Milieu

Keywords : Afval, Agro-Industrie, Hoogspanningsmasten, Kernenergie, Klimaatverandering, Leefomgeving, Permafrost, Plastic, Verstening, Vlees

EEN ARCHITECT OVER AFVAL

Marc Dubois (68) is architectuurdocent aan 3 uniefs, hij ijvert voor een opwaardering van de Vlaamse architectuur (al dat gemeenschapsgeld dat gestoken wordt in gebouwen die het niet waard zijn…), hij kreeg de Ultima Architectuurprijs en hij stond in Knack Weekend van 8 mei :

Dat mensen hun individuele verantwoordelijkheid ontlopen, is een groot probleem van deze tijd. Als ik op tv zie dat koeien aluminiumstukken in hun maag krijgen en daardoor sterven, omdat mensen hun lege blikjes in de wei gooien, als je ziet hoeveel rotzooi mensen achterlaten bij het parcours van de Ronde van Vlaanderen : dat is beschamend ! We kunnen betogen voor het klimaat, maar je staat tegelijk best stil bij je persoonlijke bijdrage tot de vervuiling. Het gemak waarmee gebouwen afgebroken worden stoort mij ook. Dat is evengoed een vorm van pollutie. Als je iets nieuws in de plaats zet, dan heeft dat uiteraard een impact op het milieu en de CO2-uitstoot. We moeten nadenken over zwaardere inspanningen om de recyclage te verbeteren…

AGRO-INDUSTRIE : MEGASTALLEN IN OPMARS

Anno 2015 waren er in Vlaanderen 452 landbouwbedrijven met min. 3000 varkens. In tien jaar tijd is het gemiddeld aantal dieren in zulk varkensbedrijf met 47% gestegen. Voor pluimveebedrijven is dat zelfs 64 %. Die grotere bedrijven hebben nog forse uitbreidingsplannen, er is een schaalvergroting aan de gang. In de Kempen met de regio Hoogstraten-Merksplas, in West-Vlaanderen en Limburg rukken de “megastallen” op, zoals in de Nederlandse provincies Noord-Brabant, Limburg, Gelderland en Flevoland. Bij ons wordt overigens vaak gewerkt met Nederlands geld en Vlaamse uitbaters voor de Nederlandse agro-industrie : in Nederland worden de regels rond milieu en dierenwelzijn steeds strenger. Zo’n megastal is een enorme betonneringsingreep in het open landschap en dan zijn er ook nog de milieu-effecten, de overlast van het mestoverschot en de gevolgen voor de volksgezondheid, met gevaarlijke piekconcentraties van ammoniak en fijnstof in de lucht om van de geur nog te zwijgen. Hoogstraten is zo in Vlaanderen de recordhouder qua ammoniak-uitstoot geworden. Dierenrechtenorganisatie Animal Rights kloeg begin 2019 de horror-leefcondities van 290.000 (!) gestresseerde leghennen aan in de dubbele megastal van reuze-eierenproducent Lokip te Merksplas, in zgn. verrijkte kooien. Het bedrijf haalt in feite het onderste uit de kan binnen de bestaande, onvoldoende regelgeving (weer een blaam voor de onbekwame, verantwoordelijke minister Ben Weyts, N-VA). Het is dan ook niet voor niets dat alvast omwonenden zich grote zorgen maken en dat ze waar mogelijk de vergunningsaanvraag voor een megastal met alle middelen aanvechten.

P.S. Zie ook de studie die de Greenpeace European Unit hierover deed maken, Feeding the Problem – The dangerous intensification of animal farming in Europe (February 2019) . In dit land zijn er nu al 4120 megastallen op een totaal van 28.730 boerderijen, bijna 3/4 van ons varkensvlees en pluimvee is daarvan afkomstig. Ze profiteren volop van Europese landbouwsubsidies, terwijl ze eigen financiële draagkracht genoeg hebben.

HOOGSPANNINGSMASTEN EN KINDERLEUKEMIE

Met verwijzing naar experten van de KU Leuven en de Universiteit Utrecht geeft Knack van 12 juni 2019 nog eens aan dat er een statistisch verband bestaat tussen het dicht bij een hoogspanningsmast leven en het voorkomen van kinderleukemie bij zeer jonge kinderen : die hebben dubbel zoveel kans om leukemie te krijgen. Voor een verhoogde blootstelling moet je onder de hoogspanningslijn wonen of op minder dan 100 meter afstand. Een biologische verklaring is er (nog) niet.

KERNCENTRALES OPEN HOUDEN ?

