MILIEUKWESTIES IN 2026
AFVAL
SIGARETTENPEUKEN
Een recente strandpeukenraapactie leverde een kwart miljoen peuken op op iets meer dan 5 km strand. Sigarettenpeuken vormen wereldwijd het meest voorkomende soort afval en een enorme bron van microplastics (de filters) en giftige stoffen (nicotine, zware metalen enz.). Een sigarettenpeuk bestaat uit resten van de gerookte sigaret, een filter en een middel dat alles bijeenhoudt. Die filter is gemaakt van plastic en in contact met water kan ie microvezels e.a . schadelijke stoffen afgeven : in het totaal meer dan 7000 giftige chemische stoffen … Overigens komen er niet alleen via het strand peuken in zee terecht, maar ook via het riool, waterafvoer en rivieren.
NURDLES
MILIEUVREEMDE STOFFEN LANGS DE OEVERS VAN DE SCHELDE
De Zeeuws-Vlaamse Natuurbeschermingsvereniging De Steltkluut en de milieuorganisatie Climaxi maken zich grote zorgen over het probleem van rondzwervend plastic, meerbepaald in de buurt van de Schelde en o.m. in de vorm van nurdles. Dat zijn kleine plastic korrels in de vorm van linzen, gemaakt van fossiele grondstoffen als olie en gas. Een halffabricaat dat verwerkt wordt tot allerlei plastic producten : van shampooflessen an auto-onderdelen tot make-up. Veel nurdles worden gemorst in het milieu. Dat gebeurt in de hele keten : bij de nurdleproducenten wanneer er vanuit enorme silo’s vrachtwagens, railwagons of zakken worden gevuld, tijdens transporten over land en water en bij de nurdleverwerkende bedrijven. Alleen al in Europa komen er jaarlijks miljarden nurdles in het milieu terecht. In Antwerpen bevindt zich het centrum van de Europese plasticindustrie en het is dan ook niet verwonderlijk dat je langs de Schelde massa’s gemorste nurdles vindt. In eerste instantie vallen ze niet op, maar wanneer je wat gaat woelen in het aanspoelsel zijn ze niet meer te tellen. Bij een willekeurige plaats als het Hellegatschor bij Terneuzen vond een toegewijde zoeker zo’n honderdduizend nurdles op de oever. De hoeveelheid die in de Schelde dobbert en uiteindelijk in zee belandt moet een groot veelvoud daarvan zijn.
In het Schelde-estuarium is nog een onderzoek gedaan naar de ecologische schade van nurdles, maar elders wel. Vissen, vogels e.a. zeedieren aanzien nurdles voor voedsel. Het neemt het hongergevoel weg, waardoor vogels verzwakken. Daarnaast kunnen nurdles ook giftig zijn,door hun chemische samenstelling maar ook doordat toxische stoffen en bacteriën zich hechten aan de plastic korrels.
Wanneer nurdles in het milieu terechtgekomen zijn is het zo goed als onmogelijk om ze daar nog uit te verwijderen. Overal zijn er inmiddels initiatieven om de nurdlevervuiling te stoppen. De plasticindustrie startte bvb de Operation Clean Sweep (OCS) om de verspilling in de hele keten naar nul te brengen. Maar lidmaatschap is vrijwillig, het blijft twijfelachtig of het nurdleprobleem opgelost geraakt wanneer alleen de industrie daar verantwoordelijk voor is. Tot op heden spoelen ze nog altijd in grote getale aan op de Scheldeoevers : niet alleen oude en versleten die al jaren rondzwerven, maar ook nieuwe. De EU heeft in 2025 een voorlopig akkoord bereikt over nieuwe wetgeving die milieuvervuiling door nurdles moet tegengaan. Maar bedrijven die jaarlijks maximaal 1500 ton nurdles verwerken (dat zijn er in Europa duizenden !) zijn vrijgesteld… Een doelmatigere oplossing is nodig. Nurdles zij een gevaarlijke stof die schadelijk is voor het milieu. Bestaande nationale en internationale wetgeving voor de productie, verwerking en het transport van gevaarlijke stoffen zou ook van toepassing moeten zijn op nurdles i.p.v. dat EU-akkoord.
Lit. Ingrid Smit & Hanneke Smulders. Vervuiling langs de Westerschelde. De Steltkluut, Lente 2026. Anoniem, 2021. Westerschelde : plastic nurdles, sources, transport, deposits (https://www. plasticsoupfoundation.org/wp-content/uploads/2022/03/Westerschelde-plastic-nurdles-versie-definitief-21-11-2021-2.pdf)
PESTICIDEN
PESTICIDENRESIDU’S IN SLAAPKAMERS
Overal komen we met pesticiden in aanraking, ongewild. VELT (Vereniging voor Ecologisch Leven en Tuinieren, Berchem) doet op vraag van leden onderzoek naar de pesticidenresidu’s die in onze slaapkamers terug te vinden zijn. Stofstalen die in de zomer van 2024 werden genomen leverden 137 verschillende pesticiden op , met gemiddeld 21 soorten per slaapkamer. Een ietwat anders onderzoek in 2025 bracht een gelijkaardig resultaat : van fungiciden (tegen schimmels), insecticiden en herbiciden tot acariciden (mijten). In 100% van de stofstalen kwamen pesticiden voor die een negatieve impact hebben op de voortplanting en die hormoonverstorend werken, in 93% van de stofstalen kwamen pesticiden voor die giftig zijn voor het zenuwstelsel en in 33% van de stofstalen pesticiden die kankerverwekkend zijn. De herkomst : de landbouw, ongediertebestrijding binnenshuis en middelen om huisdieren te bevrijden van parasieten. VELT lobbyt al lang voor extra maatregelen om het gebruik van pesticiden te verminderen. Voor tips om de invoer van pesticiden in je woonst te verminderen : sos-slaapkamer.nu/alternatieven.
