Wereld

 

CHINA : REUZENPANDA NIET MEER BEDREIGD

In de jaren 1980 leefden er nog zo’n 1200 panda’s in het wild. China begon daarop met een programma om de populatie te laten groeien via speciale leefgebieden met veel bamboe. Hierdoor nam het aantal langzaam weer toe en nu leven er stabiel meer dan 1800 panda’s in het wild. De VN en China hebben de status daarom naar ‘kwetsbaar’ bijgesteld.

 

FRANKRIJK : REFILL

Door een nieuwe wet ga je in Frankrijk binnen afzienbare tijd in de supermarkt plasticvrij boodschappen kunnen doen. Zulks na een aanbeveling van de Convention Citoyenne pour le Climat  die in deze wet uitmondde. De bedoeling is dat  je gewoon je eigen bakje of zak meeneemt naar de supermarkt en die vult met pasta, noten, rijst of whatever. Je hergebruikt dus je eigen verpakking. Tegen 2030 moet 20% van het vloeroppervlak van winkels groter dan 400 m²  voorzien zijn van  refill-systemen. Een voorbeeld voor andere landen.  Nederland geven 6000 winkels al met een Zero Waste sticker aan dat je in hun zaak welkom bent met je eigen beker, zak of bak, bij ons blijft het bij (loze ?) beloften om in 2025 minder plastic te gebruiken, vooral door minder plastic per verpakking te gebruiken. Maar het aantal in plastic verpakte producten verandert niet of nauwelijks …

 

 

FRIESLAND : EERSTE KIEVITSEI 2021

Het eerste “ljipaai” werd dit jaar gevonden in een weiland van vogelvriendelijke boer Eelco Hiemstra bij  Raard (Nordeast-Fryslan) op 6 maart. Simon Spriensma uit Dokkum kreeg de Sulveren Ljip en 15 euro vindersloon uitgereikt resp. toegekend door de Commissaris van de Koning, in de Stateseal van het Provinsjehus te Ljouwert (Leeuwarden).

 

 

ITALIË : HET REGENT DODE SPREEUWEN

Ondanks het vuurwerkverbod werd in Rome tijdens de jaarwisseling volop vuurwerk afgestoken. Dat kostte blijkbaar het leven aan honderden spreeuwen die als een regen lijkjes neerdaalden over enkele straten in het stadscentrum, o.m. de Via Cavour bij het Termini-station.  Het richtingsgevoel van de vogels moet in de war geraakt zijn, waardoor ze tegen elektriciteitskabels of tegen gebouwen botsten. Het voorbije najaar kwamen ca.4 miljoen spreeuwen in Rome overwinteren. Ze slapen met duizenden in de bomen bij voornoemd station.

 

 

KENIA  : DROOGTECRISIS IN TURKANA

De nu iets meer dan een miljoen Nilotische Turkana (in 1979 nog geen 150.000) vormen de tweede grootste groep van semi-nomadische herders in Kenia. Ze leven in het noordwesten van het land (Lake Turkana), bij de grenzen met Oeganda, Zuid-Soedan en Ethiopië. In Turkanaland is de temperatuur de laatste 50 jaar met 1,8 °C gestegen. In de rest van de wereld was dat 0,8 °C in 100 jaar tijd.  Turkana wordt daarom als een ‘klimaatkanarie’ beschouwd.  Tussen 1950 en 2000 waren er al 9 verschrikkelijke droogtes. Het wordt  een van de eerste gebieden die in de toekomst onbewoonbaar gaan zijn : tegen 2070 zal dat voor 19% van het aardoppervlak gelden, vandaag is dat nog maar 0,8 %. Er is nog nauwelijks grasland en geen tijd voor herstel.  Het landschap doet denken aan de beelden die de Perseverance vanop Mars doorstuurt. De enige plant die overleeft is de  Mathenge (Prosopis juliflora),  de “duivelse” struik die in de jaren 1970 geïntroduceerd werd om schaduw en brandstof te geven maar die alle andere planten wegdrukt. Turkana illustreert hoe de alleramsten die zelf geen schuld hebben aan de klimaatverandering het hardst getroffen worden. Het Wereldvoedselprogramma van de VN doneerde voedselhulp aan de Keniaanse regering om de woestijngebieden te helpen, maar die hulp geraakt niet voldoende door : er bestaat in Nairobi niet veel interesse voor. Het is moeilijk voor te stellen dat dit volk in de 19de eeuw één van de welvarendste van Oost-Afrika was …

Bron : De Standaard, 28 maart 2021.