De klimaatmarsen en de bosbrossers maakten zoals verwacht ook onze kernenergiekampioenen wakker, als De Wever, Wollants en Gryffroy van de N-VA, maar ook van andere partijen (De Crem, CD&V) plus akolieten die zo graag wat meer bekendheid willen krijgen. Bij hun pleidooiherhalingen voor kernenergie en kerncentrales gaan die er wel weer met vuile voeten door. Ze durven stellen dat kernenergie de veiligste technologie ooit is en dat kernrampen nauwelijks slachtoffers maken. Even oneerlijk als de asbest-goedpraters : pas nu worden de kanker-effecten van de Tsjernobylramp bvb duidelijk. En dan hebben we het nog niet over de afwijkingen die door de straling worden doorgegeven aan volgende generaties. Het CO2-argument is van hetzelfde allooi : kerncentrales geven inderdaad geen CO2-uitstoot, maar de radioactieve stoffen die door het gebruik van kernenergie in de natuur (tot de zee toe) terechtkwamen en komen zijn een reuzegroot probleem voor vandaag en voor een onvoorstelbare tijdsperiode na ons. De Wever & Co willen niettemin de kerncentrales langer openhouden en ze zijn daarbij bewust blind voor het bewezen feit dat onze kernreactoren niet meer in goede staat zijn, ze zijn nooit gebouwd om zo lang operationeel te blijven. Overigens liggen de risico’s nog veel meer bij de koelsystemen dan bij die reactoren. Kerncentrales zoals Doel, midden in een dichtbevolkte 20 km-perimeter gebouwd, betekenen gewoon een gevaar voor 1,5 miljoen mensen die op de dag dat het misgaat als ratten in de val zullen zitten. Het is ongelofelijk dat poltiekers als de genoemden daar zomaar aan voorbijgaan. Op D-Day zullen zij natuurlijk met hun helicopters en security de dans ontspringen, maar hun te goedgelovige kiezers en de anderen…

Bron : Tijd kopen door kerncentrales open te houden is tijd verliezen, bijdrage van drs.Siegfried Eves op www.knack.be, 18 februari 2019 .

BELGIË EN DE EUROPESE KLIMAATDOELSTELLINGEN

Al meer dan 30 jaar wordt er ook in dit land gewaarschuwd voor de klimaatverandering, maar de politiekers verroeren nauwelijks een vin. Eerder zijn ze nog contraproductief : we zijn de beschamende tonelen van elkaar t.g.v. klimaatconferenties bekampende of gewoon verstek gevende milieuministers (4!) nog niet vergeten, evenmin als het arrogante cynisme dat aan de dag werd gelegd t.a.v. de ongeruste klimaatbrossers. Voor onze soort van politiekers telt alleen de korte termijn (= hun herverkiezing) en dus laten ze hun luie slaap niet voor het risico dat de komende generaties tegen het einde van de 2000-jaren met een 3 à 6°C gestegen wereldtemperatuur zitten en alle gevolgen vandien.

Aan tekenen aan de wand en herhaalde waarschuwingen door verstandiger mensen ontbreekt het nochtans niet.

Midden juni liet de Europese Commissie weten dat het Belgische energie- en klimaatplan (met de maatregelen om de klimaatdoelen voor 2030 te halen) volstrekt niet voldoet. Wanneer de politiekers en hun ambtenaren zo blijven voortdoen halen we niet alleen de Europese klimaatdoelen voor 2020 niet , maar evenmin deze voor 2030. Het Belgische plan volstaat niet eens om de helft van het Europese streefdoel (35% minder CO2-uitstoot) te halen. Ter vergelijking : met hun eigen plan zijn de Nederlanders amper 5 % verwijderd van hun 2030-doel. België is één van de slechtst presterende EU-landen op het vlak van klimaat.

En ook op 19 juni gaf een studie van de Boston Consulting Group (één van de grootste consultancybedrijven), besteld door het VBO, aan dat er maar liefst 18 à 26 miljard euro’s nodig zullen zijn om voornoemde klimaatdoelstellingen voor 2030 te halen. Vertel dat ook aan onze politiekers (incl. de journalist die N-VA-minister van Financiën werd) , die al met een tekort van meer dan 10 miljard zitten, terwijl hun Nederlandse collega’s m.d. 10 miljard overschot wisten te realiseren…

P.S. Tegen 2050 hoopt Europa klimaatneutraal te zijn. Maar daar wordt evengoed tegenwerk tegen gegeven : door Polen en Tsjechië, ook weinig milieubekommerde landen met veel vervuilende industrie.

