Milieu

MILIEUNIEUWS 2021

 

BODEMDALING : EEN ANDER MILIEUPROBLEEM

Een recente wereldwijde literatuuranalyse gepubliceerd in het eerste Science-nummer van 2021 vestigt de aandacht op een milieuprobleem dat wat verborgen blijft bij de focus op de stijgende zeespiegel : de dalende bodem, veroorzaakt doordat mensen teveel grondwater oppompen.  Het effect blijkt makkelijk tien keer zo groot als voornoemde zeespiegelstijging ( = 3 à 4 mm/jaar) en het maakt het overstromingsrisico dan ook stukken groter. Het fenomeen doet zich wel niet alleen in kustgebieden voor : in Mexico-stad bedraagt de daling eventjes 12 m en in centraal Iran zinken de pistache-oogstgebiedern elk jaar met 30 cm.  Als het volume grondwater afneemt kan de concentratie vervuiling of zout erin te hoog worden om het water nog te kunnen gebruiken,. Ook kunnen er soms kilometerslange “fissures” (scheuren) ontstaan in de bodem, met allerlei schade vandien. In die risico-bodems is er een afwisseling van poreuze zandige met minder poreuze kleiige lagen : die geraken samengedrukt en herstellen zich maar moeilijk, zelfs als je meer water in de bodem laat stromen.

Op basis van literatuuranalyse werd een wereldkaart gemaakt met de gebieden gevoelig voor bodemdaling. Een hoog risico geldt voor 2,2 miljoen km² ofte 1?6 % van het wereldwijde landoppervlak. In deze gebieden wonen 1,2 miljard mensen (naar verwacht zullen dat er in 2040 1,6 miljard zijn). Hoogrisico-gebieden zijn bvb de landbouwgronden rond Beijing in China en het noorden van India. In diverse landen wordt er wel iets aan gedaan : beperkingen op het onttrekken van grondwater op de eerste plaats, gecombineerd met veel metingen. Maar …

Lit. Gerardo Herrera-Garcia cs. Mapping the global threat of land subsidence.  Science 01 Jan.2021. Vol.371, issue 6524, pp.34-36. DOI : 10.1126/science.abb8549.

 

JONGEREN.KLIMAAT.NU : MANIFEST VOOR KLIMAATRECHTVAARDIGHEID

Jongeren Milieu Actief (JMA), de jongerenorganisatie van de Nederlandse milieuvereniging  Milieudefensie, wil het land klimaatneutraal tegen 2035 en met vervuilers die betalen.  Op initiatief van JMA werd een manifest opgesteld voor een klimaatrechtvaardige toekomst met negen actiepunten : 1. De adviezen van de wetenschap volgen, onder de 1,5°C blijven. 2. Een Geen New Deal ontwikkelen. 3. De democratie beschermen tegen de lobby van de fossiele industrie. 4. Investeren in groene energie. 5. Duurzame productie stimuleren. 6. Kies meer voor treinen, minder vliegen. 7. Een duurzame landbouw met een kleinere veestapel. 8. Bescherm de natuur tegen het beschadigen of vernietigen van ecosystemen. 9. Denk planeetbreed. Jan Terlouw schreef er een voorwoord voor.

Info : jma.org

 

KLIMAAT : SNELLER SMELTEND IJS

Het ijs is over de hele aarde in een razend tempo aan het smelten, het snelst op de Groenlandse en Zuidpoolse ijskappen.  Tussen 1994 en 2017 ging 28 biljoen ton (!) ijs verloren, door de opwarming van de atmosfeer en de zeeën. Het ijsverlies versnelde in diezelfde periode ook met 65 %. Door dat ijsverlies is de zeespiegel met 35 mm gestegen. Wanneer drijvend zeeijs smelt onthult het overigens donker water dat meer warmte absorbeert, waardoor de opwarming verder wordt versneld in een feedbacklus : het albedo-effect.

Pro Memorie : stel dat alle Groenlandse en Zuidpoolse (Antarctische) ijs ineens zou smelten, dan stijgt de zeespiegel overal met 55 m  …

Lit. Thomas Slater cs. Earth’s ice imbalance. The Cryosphere, 15, 233-246, 2021. DOI : https://doi.org/10.5194/tc-15-233-2021

 

