez. How much should we trust the dictator’s GDP estimates ? University of Chicago, working paper, May 1 2018,  https://ssrn.com/abstract=3093296

 

MATERIAALVERSPILLING

Dat overheden (politiekers, overheidsambtenaren) het niet nauw nemen qua zorgvuldig omgaan met gebouwen, materiaal enz. is al langer geweten. In deze decadente graaitijden is de vraag wie het allemaal betaalde voor hen een voorwerp van arrogante minimalisering. Weer een straf staaltje : een Franse vlogger die naar verlaten plekjes zoekt vond in de buurt van Valenciennes een complete verlaten Eurostar-trein (13 wagons incl. 2 restauratiewagons). Het nog intacte treinstel reed tussen 1994 en 2014 tussen Brussel, Parijs en Londen.  In sommige landen gaan treinen 50 jaar mee. Is het niet schandalig dat dit dure materiaal zomaar achtergelaten wordt en dat zelfs niet gedacht wordt aan hergebruik ?  Nog maar eens de andere kant uitkijken, politiekers & co ?

 

NIEUWE OZONLAAGPROBS

Terwijl het gat in de ozonlaag boven de Zuidpool terug dicht lijkt (!) te geraken, herstelt die ozonlaag zich niet boven de meest bevolkte regio’s op aarde, bvb de evenaarszone (60° S-60° N).

Satellieten-onderzoek wees uit dat in de lagere stratosfeer waar de dichtste ozonconcentratie moet zijn, dit niveau juist aan het dalen is. Om het effect op termijn daarvan in te schatten wordt verwezen naar vulkaanuitbarstingen in Siberië zowat 252 miljoen jaar geleden die de ozonlaag deels vernietigden  : dat leidde tot de massale Perm-Trias-extinctie (95% van alle in zee levende soorten, 70% van de gewervelde landdieren, 1/3 van alle insectensoorten). Een dunner wordende ozonlaag zorgt er vermoedelijk voor dat bomen onvruchtbaar worden door de toename van de UV-straling en dat de bossen verdwijnen. Dat veroorzaakt dan een domino-effect in de voedselketen…

Lit. William T.Ball cs. Evidence for a continuous decline in lower stratospheric ozone offsetting ozone layer recovery. Atmospheric Chemistry and Physics, 18, 1379-1394, https://doi.org/10.5194/acp-18-1379-2018, 2018 (6 Febr 2018)

Jeffrey P. Benca cs. UV-B-induced forest sterility : Implications of ozone shield failure in Earth’s largest extinction.  Science Advances 7 Febr 2018 : Vol.4 n°2, e1700618. DOI : 10.1126/sciadv.1700618

 

EU : WEG MET PLASTIC PRODUCTEN

De Europese Commissie presenteerde eind mei plannen om het gebruik van kunststofproducten te beperken. Wattenstaafjes, snoepwikkels en bestek van plastic worden verboden. Dat geldt ook voor andere producten van plastic als daar een alternatief voor is en het ook nog betaalbaar blijft. Verder moeten de EU-landen binnen 7 jaar een statiegeldsysteem voor plasticflessen hebben ingevoerd. In 2025 moet al 90% van alle plastic drankflessen worden ingezameld. De EU wil zo voorkomen dat plastic in het milieu of in de plasticsoep in de oceanen terechtkomt.

 

PLASTIC : PLASTIC ZAK GEVONDEN OP 10.898 METER DIEPTE IN ZEE…

De Japan Agency for Marine-Earth Science and Technology (JAMSTEC, in het Japans : Kokuritsu-Kenkyu-Kaihatsu-Hojin Kaiyo Kenkyu Kaihatsu Kiko) doet al 30 jaar aan onderzoek naar deep-sea plastic debris, o.m. met onbemande diepzee-robots.  De wetenschappers brengen in kaart hoeveel plastic er op de zeebodem ligt. Op duizenden meter diepte wemelt het van de tasjes, visnetten en flesjes. Onlangs detecteerden ze een plastic boodschappentasje op 10.898 meter in de Marianentrog : het diepste stukje plastic ooit gezien.  Op basis van foto’s en video’s gemaakt tussen 1983 en 2015 (de zgn. Deep-sea Debris Database) schatten de Japanners dat er in het noordwesten van de Stille Oceaan, waar de Marianentrog zich bevindt, tot 335 stukken plastic per vierkante kilometer rondzwerven. Mariene biologen van het Helmholtz Centrum voor Polair en Marien Onderzoek in Bremerhaven vinden dat nog stevig onderschat. Tussen 2004 en 2014 deden zij jaarlijks onderzoek ten oosten van Groenland. Op 2500 meter diepte troffen ze tot 4000 stukjes plastic per vierkante kilometer…  Sinds 2004 blijkt de toename gewoon enorm.  De helft van het huihoudelijk plastic drijft niet eens. En de drijvende plastics zinken als ze begroeid geraken met wier of zeepokken. Op de bodem verweert het allemaal minder doordat er nauwelijks licht is. Het schuurt wel over de bodem en zorgt dus evengoed en eeuwenlang (!) voor microplastics als de plastics hoger in het water dat door afbrokkeling veroorzaken. En zoals geweten komen microplastics finaal in de voedselketen terecht… (De Standaard, 15 mei 2018)

