Milieu

MILIEUNIEUWS 2021

 

BODEMDALING : EEN ANDER MILIEUPROBLEEM

Een recente wereldwijde literatuuranalyse gepubliceerd in het eerste Science-nummer van 2021 vestigt de aandacht op een milieuprobleem dat wat verborgen blijft bij de focus op de stijgende zeespiegel : de dalende bodem, veroorzaakt doordat mensen teveel grondwater oppompen.  Het effect blijkt makkelijk tien keer zo groot als voornoemde zeespiegelstijging ( = 3 à 4 mm/jaar) en het maakt het overstromingsrisico dan ook stukken groter. Het fenomeen doet zich wel niet alleen in kustgebieden voor : in Mexico-stad bedraagt de daling eventjes 12 m en in centraal Iran zinken de pistache-oogstgebiedern elk jaar met 30 cm.  Als het volume grondwater afneemt kan de concentratie vervuiling of zout erin te hoog worden om het water nog te kunnen gebruiken,. Ook kunnen er soms kilometerslange “fissures” (scheuren) ontstaan in de bodem, met allerlei schade vandien. In die risico-bodems is er een afwisseling van poreuze zandige met minder poreuze kleiige lagen : die geraken samengedrukt en herstellen zich maar moeilijk, zelfs als je meer water in de bodem laat stromen.

Op basis van literatuuranalyse werd een wereldkaart gemaakt met de gebieden gevoelig voor bodemdaling. Een hoog risico geldt voor 2,2 miljoen km² ofte 1?6 % van het wereldwijde landoppervlak. In deze gebieden wonen 1,2 miljard mensen (naar verwacht zullen dat er in 2040 1,6 miljard zijn). Hoogrisico-gebieden zijn bvb de landbouwgronden rond Beijing in China en het noorden van India. In diverse landen wordt er wel iets aan gedaan : beperkingen op het onttrekken van grondwater op de eerste plaats, gecombineerd met veel metingen. Maar …

Lit. Gerardo Herrera-Garcia cs. Mapping the global threat of land subsidence.  Science 01 Jan.2021. Vol.371, issue 6524, pp.34-36. DOI : 10.1126/science.abb8549.

 

KLIMAAT : SNELLER SMELTEND IJS

Het ijs is over de hele aarde in een razend tempo aan het smelten, het snelst op de Groenlandse en Zuidpoolse ijskappen.  Tussen 1994 en 2017 ging 28 biljoen ton (!) ijs verloren, door de opwarming van de atmosfeer en de zeeën. Het ijsverlies versnelde in diezelfde periode ook met 65 %. Door dat ijsverlies is de zeespiegel met 35 mm gestegen. Wanneer drijvend zeeijs smelt onthult het overigens donker water dat meer warmte absorbeert, waardoor de opwarming verder wordt versneld in een feedbacklus : het albedo-effect.

Pro Memorie : stel dat alle Groenlandse en Zuidpoolse (Antarctische) ijs ineens zou smelten, dan stijgt de zeespiegel overal met 55 m  …

Lit. Thomas Slater cs. Earth’s ice imbalance. The Cryosphere, 15, 233-246, 2021. DOI : https://doi.org/10.5194/tc-15-233-2021

 

LAWAAI : OOK ONDERWATER

Het geraas en gedreun van de mens met zijn schepen, boorplatformen, vliegtuigen enz. blijft ook niet zonder gevolgen voor het onderwaterleven. Dat tonen wetenschappers aan in een artikel in Science. Ze checkten een 500 papers over onderzoek naar de effecten van menselijk geluid op en boven de zeeën.  Zo’n geluid kan tot kilometers diep gaan, het speelt een grotere rol onder dan boven water. De toename in scheepsverkeer heeft de laatste 50 jaar al voor 32 keer zoveel geluid van lage frequenties (= dat het verst draagt)  gezorgd.  Dat werkt verstorend, bijna alle onderwaterleven is er gevoelig voor. Niet alleen grotere dieren, die hun weg kwijt kunnen geraken of die niet meer met elkaar kunnen communiceren, maar het heeft ook impact op kleinere organismen. Mossels bvb gaan dicht en eten niet meer, zo verslechtert de waterkwaliteit.  Nog een minder bekend zij-effect : door overbevissing, walvisjacht en verdwijnende koraalriffen worden wateren  juist stiller. Maar vissenlarven gebruiken de geluiden van het rif om te navigeren en een goede plek te vinden om op te groeien. Het wordt tijd om er wat aan te doen. En dat is mogelijk, doordat vele geluiden bijeffecten zijn.  een voorbeeld : slecht afgestelde scheepspropellers produceren bellen die imploderen en een enorm lawaai geven. Denk ook aan het gebruik van elektrische motoren, aan lichtere scheepsmaterialen die geluiddempend werken, aan richtlijnen voor de snelheid van schepen, het beperken van constructiegeluid bij de aanleg van windmolenparken…

Lit. Carlos Duarte cs. The soundscape of the Anthropcene ocean. Science 05 Feb 2021. Vol 371, Issue 6529, eaba 4658. DOI : 10.1126/science.aba4658

 

STILTE EN STILTEGEBIEDEN

Na luchtverontreiniging is stiltegebrek de voornaamste aan de milieukwaliteit gelinkte ziekteoorzaak . Maar waar is het nog stil ?  Om op de stiltebehoefte in te spelen creëerden politiek en ambternarij ten tijde van de Vlaamse nepminister van Leefmilieu en Natuur Kris Peeters negen officiële stiltegebieden. Voor een stiltegebied wordt normaal vereist dat de geluiddrukte de 30 à 40 decibel niet overschrijdt. Maar in Vlaanderen is het nergens stil, ook niet in die fameuze stiltegebieden zoals de Kalmthoutse Heide of het Zwin. Dat werd op 27 januari 2021 nog eens aangetoond in het TV-Een-programma Factcheckers, waarin de medewerkers die gebieden afliepen met decibelmeters …

© 2021 Nieuwsbrief Natuur 2000 | WordPress Theme: Cosimo by CrestaProject.