 

 

NEDERLAND : STATIEGELD OP BLIKJES

Na Denemarken, Duitsland, Noorwegen en Zweden en na een decenniënlange uitputtingsslag door uiteindelijk honderden organisaties  komt het er in Nederland ook van : per 1/7/2021 statiegeld op kleine plasticflessen (0,15 €, op grote was het al langer 0,25) en per 31/12/2022 statiegeld op blikjes.  De maatregel werd genomen nadat de “sector” niet zelf in staat bleek om het percentage flessen in het zwerfvuil te doen dalen : in de toegemeten 2 jaar steeg het zelfs met 7%.  Ook reductie van het aandeel aan blikjes in het zwerfvuil lukte niet, daarom …   En bij ons ? Van de Vlaamse bevolking is 80 % pro en 150 gemeenten sloten zich aan bij de Statiegeldalliantie . Maar de Vlaamse machtspartijen blijven een gelijkaardige maatregel op de lange baan schuiven en tegelijk met nepafspraken zwaaien : bvb tegen 2022 zou 90% van de drankverpakkingen moeten ingezameld en gerecycleerd worden, met een evaluatie eind 2023.  Wie gelooft dat nog ? Wat zit hier allemaal achter ?

NEDERLAND : DE PROVINCIEBESTUREN EN DE NATUUR

In Nederland spelen de provinciepolitiekers een even bedenkelijke rol als bij ons wanneer het aankomt op ontheffingen van voor vriendjes nadelige reglementen.   De Nederlandse provincie Limburg gaf bvb zo’n ontheffing aan een Roermondse projectontwikkelaar die weer eens een grond “bouwrijp” wilde maken. : zogezegd om twee volwassen dassenvrouwtjes te evacueren naar een opvangcentrum (hoewel de dieren niet mogen verplaatst worden tijdens de paar- en zoogtijd). In feite werd zo verdoezeld dat een hele dassenburcht  geruimd mocht worden en tegelijk werden ook bunzings, konijnen en vossen doodgedrukt of verstikt in hun holen. Verder werden nog bomen gekapt met eekhoornnesten en jonge eekhoorns er in…  Als zoiets al uitkomt denken zo’n door de politiek bevoordeelde figuren in Nederland of bij ons dan met een geveinsd “sorry” rap weg te komen. Elders ligt dat wel anders. In Londen werd in december 2020 nog een boete van 600.000 pond uitgedeeld aan een bouwbedrijf dat in 2018 een kolonie kleine dwergvleermuizen sloopte. De krant The Guardian noemde dat een wildlife crime. Het Roermondse gebeuren werd door de Nederlandse NRC in een klein stukje vermeld. De Vlaamse media zouden die moeite nog niet nemen…

NEDERLAND : LEPELAARS IN ZEELAND

Gedurende een paar honderd jaar was Nederland het enige land in Noordwest-Europa waar de lepelaar voorkwam : de kolonie in het Naardermeer was internationaal bekend, de bedreiging ervan rond de voorlaatste eeuwwisseling leidde tot een kleine volksopstand en de stichting van de verenigingen Vogelbescherming en Natuurmonumenten. Maar in 1980 werd voornoemde kolonie opgerold door foeragerende vossen, dat merkten we met Natuur 2000 tot ons leedwezen ook op onze jaarlijkse vaarexcursie. Gelukkig verplaatsten de vogels zich naar nieuwe kolonies. In Zeeland bvb vestigden de lepelaars anno 1997 voor het eerst sinds eeuwen een kolonie op de Middelplaten in het Veerse Meer (helaas ook geplunderd door vossen). Daarna kwamen er nog : in het Sloe en het Markiezaat, op een eiland in het Krammer-Volkerak, op de Hooge Platen, de Neeltje Jans. Het broeden op eilanden is een manier om beschermd te zijn tegen vossenpredatie, ook het broeden in de nabijheid van broedkolonies van andere vogels  zoals blauwe reiger, aalscholver, zilvermeeuw en grote mantelmeeuw. De lepelaars arriveren hier van eind februari af en ze vertrekken in september-oktober naar Afrika; een aantal blijft overwinteren.