LAWAAI : OOK ONDERWATER

Het geraas en gedreun van de mens met zijn schepen, boorplatformen, vliegtuigen enz. blijft ook niet zonder gevolgen voor het onderwaterleven. Dat tonen wetenschappers aan in een artikel in Science. Ze checkten een 500 papers over onderzoek naar de effecten van menselijk geluid op en boven de zeeën.  Zo’n geluid kan tot kilometers diep gaan, het speelt een grotere rol onder dan boven water. De toename in scheepsverkeer heeft de laatste 50 jaar al voor 32 keer zoveel geluid van lage frequenties (= dat het verst draagt)  gezorgd.  Dat werkt verstorend, bijna alle onderwaterleven is er gevoelig voor. Niet alleen grotere dieren, die hun weg kwijt kunnen geraken of die niet meer met elkaar kunnen communiceren, maar het heeft ook impact op kleinere organismen. Mossels bvb gaan dicht en eten niet meer, zo verslechtert de waterkwaliteit.  Nog een minder bekend zij-effect : door overbevissing, walvisjacht en verdwijnende koraalriffen worden wateren  juist stiller. Maar vissenlarven gebruiken de geluiden van het rif om te navigeren en een goede plek te vinden om op te groeien. Het wordt tijd om er wat aan te doen. En dat is mogelijk, doordat vele geluiden bijeffecten zijn.  een voorbeeld : slecht afgestelde scheepspropellers produceren bellen die imploderen en een enorm lawaai geven. Denk ook aan het gebruik van elektrische motoren, aan lichtere scheepsmaterialen die geluiddempend werken, aan richtlijnen voor de snelheid van schepen, het beperken van constructiegeluid bij de aanleg van windmolenparken…

Lit. Carlos Duarte cs. The soundscape of the Anthropcene ocean. Science 05 Feb 2021. Vol 371, Issue 6529, eaba 4658. DOI : 10.1126/science.aba4658

 

PFAS EN PFOS

Zie in deze Nieuwsbrief 2021 de rubriek Wereld, lemma Vlaanderen …

 

KEURMERKEN M.B.T. MICROPLASTCS

Over microplastics (plasticstukjes van minder dan 5 mm groot die in het milieu nog eens uiteen kunnen vallen) ) en  hun ophoping in dieren die wij opeten, maar ook in ons drinkwater, is er al veel geschreven.  Het VELT-tijdschrift Seizoenen  vermeldt in zijn mei-juninummer 2021 keurmerken die producten helpen herkennen zonder microplastics. Er is het Europese Ecolabel voor cosmetica, verzorgings- en schoonmaakproducten, doe-het-zelf en tuinieren. En Demeter, het keurmerk van de biologisch-dynamische landbouw, cosmetica, verzorging en voeding. Verder Cosmos Organic, het Europese keurmerk voor natuurcosmetica. Tot slot zijn er het  Nordic Ecolabel ( = het Scandinavische milieukeurmerk voor schoonmaakmiddelen, cosmetica, verzorgingsproducten en wasmiddelen) en Zero plastics inside. Dat laatste is het keurmerk van beatthemicrobead.org voor bedrijven die hun ingrediëntenlijst met de organisatie delen en de 100% microplasticvrij-verklaring tekenen.

 

SCHEEPVAART UITSTOOTVRIJ ?

De wereldwijde scheepvaartstoot ca.2,5 % van alle broeikasgassen uit. Samen met de luchtvaart valt ook de scheepvaart buiten het klimaatakkoord van Parijs. Het Europees Parlement en de Europese Commissie willen dat veranderen, zodat de hele Europese scheepvaart per 2050 geen broeikasgassen meer uitstoot.  Dat is één van de voorstellen om de scheepvaart duurzamer te maken. En daartoe moeten schepen overstappen op waterstof, hoewel de sector meer ziet in LNG.

 

SIGARETTENPEUKEN : GIFTIG !

Bij clean-ups op onze stranden en elders hebben sigarettenpeuken een groot aandeel in het gevonden plasticafval. Met miljoenen belanden ze in de natuur, in waterlopen en in zee.  Een gemiddelde roker steekt 15 sigaretten per dag op, 64 % van de gerookte tabaksproducten zijn filtersigaretten. Beseft ie wel goed dat die nepdingen (in feite een marketingtool  die niets aan de gezondheid bijdraagt) van plastic zijn  (celluloseacetaat) ? En vol zitten met chemicaliën (arsenicum, aceton, benzeen, ammoniak en lood) ? Dat maakt ze ook zo gevaarlijk voor vissen wanneer ze in het water belanden : gooi een peuk in een waterbak met vissen en de helft ervan sterft binnen de 96 uur. Net als andere plastic vergaan ze overigens evenmin, ze vallen finaal  in kleine stukjes uiteen…

 

STILTE EN STILTEGEBIEDEN

Na luchtverontreiniging is stiltegebrek de voornaamste aan de milieukwaliteit gelinkte ziekteoorzaak . Maar waar is het nog stil ?  Om op de stiltebehoefte in te spelen creëerden politiek en ambtenarij ten tijde van de Vlaamse nepminister van Leefmilieu en Natuur Kris Peeters negen officiële stiltegebieden. Voor een stiltegebied wordt normaal vereist dat de geluiddrukte de 30 à 40 decibel niet overschrijdt. Maar in Vlaanderen is het nergens stil, ook niet in die fameuze stiltegebieden zoals de Kalmthoutse Heide of het Zwin. Dat werd op 27 januari 2021 nog eens aangetoond in het TV-Een-programma Factcheckers, waarin de medewerkers die gebieden afliepen met decibelmeters …

© 2021 Nieuwsbrief Natuur 2000 | WordPress Theme: Cosimo by CrestaProject.