Lit. Sanae Chiba cs. Human footprint in the abyss : 30 year records of deep-sea plastic debris. Marine Policy, online 6 April 2018, https://doi.org/10.1016/j.marpol.2018.03.22

Zie ook Mei Plasticvrij in de rubriek Actualiteit van deze Nieuwsbrief.

 

PLASTIC : BALLONNEN

Bij minstens één op de vijftig dood gevonden stormvogels aan onze kust zitten ballonresten in de maag. Via beken en rivieren komen die in zee terecht en dikken ze daar de beruchte plasticsoep aan.  Debet hieraan zijn de zgn ballonoplatingen. De plasticresten raken overal verspreid want de ballonnen vliegen honderden kilometers ver. Biologisch afbreekbare ballonnen zijn geen alternatief : die blijven ook jaren in het milieu rondslingeren. Er zou een algemeen verbod moeten komen maar Vlaams Milieuminister Schauvliege heeft er (weer) geen oren naar. In Oostende is schepen van Leefmilieu Tom Germonpré, een oud-lid van Natuur 2000, hij wil ballonoplatingen zo veel mogelijk ontraden (ze moeten aangevraagd worden omwille van de luchthaven).  “Eigenlijk zou het overal verder moeten gaan : inschrijven in het politiereglement en boetes uitschrijven”, zei Jan Rodts van Vogelbescherming Vlaanderen.

 

MICROPLASTICS IN DRINKWATER

Al makkelijk 50 jaar wordt er gewaarschuwd voor contaminatie van voedsel door migrerende monomeren uit plastic-verpakkingen. Dat leidde o.m. tot de EU-Verordening 10/2011.  Iets soortgelijks blijkt zich ook voor te doen in plasticflesen. Onderzoek aan de State University of New York (SUNY) te Fredonia, USA wees uit dat het water in de plasticflessen van watermerken zoals Evian, Gerolsteiner, San Pellegrino enz. vervuild blijkt door miniscule plastic deeltjes : vooral polypropyleen, nylon en ployethyleentereftalaat (PET) – gemiddeld 325 partikels per liter. Gedacht wordt dat ze van de flesdop komen en dat ze in het water geraken bij het bottelen. Uit het onderzoek bleek overigens evengoed dat ook in glazen flessen en kraanwater van deze microplastics kunnen zitten. Over het effect op de gezondheid bestaat nog veel onzekerheid, hoe kleiner de deeltjes hoe gevaarlijker : deeltjes kleiner dan 1 micrometer kunnen door een celmembraan dringen en in onze weefsels terecht komen, het immuunsysteem verstoren, kanker veroorzaken enz.

Lit. Sherri A. Mason cs. Synthetic Polymer Contamination in Bottled Water. Gepubliceerd door Orb Media op 14 maart 2018. Zie www.orbmedia.org/stories/plus-plastic en www.orbmedia.org/stories/invisibles_final_report/multimedia

 

 

VERKEER : SCHONERE VRACHTWAGENS NODIG

De uitstoot van CO2 door vervoer blijft in Europa maar stijgen. Dat komt voor een groot deel door het toenemend vrachtvervoer. De Europese Commissie wil de uitstoot door vrachtwagens daarom met 15% omlaag tijdens de komende 7 jaar en met 30% tegen 2030. Door bvb de cabines en de laaadruimten beter te stroomlijnen, door zuinigere motors en door elektrische wagens in te zetten. Al bij al niet zo ambitieus, in feite zijn verdergaande stappen nodig om de doelen van het klimaatakkoord te halen…

 