 

 

NIGERIA : NIGERIAANSE BOEREN VS SHELL

Oliebedrijf Shell moet Nigeriaanse boeren schadevergoeding betalen omdat olielekkages 15 jaar geleden hun land en visvijvers in de Nigerdelta verwoestten. Shell moet ook de pijpleidingen in Nigeria beter in de gaten houden om toekomstige schade te voorkomen. Dat was einde januari de uitkomst van een hoger beroep door  de Nederlandse milieuorganisatie Milieudefensie voor het gerechtshof in Den Haag. De lekkages van Shell-olieleidingen in Nigeria zijn wel een aanhoudend probleem. In 2019 waren er bvb 156, door sabotage en diefstal. En de Nigeriaanse wetgeving stelt dat een oliebedrjif moet bewijzen dat er sabotage  heeft plaatsgevonden om onder de schadevergoedung uit te komen.

 

 

STILLE OCEAAN :  GEVAARLIJKE DIEPZEEMIJNBOUW

Greenpeace voerde midden april 2021 actie tegen testen voor diepzeemijnbouw in de Clarion-Clippertonzone van de Stille Oceaan, tussen Hawaï en Mexico, door het Belgische bedrijf GSR/DEME (gesponsord door de Belgische regering !). Met een Patania II-machine die 4000 m diep kan gaan worden daar mangaanknollen verzameld, om er o.a batterijen van smartphones mee te maken. Dat gaat natuurlijk ernstige schade toebrengen aan een heel marien ecosysteem, dat voor een groot deel nog niet eens wetenschappelijk beschreven is geraakt (er is meer geweten over het maanoppervlak) …

 

VLAANDEREN : NU OOK ONZE STIKSTOFCRISIS

Zie Nieuwsbrieven 2019 en 2020, rubrieken Wereld, Nederland.

Door de actie van enkele overtuigde milieubeschermers was in Nederland de samenleving (en vooral de boerenstand) al in 2019 tot de orde geroepen na decenniën van laksheid en wegkijken bij de verstikstoffing van de natuur.  Bij ons presteerde de combinatie politiekers-ambtenaren het nog erger, van Europese regels wilden ze blijkbaar niet weten. Onder impuls van vooral Boerenbondbegunstigster en CD&V-topgewicht Joke Schauvliege  werden de voorbije jaren volop stallen, fabrieken  e.a. gebouwd in de nabijheid van natuurgebieden, ook al ging de stikstofdruk er diep in het rood.  Die stikstof veroorzaakt ernstige schade aan het milieu wanneer het neerslaat op de bodem. Het verrijkt die bodem. Zeldzame planten die weinig stikstof nodig hebben, zoals orchideeën of heide, worden verdrongen door planten die hard groeien door stikstof zoals bramen en netels. Daardoor komen kwetsbare ecosystemen in het gedrang en verdwijnen ook de dieren die van zeldzame planten leven. Ga bvb eens kijken in de Kalmthoutse Heide, nu populairder dan ooit bij wandelaars, maar in een meer belabberde toestand dan ooit voor wie scherp wil observeren.  De oorzaak : de Antwerpse haven (inclusief o.m. de door de N-VA en ook Natuurpunt gekoesterde Ineos-gruwel), met een stikstof-impact  per hectare per jaar die meer dan 100 x boven de grens ligt die Nederland aanvaardt.  Geen Europese overheid doet het slechter t.a.v. de vrijwaring van beschermde habitattypes.

Vooral de landbouw (2/3 : cijfers van de VMM) zorgt ervoor dat in Vlaanderen jaarlijks 23.4 tot max.40 kilogram stikstof neerkomt op elke hectare. Die vaak vlakbij gesitueerde landbouw heeft met zijn stallen-ammoniak ook de grootste impact op kwetsbare natuurgebieden.  En dat terwijl het aandeel van steeds dezelfde landbouw in de gehele stikstofdepositie nog toeneemt : de stikstofuitstoot van het verkeer en de energiesector is sedert 2000 gevoelig gedaald, maar die van de landbouw blijft stabiel : doordat bepaalde “boeren” steeds meer dieren willen in steeds grotere stallen…

Nu heeft het arrest van de Vlaamse Raad voor Vergunningsbetwistingen  (zie deze Nieuwsbrief, rubriek Actualiteit, donderdag 25 februari 2021), met zijn verwijzing naar een uitspraak van het Europees Hof van Justitie eind 2018 naar aanleiding van de Nederlandse stikstofkwestie, de relatie tussen economie, landbouw en natuur  eindelijk ook bij ons op scherp gezet. De Raad heeft duidelijk dezelfde redenering gevolgd als de Nederlandse rechter. Elke bijdrage van stikstof op een overbelast natuurgebied telt, hoe weinig ook. Wie een vergunning wil moet bewijzen dat er nergens impact zal zijn. Gegoochel met drempels of herstelmaatregelen (Schauvliege !) wordt niet langer geduld.  En naar de politiekers/ambtenaren, toe luidt de boodschap : de 47 beschermde habitatgebieden moeten tegen 2050 allemaal (nu : amper 3) groen kleuren en in afwachting daarvan mag de toestand niet verder verslechteren.