LEEFOMGEVINGSONDERZOEK

Sinds 2001 doet het Vlaams Departement Omgeving onderzoek naar diverse vormen van milieuhinder hier te lande. Het rapport over 2018 vertelt dat 29% van de Vlamingen zich gehinderd voelt door geluid, 15% door geur en 7% door licht. Concreet gaat het inzake geluidshinder vooral om het straatverkeer. Geurhinder wordt minder ervaren, uitgezonderd de rook uit schoorstenen. Wat betreft de lichtvervuiling tonen de resultaten van de schriftelijke enquête een toename van hinder van verlichting van gemeente- en gewestwegen, terwijl de verlichting van de autowegen minder als bron van lichthinder wordt vermeld. Het draagvlak om de lichten op onze wegen te doven groeit hoe dan ook : nog maar 29% vindt dat de wegen altijd verlicht moeten zijn als het donker is, een meerderheid van 59% vindt het belangrijk dat de nachtelijke hemel donker is. Qua respons van de ‘overheid’ stelt het Agentschap Wegen en Verkeer terzake dat ze ‘de verlichting ’s nachts zo veel als mogelijk uitdoen’…

www.masresearch.be : Schtiftelijke enquête ter bepaling van het percentage gehinderden door geur, geluid en licht in Vlaanderen

PERMAFROST EN CO2

In Nature Communications verscheen in januari 2019 een wereldwijde studie op basis van 123 boringen in de poolgebieden en bergketens in Europa en Centraal-Azië, uitgevoerd tussen 2007 en 2016. Die tonen een gestage stijging van de gemiddelde temperatuur van de permafrost (de bevroren grond in de poolgebieden en bergketens) in die periode met 0,3 °C. Die opwarming is zorgwekkend, want de permafrost bevat grote hoeveelheden CO2 en methaan, die bij vrijkomen de klimaatverandering verder kunnen aanzwengelen.

Lit. Boris K. Biskaborn et al. Permafrost is warming at a global scale. Nature Communications 10, Article 264 (2019). Zie https:// doi.org/10.1038/s41467-018-08240-4.

MICROPLASTICS : GEMIDDELD KRIJGEN WE ELKE WEEK HET GEWICHT VAN EEN KREDIETKAART BINNEN !

Er belandt elk jaar 9 miljard kilo plastic in zee. Maar plasticvervuiling gaat verder dan de verontreiniging van de wereldzeeën en het zeeleven. Alle mensen zijn er evengoed slachtoffer van. Er is daarom meer en meer te doen over de plastic die we binnenkrijgen.

In het tijdschrift Environmental Science and Technology werd begin juni 2019 door Canadese onderzoekers gerapporteerd over een review van 26 studies over de consumptie van microplastics.

By the way : onder microplasics worden fragmenten verstaan die kleiner zijn dan 5 mm en die vaak alleen nog onder een microscoop zichtbaar zijn. Ze kunnen afkomstig zijn uit cosmeticaproducten als tandpasta en scrubs, maar het kan ook gaan om vezels die bij het wassen uit synthetische kledij vrijkomen en uiteindelijk in de voedselketen geraken. Ze kunnen verder afkomstig zijn van slijtage van autobanden of het uiteenvallen van stukken plasticafval door golfslag en fotochemische processen.

Voornoemd tijdschriftartikel schatte dat mensen jaarlijks tussen de 39.000 en 52.000 stukjes microplastic binnenkrijgen via bier, tafelzout, zeevruchten, suiker, alcohol en honing (meest “rauw” gegeten, niet verpakt in plastic !). Dit onderzoek naar microplastics in ons voedsel bestrijkt dus wat betreft calorieën slechts 15% van al het voedsel dat een mens gemiddeld opeet. Ook werd onderzocht de hoeveelheid microplastic in drinkwater en lucht. Mensen die gebotteld water drinken krijgen zo 90.000 plasticdeeltjes extra binnen. En als je rekening houdt met de hoeveelheid die we inademen worden die 39.000-52.000 ruim 72.000. Je krijgt meer plastic binnen door het inademenen van stofdeeltjes dan door het eten van schaaldieren…

Op 12 juni 2019 bracht het Wereldnatuurfonds (WWF) ook een overzichtsstudie uit van m.d. 50 studies, door onderzoekers van de unief van Newcastle, Australië : gefocust op de consumptie van weerom schaal- en schelpdieren, honing, bier, zout en flessenwater – producten waarvan bekend is dat ze veel microplastics bevatten. De conclusie van deze studie : jaarlijks werkt een mens gemiddeld zo’n 100.000 deeltjes plastic naar binnen. Dat betekent volgens de onderzoekers een kwart kilo per jaar of 21 gram per maand of 5 gram per week : het gewicht van een kredietkaart.