(Seizoenen, januari-februari 2026)
PERMETHRINE
Tijdens voornoemde campagne SOS Slaapkamer van VELT werd in 88% van de onderzochte slaapkamers permethrine teruggevonden. Daarmee wordt bouwmateriaal en hout behandeld, het zit ook in insectensprays, antivlooienmiddel voor huisdieren, in zalf tegen schurft bij mensen en in allerlei textiel : origineel in professionele context voor bvb soldaten die lange tijd in tropische regio’s zitten, maar vandaag blijken volledige kledinglijnen geïmpregneerd met permethrine. De behandelde broeken, T-shirts en petten zouden moeten voorkomen dat je gestoken wordt door muggen of teken op de bedekte lichaamsdelen. Gelukkig bestaan er alternatieven. Merken als Fjällräven G-1000, Craghoppers NosiDefence, Royal Robbins MPT en Rynoskin Totalgebruiken stevige textielvezels die zeer dicht geweven worden en die zo een fysieke barrière vormen. De steeksnuit van muggen of teken is te zwak om erdoor te prikken.
PFAS
PAN OVER PFAS IN ONS BROOD
P.A.N. staat voor Pesticides Action Network, opgericht in 1982 in Maleisië en van de eerste dag gesteund door Natuur 2000. Het PAN Europe kantoor is in Brussel gevestigd. PAN voerde recentelijk in 16 Europese landen een steekproef uit op TFA ofte trifluorazijnzuur (de kleinste variant van PFAS) in graanproducten : brood, koekjes, speculaas enz. Resultaat : 53 van de 65 geteste producten bleken wel degelijk TFA te bevatten, met piekwaarden van 360 microgram per kilo. Niet minder dan 3 van de 10 stalen met de hoogste waarden kwamen uit België : volkorenbrood (340 µg/kg), kramiekbrood (280 µg/kg) en speculaas (210 µg/kg). Pan zocht voordien ook naar TFA in het Europese drinkwater. Toen bleek in België overal TFA in dat drinkwater te zitten. Het gaat hier om chemische stoffen die moeilijk afbreken en zich daardoor snel opstapelen. Het overigens eerder rekkelijke Europees Agentschap voor Voedselveiligheid (EFSA) beveelt aan om niet boven de 4,4 nanogram PFAS per kilo lichaamsgewicht per week te gaan : iemand van 70 kg haalt de helft van die norm dus alleen al via de TFA in zijn brood en alle PFAS in drinkwater is dan goed voor de andere helft van die norm … PAN vraagt daarom een onmiddellijk verbod op PFAS bevattende pesticiden die afbreken tot TFA en die gebruikt worden door de landbouw. In Vlaanderen zou ook dringend het zgn. Strategisch Plan Drinkwater van kracht moeten worden, maar helaas vertikken de boerengetrouwe minister van Landbouw en Omgeving Jo Brouns en zijn al even weinig milieubezorgde CD&V-partij dat. Zo blijven de mensen bij elk ontbijt PFAS binnenkrijgen. Het zoveelste staaltje van onverantwoordelijkheid van onze politiekers ..
VLIEGEN
DE VERBORGEN KOSTEN
Reizen verrijkt ons leven maar het legt evengoed een zware druk op de planeet. Schoner vliegen kan in de toekomst een verschil maken. Daarvoor zijn projecten nodig die er voor zorgen dat we bvb niet meer op kerosine vliegen. Tegelijk is ook gedragsverandering gewenst. Bij de aangerekende vliegticketprijs komt nl. nog een aanzienlijke verborgen kost door klimaatimpact en luchtvervuiling. Op futurefriendlyfund.com vind je dat ongeveer berekend. Voor een Brussel-Kaapstadretour van tegen de 19.000 km gaat het om 422 € verborgen klimaatkost en 178 € verborgen luchtvervuilingskost, samen 600 €. En voor een New Yorkretour 262 € klimaatimpact naast 110 € luchtvervuiling, samen 372 €.
WINDPARKEN
VERTRAGING LEIDT TOT DURE ENERGIE
In de Prinses Elisabethzone ofte PEZ, een gebied in de Noordzee waar nieuwe windparken zijn gepland is er serieuze vertraging (minstens vijf jaar !) bij de ontwikkeling ervan.De totale bijkomende kosten gaan in 2020 oplopen tot 400 miljoen euro. De aanbesteding voor de eerste van drie parken binnen de PEZ loopt zowat anderhalf jaar achter op het schema. Tegen 2030 zou het verlies aan windcapaciteit 12 terrawattuur bedragen, wat al gecompenseerd moet worden met meer stroom uit aardgas, naast extra elektriciteitsaanvoer en meer zonne-energie. Dat gaat gepaard met hogere CO2-uitstoot, waarop meer taksen betaald moeten worden.Een en ander zal zich laten voelen in de stroomfactuur van gezinnen en bedrijven.