De opinie van de milieubeweging (BBL Vlaanderen, 8 maart 2021) :

Een verdere toename van de verstikstoffing van Vlaanderen kan gewoon niet meer. Onze samenleving wordt op twee manieren geschaad : het veroorzaakt fijnstof en ziektes en het slaat neer op onze natuurgebieden met serieus kwaliteitsverlies tot gevolg. Op de eerste plaats moet de uitstoot door de landbouw (74 % !) omlaag. Een deeloplossing ligt in het gericht afbouwen van de veestapel. En niet langer mag open ruimte misbruikt worden voor ontwikkeling van industriële veeteelt.  Wat het verkeer  betreft (17 %) moet de stikstofuitstoot naar beneden door verlaging van de maximumsnelheid tot 100 km/h en door een slimme kilometerheffing.

P.S. Sinds dit arrest wordt er achter de schermen druk onderhandeld om tot een nieuwe regeling te komen in de betekenis van een compromis.  Alle recente stikstofarresten, te beginnen met het arrest van het Europees Hof van Justitie uit 2018 over de Nederlandse PAS, hebben de ondergrens voor de aanvaardbare milieudruk op onze natuurgebieden duidelijk op scherp gesteld.  Milieuministerin Demir (N-VA) wil niettemin met een tijdelijk kader afkomen dat elke wetenschappelijke onderbouw mist en dat geen enkele juridische zekerheid biedt …

VLAANDEREN : DE UITSTOOT VAN UMICORE HOBOKEN

Vele decenniën wordt er te Hoboken bij Antwerpen al geklaagd over de looduitstoot van het “materiaaltechnologie- en recyclagebedrijf”  Umicore (vroeger : Union Minière du Haut-Katanga + Vieille Montagne, baas : Thomas Leysen) en de loodwaarden in het bloed van omwonende kinderen. Umicore stoot ook arseen en cadmium uit , deze kankerverwekkende zware metalen vormen een risico voor alle leeftijden. Tot dusver (sinds 1978 maar) organiseerde de overheid een halfjaarlijkse bloedprik bij kinderen tussen 1 en 12 jaar, maar nu gaat men ook een eenmalig uitgebreider gezondheidsonderzoek verrichten.  Niets te laat want nergens in Vlaanderen meet de VMM zulke hoge arseenconcentraties als in Hoboken : 3 keer hoger dan de Europese streefwaarde van 6 nanogram/m³ in een zone waar 2600 mensen wonen. En onderzoek op stuifmeel  uit een bijenkast uit de buurt wees bovendien uit dat de norm voor arseen 9 x werd overschreden, die voor lood 8 x en die voor cadmium 4 x. Ondertussen heeft Umicore nog altijd  een milieuvergunning van de Provincie Antwerpen die gebaseerd is op 20 jaar oude, achterhaalde inzichten over de risico’s van lood in bloed …