WEG MET GOEDKOOP VOEDSEL

We gooien niet alleen te veel eten weg (20% in Europa : 143 miljard euro per jaar), we offeren ook onze gezondheid, onze shape en het milieu op aan goedkoop supermarkteten. We moeten dringend zorgen dat we daar van af komen. Dat zegt Olivier De Schutter, vm. VN-rapporteur over voedsel, in de Volkskrant van 16 juni 2018.  Ons voedsel is ongezond, komt van te ver en vernietigt het milieu.  Liefst 30% van de schadelijke emissies wordt veroorzaakt door de landbouw en de voedselindustrie.  Onze bodems brengen alleen nog iets op als we giftige chemicaliën gebruiken, landbouwgewassen worden in bulk geproduceerd en verwerkt tot onvoedzame en ongezonde producten voor de schappen in de supermarkten. Politici zijn marionetten geworden van de grote landbouw- en voedingsbedrijven.  Ze zijn blind voor de maatschappelijke kosten van hun niet-handelen : de werkelijke kosten van klimaatverandering, gezondheidszorg, arbeidsongeschiktheid. Die rekening betalen we via de belastingen… Het is echt nodig om de voedselsystemen te benaderen vanuit welzijn i.p.v. productie. Dat betekent een andere plattelandsontwikkeling en vooral dat we terug meer moeten willen betalen voor gezonder eten. En het impliceert een ander sociaal beleid : arme mensen mogen niet langer het slachtoffer worden van een destructief  voedselsysteem. Hoewel gezond eten niet echt duur hoeft te zijn. Je moet er niet voor naar de te dure biowinkels.  Wel meer lokaal geproduceerde en seizoensgebonden groente en fruit eten, minder vlees en zelf koken i.p.v. kant- en klaarproducten te gaan halen. De overheid kan hiertoe financiële prikkels geven zoals het belasten van ongezond voedsel en het subsidiëren van duurzame landbouwproductie…

 

WERELDWATERDAG 22 MAART 2018

Superveel mensen zal dit hier te lande niet veel zeggen (hoewel de waterfactuur op relatief korte tijd 4 x zo duur werd), maar ook bij ons stevenen we af op watertekort, zij het dat de toestand nu nog niet zo erg is als te Kaapstad bvb waar mogelijk een Dag Zero dreigt tegen 2019 (de laatste 20 jaar steeg de bevolking daar met 79%, de water storage maar met 15%). In elk geval verbruikt iedereen hier gemiddeld 100 liter water per dag aan douche, toilet, was enz. terwijl zijn/haar levenswijze hem/haar zonder dat ie dat goed weet even dagelijks linkt aan 7000 “externe” liters : 1 pint bier tappen vergt  bvb 75 liter water, 1 liter melk 1000 liter water en 1 steak 4000 liter water …

 

ZEEWATERVERVUILING EN SURFERS

Surfers slikken tien keer zo veel zeewater als zeezwemmers. Ze krijgen zo ook meer te maken met de kustwatervervuiling : door riolen, door mest die van de akkers afspoelt, enz.  Bij een onderzoek door de Medical School van de unief van Exeter op surfers van de actiegroep  “Surfers against Sewage” werd in hun darmen dan ook veel meer exemplaren van de darmbacterie Escherichia coli gevonden als in die van niet-surfers. Die bacteriën  bleken ook vaak resistent tegen antibiotica en ze bevatten plasmiden : stukjes DNA met genen voor resistentie, die gemakkelijk uitgewisseld kunnen worden met allerlei andere bacteriën uit de natuur. Dat is even onrustwekkend als de watervervuiling of nog erger : als bacteriënresistentie  (tot nu gekend van de ziekenhuizen) zich ook gaat verspreiden in de natuur kunnen mensen opnieuw sterven van een onnozel wondje en worden zelfs routineoperaties een gokspel met de dood. Het tijdschrift Environment International schat dat watersporters rond de Britse kusten zo’n 2,5 miljoen keer per jaar resistente E.coli slikken. We moeten meer gaan beseffen dat zeewater een verspreidingsweg voor resistentie is en tegen die verspreiding moet echt meer gedaan worden – ook in ons land…

Lit. Anne F.C. Leonard cs. Exposure to and colonisation by antibiotic-resistant E.coli in U.K. coastal waters users : Environmental surveillance, exposure assessment and epidemiological study (Beach Bum Survey).

Online 14 January 2018 : https://doi.org/10.1016/j.envint.2017.11.003