NATUUR EN NATUURBESCHERMING ANNO 2026
BODEM
DE IG-NOBLEPRIJZEN 2026 EN DE BODEMGEZONDHEID
De Ig-Nobleprijzen, de jaarlijkse parodie op de echte Nobelprijzen werden in 1991 in het leven geroepen door Improbable Research (improbable.com). Om met een onderzoek te kunnen uitpakken en meedoen moet het daadwerkelijk gepubliceerd zijn in een officieel erkend wetenschappelijk tijdschrift. Opvallende winner anno 2026 werd de Utrechtse hoogleraar Marco van der Heijden en zijn team. Doe begroeven samen met ruim 2000 vrijwilligers een katoenen onderbroek in de grond. Na twee maanden werd er bekeken hoeveelstof er nog over was. Hoe meer het katoen veranderde in een gatenkaas, hoe meer bodemleven er actief was …
EGEL
AANTAL OPGEVANGEN EGELS LOOPT TERUG
In 2025 werden er in de erkende opvangcentra voor vogels en wilde dieren 5.565 egels binnen gebracht, zo’n 3000 minder dan in 2024 : een daling van 30% ! Het gaat niet goed met onze egelpopulatie, hij staat ook als “bijna met uitsterven bedreigd” op de rode IUCN-lijst en het aantal waarnemingen in Vlaanderen is de laatste 10 jaar bijna gehalveerd. Why ? Het verlies van habitat en minder beschikbaarheid van prooidieren maar ook de gevaren van de menselijke omgeving : verkeer, robotmaaiers, hekwerk, evengoed als slakkenkorrels en ratten/muizenvergif. Daarnaast infectieziekten : egeldifterie, longwormparasieten. Egels zijnvatbaardervoor longworm omdat ze door zachtere winters later aan hun winterslaap beginnen en minder de juiste insecten vinden (keverschildjes zijn een natuurlijk ontwormingsmiddel).
LIBELLEN
INDICATOR ZUIDELIJKE LIBELLENSOORTEN
www.vlaanderen.be/inbo/indicatoren/trend-zuid-europese-libellensoorten
Waar populaties van deze soorten tot 1980 onbekend waren in Noordwest-Europa, schuiven ze steeds verder op naar het noorden (klimaatverandering)
MOL
WAT MET MOLSHOPEN
Mollen vervullen een belangrijke ecologische rol. Een mol in je tuin betekent dat je daar een gezonde, levende bodem hebt. Door vaak vele molshopen lijkt het soms dat er een hele familie aan de slag is, maar meestal is dit het werk van één ijverig beestje : mollen leven solitair en zijn ook erg territoriaal. De molshopen zijn het resultaat van een zoektocht naar bodeminsecten, je ziet ze het vaakst in de winter. Vangen en doden is geen duurzame oplossing want elk vrijgekomen territorium wordt doorgaans snel ingenomen door een nieuwe mol. Ga zo nodig voor preventieve maatregelen. Plant bomen en struiken, boomwortels vormen een obstakel. Of verspreid de molshoopaarde over het gras. Het gras kan rustig doorgroeien en als je wat graszaad zaait op de plek waar de molshoop was ontstaan er geen kale plekken. Bovendien blijft de mollengang intact en verschijnen er voor een hele tijd geen nieuwe molshopen.