Al bij al liggen beide studies in lijn met elkaar : 104.000 deeltjes volgens Newcastle, 140.000 volgens de Canadezen, die niet omrekenden naar gewichten. Hoe dan ook is deze ophoping van microplastics in ons lichaam uiteindelijk schadelijk : alvast voor ons immuunsysteem en de balans van onze darmflora. Nogal wat plastic is gemaakt van o.m. chloor en het kan ook andere giftige bestanddelen bevatten, terwijl weer andere plastic bacteriën en parasieten aan zich kan binden…

Lit. Kieran D. Cox (k.cox@uvic.ca) cs, Human Consumption of Microplastics. Environ. Sci.Technol.2019, 53, 12, 7068-7074 : June 5, 2019 – https: //doi.org.10.1031/acs.est.9b01517

Dalberg Advisors, Wynand de Wit and Nathan Bigaud, No plastic in nature : assessing plastic ingestion from nature to people. Uitg.WWF, Gland, 2019.

STOP MET PLASTIC : ACTIE VAN NATIONAL GEOGRAPHIC

Ook National Geographic maakt er zich zorgen over dat elk stuk plastic dat ooit gemaakt werd zich nog altijd op onze planeet bevindt en dat we jaarlijks tienduizende stukjes microplastic opeten. NG zette daarom juni 2019 in het teken van Stop met Plastic, via de meest bijzondere documentaires over het thema. De bedoeling is om mensen hun eigen Plastic Plan te laten maken en te stoppen met het gebruiken van plastic flesjes, tasjes, rietjes, bestek, bekers en deksels enz

www.nationalgeopgraphic.nl/stopmetplastic

NANOPLASTICS

Onderzoekers van de unief van Lund, Zweden, verzamelden deksels van afhaalkoffiebekers en bootsten het afbraakproces van plastic in de oceaan na. Zo bleek dat microplastics niet het eindstation zijn, plastic kan verkleind worden tot deeltjes op nanoformaat. Nanoplastics zijn slechts enkele miljoenen van een millimeter groot : dat is zo klein dat ze gemakkelijk in ons lichaam, bvb onze longen, terecht kunnen komen en in dat van andere dieren en evengoed in ons eten.

Lit. Mikael T. Ekvall et al. Nanoplastics formed during the mechanical breakdown of daily-use poystyrene products. Nanoscale Advances, 04 Dec 2018. DOI : 10.1039/c8na00210j

VERSTENING : ONTHARDEN !

Veel milieubewuste mensen zien met lede ogen de “verstening” om zich heen grijpen. Ze willen daar iets aan doen. In het Antwerpse maken ze dan best eens kennis met het project “Gruunrant Onthardt”, om de versteende ruimte ten N.O. van de stad op te breken en om iedereen te inspireren en aan te zetten om hetzelfde te doen. Als jij een plek op het oog hebt die je graag zelf wil ontharden : www.gruunrant.org/gruunrant-onthardt.html

VLEES : KLIMAAT REDDEN DOOR GEEN KOEIEN MEER TE ETEN

Over de omstreden vleespropagandacampagne van het Vlaams Centrum voor Agro- en Visserijmarketing (VLAM) : zie rubriek Wereld, Vlaanderen.

De productie van vlees en zuivel trekt een zware wissel op milieu en klimaat. Bij het houden van runderen komen CO2 en methaan vrij, broeikasgassen die mee verantwoordelijk zijn voor de opwarming van de aarde : de wereldwijde veehouderij (er zijn 1,5 miljard koeien op deze planeet) zorgt voor 14,5 van alle broeikasgassenuitstoot, zoveel als alle transport bij elkaar. De vee-industrie verbruikt verder een enorme hoeveelheid voedsel, wat de ‘carbon footprint’ van dierlijke producten nog vergroot, om te zwijgen van de watervoetafdruk : 15.500 liter water voor 1 kilo rundsvlees ! En tenslotte is de totale oppervlakte die op de wereld wordt gebruikt om runderen te houden zo groot als Noord- en Zuid-Amerika samen. Als we 1/3 van die ruimte teruggeven aan de natuur kan er 10 miljoen km² bos bijkomen, zowat de oppervlakte van Europa. Het echt nodige afbouwen van de veestapel kan dus een stevig effect hebben.

© 2019 Nieuwsbrief Natuur 2000 | WordPress Theme: Cosimo by CrestaProject.