VLAANDEREN : SERIEUZE PFOS-VERONTREINIGING DOOR 3M TE ZWIJNDRECHT

PFOS of perfluoroctaansulfonaat behoort tot de poly- en perfluoroalkylstoffen ofte PFAS. Het zijn man made water-, vet-, vuil- en stofafstotende stoffen die je vindt in kleding, fastfood-verpakkingen, anti-aanbakpannen, blusschuim enz.  Ze breken niet af, verspreiden  zich snel in het milieu en stapelen zich op in planten, dieren en (via drinkwater en voeding) in mensen. PFOS heeft een bewezen kankerverwekkend effect en het werd tot 2002 jarenlang te Zwijndrecht vlakbij de Blokkersdijk-vogelplas geproduceerd door de Minnesota Mining and Manufacturing Company 3M, bekend vanwege de Post-its en Scotch.  Door de Oosterweel-wegenwerken kwam in die buurt recent 1 miljoen m³ met PFOS vervuilde grond naar boven. De concentraties lagen 26 x boven de “toegelaten” normen en die normen worden al danig betwist. Lantis berichtte dat al in 2017 naar Bourgeois & Co (Vlaamse regering) en naar De Wever & Co (Antwerps stadsbestuur), maar die deden niks. Waarom ? Ook minister van Verkeer Weyts (N-VA) wist hiervan en van een financiële overeenkomst tussen 3M en Lantis,  maar hield het blijkbaar eveneens stil.  De huidige ministerin van Omgeving Demir heeft alsnog een opdrachthouder aangesteld voor een “gecoördineerde aanpak van de PFOS-verontreiniging”. Er komt ook een parlementaire onderzoekscommissie en nagegaan zal worden in welke mate omwonenden van 3M blootgesteld werden aan PFAS en wie die schade gaat moeten betalen. Zoiets hadden ze in het Vlaams Parlement al 21 jaar niet geduld.  Er kwam direct tegenwind van de zgn. meerderheidspartijen, zelfs van Demirs eigen weinig milieugezinde N-VA-bazen De Wever en Jambon. Via Lantis, de opvolger van de sinistere BAM en eerste betrokken Oosterweelpartij, heeft ook N-VA-topper en mandatenkampioen Koen Kenis hier mee te maken en wil ie evengoed  dit potje liever gedekt houden ? Lantis kreeg nog in 2017 de toelating om met PFOS vervuilde grond te hergebruiken voor de aanleg van bermen en wegen …

P.S. Sinds het begin van de jaren 2000 waren er al talrijke signalen over deze vervuiling, maar de politiekers en de opeenvolgende CD&V-milieuministers Peeters, Crevits, Schauvliege  deden er niets mee. Ook de groene burgemeester van Zwijndrecht. En  de omstreden OVAM ging evengoed in de fout door geen informatie door te geven. Volgens UA-berekeningen zijn er alvast in een straal van 15 km rond de 3M-fabriek gezondheidsrisico’s bij het eten van eieren en aardbeien uit de eigen tuin (PFOS-concentraties hoger dan de Europese consumptienorm), maar ons oud-lid toxicoloog Jan Tytgat vermoedt dat het gevaar tot Hasselt kan reiken. Hij raadde al in 2017 het eten van eieren af in een rapport …

P.P.S. Niet alleen 3M heeft met PFOS te maken, ook de bedrijven Bayer, Ineos, Umicore enz. En in de VSA begonnen de problemen met PFOS-achtige stoffen al einde jaren 1990 (film Dark Water !). Ook in Nederland, Duitsland en Italië waren er reeds serieuze  schandalen : er is dus al heel lang veel over geweten.

VLAANDEREN : PAKKANS ZWERFVUILERS GROTER ?

Omgevingsministerin Demir wil in  de zomer van 2021 dertig extra controleurs op zwerfvuil inzetten en ze geeft 273 handhavers (o.m. bos- en parkwachters) de bevoegdheid om GAS-boetes uit te schrijven voor zwerfvuil.Ook werkgestraften kunnen ingeschakeld worden voor zwerfvuilprojecten. “De tijd van sensibilisreren is voorbij” zei Zuhal. ‘Wie blijft sluikstorten moet het in zijn portemonnee voelen”.

 

ZIMBABWE : VERKOOP VAN 500 OLIFANTEN

Anno 1981 kwamen we tijdens de IUCN-GA te Christchurch, Nieuw-Zeeland de ambtenaren tegen die het redelijk voorbeeldige natuurbehoudsbeleid van Rhodesië moesten overdragen aan het pas onafhankelijk geworden Zimbabwe.  Van dat beleid schiet vandaag niet veel over. Zoals in heel Afrika worden de olifanten er met uitsterven bedreigd ( van de 1,5 miljoen Afrikaanse olifanten van 50 jaar geleden schieten er nu nog 415.000 over). Toch verkoopt de “overheid” van Zimbabwe vergunningen voor het doden van 500 dieren tegen 10.000 euro, vooral aan Amerikaanse gegadigden (www.bookyourhunt.com).  Door grandioos mismanagement na voornoemde onafhankelijkheid is het land zo goed als failliet  en ging  het teveel van toerisme afhangen : daar is door de coronapandemie natuurlijk de klad in gekomen.  Ondertussen jagen de inlanders er nog meer dan vroeger op olifanten om de huid, de slagtanden en het vlees en de wildparken hebben nog minder financiële middelen om tegen stroperij op te treden. Ook in Botswana en Namibië werd het jachtverbod opgeheven …

© 2021 Nieuwsbrief Natuur 2000 | WordPress Theme: Cosimo by CrestaProject.