NATUUR/MILIEUNIEUWS UIT DE WERELD VAN 2025
BRUSSEL : AXEL VERVOORDT COMPANY VS BIESTEBEEKMOERAS
In de Brusselse Brussel-Charleroi-kanaalzone ontstond tien jaar geleden een urban wetland bij het aanboren van een grondwaterlaag op een braakliggend terrein tussen spoorwegen, woonblokken en oude industriële panden. Plannen voor een woningcomplex werden opgegeven en het Brussels Gewest kocht het “Moeras van Wiels” (Marais Wiels), gelegen naast het Wielsmuseum te Vorst, aan. In grauw stedelijk-industrieel gebied hebben natuurplekken meer dan gewone waarde. Er liggen er overal in de kanaalzone, alleen werden er de voorbije jaren te veel dure woonprojecten vergund waardoor die natuurplekken een na een dreigen te verdwijnen : net nu de nood aan sociale en betaalbare woningen, maar ook aan groene ruimtes zo hoog is. Daarom valt het te begrijpen dat er te Kuregem-Anderlecht ook opgekomen wordt voor het Biestebeekmoeras, genoemd naar een beek die hier van oudsher vloeit en dat de voorbije 20 jaar natuurlijk ontstaan is op de site van de vroegere olieopslagplaats van Shell. Een site met een esthetisch, educatief en ecologisch belang (cfr. overstromingen, hittegolven enz .). Maar zo begrijpt de Axel Vervoordt Company en haar Vervoordt Real Estate-tak het helemaal niet . Die wil er een nog niet vergund bouwproject The Dock realiseren met luxe-woontorens, winkels, ondergrondse garages enz. Omdat buurtbewoners er ook graag komen wandelen liet ze grofweg zware graafmachines het terrein uitvlakken en de bestaande interessante vergetatie vernielen. Axelzoon Dick Vervoordt : “Het moeras is een fictief en volkomen verzonnen verhaal”. Zou gearriveerde kunstverzamelaar en interieurontwerper Axel Vervoordt dat ook zo bezien vanuit zijn destijds van de adellijke familie Gillès aangekochte riante kasteel van ‘s-Gravenwezel ? Leefmilieu Brussel liet Dick zijn graafwerken in elk geval stilleggen.
(De Morgen, 22/02/2025)
FRIESLAND : EXIT EERSTE KIEVITSEI
Het eerste Nederlandse kievitsei werd dit jaar op 7/3 gevonden in Ravenstein, Noord-Brabant. Het is al zes jaar geleden dat dit nog gebeurde in Friesland. Het Aaisykje (eizoeken) is daar al sedert 2015 aan nieuwe restricties onderworpen, maar er is meer aan de hand. De Friese weiden van vroeger zijn vervangen door strakke biljartlakens vol monotoon raaigras, dat volop wordt bemest, ontwaterd en vroeger gemaaid. In weerwil van de traditie is de kievit daardoor, net als vele andere weidevogels, steeds minder te vinden in Friesland …
NEDERLAND : KWART MINDER LIBELLEN
Tussen 2008 en 2024 zijn de libellenpopulaties in Nederland gemiddeld met 28% afgenomen. Niet alleen zeldzame en kwetsbare soorten nemen in aantal af, maar ook algemene soorten zoals het lantaarntje laten dalende populaties zien. Waterminnende soorten zoals de vuurlibel profiteren dan weer van de klimaatverandering en nemen gemiddeld juist toe. Sinds 1998 worden libellen tweewekelijks geteld op vaste routes, als onderdeel van het Landelijk Meetnet Libellen. Daarmee kan voor ieder jaar een gemiddelde populatie-index worden berekend op basis van 47 soorten. Zo kunnen veranderingen door de tijd ook worden gevolgd.
(www.cbs.nl/nl-nl/nieuws/2025/13)
NEDERLAND : ZWARTE WIEKEN WINDMOLENS HELPEN NIET
Vijf jaren geleden werd na experimenten in de VS (torenvalk) en op het Noorse eiland Smola (70 % minder vogel-aanvaringen) aanbevolen om één turbinewiek zwart te verven. Maar in Nederland bleek de Noorse truc in de Eemshaven in Groningen geen enkel verschil te maken. Vooral populaties van de spreeuw, de bruine kiekendief, de grutto en de visdief kregen tikken. De verklaring ? In het industriegebied Eemshaven zijn veel kleuren en objecten te zien, waardoor een turbine met een zwarte wiek onvoldoende afsteekt. Dat is een groot verschil met het open landschap op het Noorse eiland, waar een zwarte wiek meer opvalt. Bovendien vliegen daar andere vogelsoorten dan in Groningen. Al bij al terug bij af dus. Terwijl tegen 2050 alle gebruikte energie uit duurzame bronnen moet komen. In 2032 zou 21 gigawatt aan energie uit wind op zee gaan komen tegen 4,5 gigawatt elektriciteit nu. Misschien een andere keur ? In Zuid-Afrika tellen ze minder botsingen door rode blokken op de wieken. In september wordt het voer voor de 8th Conference on Wind Energy and Wildlife Impacts te Montpellier.