TIJGERMUG
TIJGERMUGGEN WORDEN PROBLEEM, ZOALS GEVREESD
De kleine erg opdringerige zwarte mug met witte strepen – kleiner dan de gewone steekmug – wint terrein hier te lande. Sinds de start van de monitoring in 2022 zij er al in 40 gemeenten waarnemingen geweest. Ze begint zich via overwintering ook echt lokaal te vestigen : in Wilrijk, Wijnegem, Etterbeek enz. Het enige wat mensen nog kunnen doen is plasje met stilstaand water blijven verwijderen en waarnemingen melden via muggensurveillance.be. De tijgermug brengt zoals geweten dengue en zika over. In Italië en Frankrijk gaat het aantal uitbraken van deze tropische ziektes al volop in stijgende lijn. Met geen dank aan de ‘reizigers’ die het ongedierte importeerden …
VOGELS
BEDENKELIJK BELEID VAN BOEREN- EN JAGERSMINISTER JO BROUNS IVM DE JACHT OP DE PATRIJS
De CD&V-partij bekwam bij de laatste regeringsvorming politiek beest Jo Brouns uit Kinrooi als minister van Landbouw en Omgeving. Die ontpopte zich als een even grote ramp voor de Vlaamse natuur en ons leefmilieu als zijn beruchte partijgenoten-voorgangers. Tot in het detail. Vogelbescherming Vlaanderen bekloeg zich bvb in het zomernummer 2026 van Mens & Vogel over de manier waarop hij in feite met de voeten speelde van wetenschappers, gesteund door 12.500 medestanders, die hem met serieuze argumenten gevraagd hadden de jacht op de patrijs te stoppen. Het kwam er op neer dat Brouns niets in dezen wilde ondernemen zonder de goedkeuring van de jachtsector. De wereld op zijn kop : het was wel te vrezen op basis van het overig kolderbeleid van de politieker in kwestie en van een partij die via haar voorzitter Mahdi (“Voor drie bomen met een speciale vleermuis …”) de draak steekt met de bekommernis om natuur en milieu …
P.S. De patrijzenpopulatie staat bij ons zwaar onder druk, jaarlijks daalt ze met 5,4 %. Sinds 2021 mag de jacht alleen wanneer een zgn. jagers-wildbeheereenheid gedurende 3 jaar minstens 3 broedkoppels per 100 ha open ruimte telt. Van de 176 erkende wildbeheeenheden voerden 52 in het voorjaar van 2026 een patrijstelling uit en 19 daarvan haalden de wettelijke drempel. Maar na datakwaliteitstesting door het Instituut voor Natuur- en Bosonderzoek (INBO) bleven slechts 9 wildbeheereenheden over : het telsysteem dat de basis vormt om jachtgebieden vast te leggen blijkt gewoon onbetrouwbaar. Op zo’n wankele basis mag je de jacht op de patrijs niet openen …
BIJVOEREN VAN TUINVOGELS
Door voederplekken te voorzien bevorder je de overlevingskansen en het voortplantingssucces van je tuinvogels. Het staat in Mens & Vogel en we kunnen dat standpunt volledig bijtreden. Vogelbescherming Vlaanderen raadt evengoed als vele vogelbeschermingsorganisaties in het buitenland aan om het hele jaar bij te voeren met vogelvoer dat aangepast is aan het seizoen : in de lente natuurlijke eiwitten en kalk (rupsen, insecten), in de zomer idem (rupsen, insecten), in de herfst vitaminerijke bessen (lijsterbes, Gelderse roos, vlier), in de winter vetrijke zaden, onbehandelde pindanoten, vetbollen. Het juiste voedsel op het juiste moment. Zorg er ook voor de voederplaats hygiënisch te houden … Het gaat hier effectief om bijvoeren, het voedsel van de voederplaats is nooit het hoofdbestanddeel van de voedselinname van de vogels. Ze zullen nog steeds blijven zoeken naar een gezond en gevarieerd dieet weg van de voederplaats.
VOGELS IN DE VRIESWINTER
Het begin van januari 2026 gaf een reeks sneeuw- en vriesdagen met temperaturen van 0°C en minder. Niet goed voor onze vogels : elke nacht gaan dan enkele duizenden dood. Voor wie overleeft wordt voedsel zoeken moeilijker en om warm te blijven verbranden ze veel vet, in een vriesnacht kan een kleine vogel tot 20% van zijn gewicht verliezen. De meeste vogels leven 2 à 3 jaar, voor hen betekent dit dus de eerste ervaring met sneeuw. Het is bijgevolg aangewezen om te helpen overwinteren door voederbakjes op te hangen of stukjes fruit te deponeren op een sneeuwvrij gemaakt plekje. Het voer best niet in netjes hangen want daaraan kunnen vogelpootjes verstrikt geraken. Door de klimaatverandering blijven sommige soorten die normaal in het najaar naar het zuiden trekken toch hier. Deze komen bij vriesweer in de problemen want de herfst-thermiek van opstijgende warme lucht is er niet meer. Zeker als het om soorten gaat die afhankelijk zijn van voedsel in het gras, zoals ganzen, kieviten, goudplevieren en veldleeuweriken. Veel bosvogels trekken dan weer naar de stad, waar het snel 3 à 4 graden warmer is …