NEDERLAND : OP DE BANCKSPOLDER VAN SCHIERMONNIKOOG KOMT 96% VAN DE EIEREN UIT
Wie herinnert zich de Banckspolder nog van de Schierkampen ? Ruim 250 ha boerengrond (7 boerenbedrijven) met een groot areaal aan weidevogels en een heel leger ganzen. Die zorgen voor overlast maar ze zijn in het voorjaar geen bedreiging voor de grutto, de kievit, de scholekster en vele andere soorten die hier jaarlijks bivakkeren. Het opmerkelijke : 96% van de eieren levert kuikens op. Dat hoge percentage is mogelijk omdat er geen landpredatoren zoals steenmarter, vos of wasbeerhond voorkomen. Wel verwilderde katten en de luchtpredatoren. Door de ganzen is het gras altijd kort en valt er voor de vogelkuikens weinig bescherming te vinden. Alles wordt in de gaten gehouden door de vogelwacht Schiermonnikoog waarvan onze Kooiplaatsboer Theun Talsma (nu 89) jaren secretaris was.
(Bron : Vanellus, Verenigingsblad Bond Friese Vogelwachten)
SLOWAKIJE : BERENVLEES IN DE SUPERMARKT
Al is de bruine beer een beschermde diersoort in de EU, toch keurde de omstreden Slowaakse regering Fico in april 2025 een plan goed om 350 van de 1300 Slowaakse bruine beren af te schieten. En de staatssecretaris voor Leefmilieu Kuffia gaf dan maar meteen groen licht voor de verkoop van berenvlees in de supermarkten. Als reden worden de ca 10 jaarlijkse dodelijke confrontaties gegeven. In 2024 werden al 92 beren gedood en nog eens 52 kwamen om door verkeersongelukken of stropers. Milieuorganisaties zoals We are Forest (My Sme Les) vrezen dat stropers zich door dit nieuwe berenbeleid gaan gesterkt voelen.
SPITSBERGEN : SNELST OPWARMENDE REGIO OP AARDE
De Nederlandse zeevaarder Willem Barentsz gaf deze Arctische archipel, het Land van de Spitse Bergen, zijn naam op 19 juni 1596 bij zijn zoeken naar een noordoostelijke doorvaart naar Azië. Die expeditie geraakte vast in het ijs en moest een helse overwintering doorstaan op Nova Zembla, Barentsz overleed daarna op de terugreis . Vandaag zijn de zeeën ten noorden van Rusland grotendeels vrij aan het eind van de zomer en had hij een reële kans gehad om de Beringstraat wel te bereiken. Want Spitsbergen is samen met de Barentszzee een ‘hotspot’ van klimaatverandering geworden. De Noordpool warmt sneller op dan de rest van de wereld. Dat komt doordat het zee-ijs er volledig verdwijnt. Een laag ijs werkt als isolatie tussen oceaan en atmosfeer. Waterdamp is een broeilasgas en houdt extra warmte vast. De hogere luchtvochtigheid zorgt voor meer lage bewolking, met een vergelijkbaar effect en dit veroorzaakt dat smelten. Het grootste deel van de opwarming gebeurt in november tot april en zo is het winterseizoen nu bijna 10 °C warmer dan in de jaren 1980 : een opwarming 5 keer sneller dan gemiddeld op aarde. Dat heeft zijn gevolgen. Door de hogere temperaturen en de hogere luchtvochtigheid valt er meer sneeuw of zelfs regen. Lagedrukgebieden en stormvelden nemen vaker een noordelijke route en passeren vaker langs Spitsbergen. Ook in de zomer wordt het weer recordwarm. De grens van 10 °C in de warmste maand van het jaar, die poolklimaat het poolklimaat maakt, werd al meermaals doorbroken. Oorzaak : stroming van lucht uit het zuiden, gecombineerd met warme zeetemperaturen in de Barentszzee, die de warme lucht efficiënt naar de archipel transporteren. Warmere zomers lijken in de omgeving van Spitsbergen de norm te gaan worden, Spitsbergen verliest zijn poolklimaat.